900 And. Matthioli Comm.

tarbunculi: five epurpureu, ut ametbyfti, & byacintbi -.fiveex aureti, utcbryfolithi, & chryfopatii: ftve ex mifti coloritfuccis,ut opali.Uinc tgitur colligtfacilepotest,quod catera gemmarnm genera, qute perjpicuitate carent,&juccii cov.cre-Semms f cant m P ur ^' atrli > & obfcuris: quando nec aqua quidem limptdifiima, cui aterfuccus wfufus ftt, clara acpura perfptcicur ni- pofit. Nttent tantengemmm non tranjlucentespropter mftgnem Uvorem, quilucis continuitatem & denfitatem parit.teant i Quem quidem Uvorem, autftbi natura comparant, aut arttfcum mangomo confeq: untur: tisdem de cauf.s marmoraquoque radiant. Porro lapides &gemm&pellacentes nonnunquam coloris labem, aut vittum aliquodcontrahunt: ft-pe enim aut umbra,aut nubeculis, aut captllamentis, autfale, aut plumbagine vitiantur. Ou# fa*e omnta ncn alia■ ex caufaproveniunt, quam ex coloris fucci diverfitate. Gignitur quidem umbra, cum fucct color ahqitaparte cbf u-riorfuerit: nubecula vero ob partem albidtoris coloris. At captllamentum, quoprafertimfapphnus itificttur: fal.quoepaltts: plumbago, quofntaragdits, exalter.o prorfus colore, fiunt, nonautem propriogemmarum. Qutnetiamfibi 10lapide» g e mi'i<zfcabrittem tnduunt, cttm obfucct dtver/itatempartesinaqttahtercoalefcunt. Hts ergorattonibiu nixus, nemocur leves »o« audcbit dicere atque afferere, lapides omnes, acfaxa, qu<t nec^ nitent, nequtpelluceni,ex crapfimojutco, & ter-autgra- renamateriafieri. Dtfferuntpraterealapidesjpifitudme& rantate.levitate&gravitate: itarj 3 ponderofts,accoin-ves? paftislapidibuspauci &admodtimocculttfuntmeatns: raruvero,acLevibuscontramulti, &patentes. Quapropterdicenium effe v eor, quod rari, ac leves efficiautur lapides,ubteorum bumorcum terra nonprobe fuerit mtftus, isfiqui-dem a caloreftccatus, locum in quo confederat, vacuum relinquit, ut in tophts &ftmiltbus conjpicitur. Idem quofc eve-nit, citmJpontefiagrant montes, ut Aetna in Sictlia, & Vefuvius in Campanu Phnij tempore, ac ettam hac noftra atate:nam cum in magnis incendiis terra cremetur, eadem ratione ex tpfafiunt meatuumplent, cavernoji, & levijsimipumi-L ., ces. Contrarium planefieri con(iat,fi humor undique in terram penetret, & tlli opttme mifceatur: is emm boc modo la-curduri pidesgraves, compaflos, acdurosgenerat. Oubdautemlapidesdttri, vel mullesfiant,partim inateriaincaufaeft,par- 20velnjol- ti»iveroibi,quodmateriamfingir, &format.Namftfueritmateriatenax, &calortautus.utexipfahumoremexhau-' es ' rire queat, vebementer conftringttur, & tn fe cogiturffit^ ex ea lapis denfus, & durus. Silentoris parum admodum, autnibtl babuerit, & calorfuerit multtu, aquam etiamfiprobe terretpermtfta ftt, abfumtt,&refolvit, terram vero combu-rtt: quofit, ut lapis adeo mollisfiat, &Jriabilis, utfacile tn pulverem redigatur. Obdurefcunt atl hac lapides fr>gore, ut-pote quodfuccum valtdifime cogat & conftnngat.Atif ij lapides, qui ex hujufmodifuccts coactis cencrevermt, tnforna-cesardentes conjectiItquefcunt jiuuntq 3 , ob conclufos btnnores. Ouiverbigni adinotifianguntur , & difiliunt, non qut-Lapides fom tantum humoris tnfecontinent, quantumpriores, ut eo terrenapartescohiberipofint. Ouos auiem ex lutogenuitUeant ! ca ^ or > 'g nti terit inpulverem,propter terrenamficcitatem. Caterum qui ex fuccis pinguibus, & bituminofis conjiant,accenfi non fecus aclignaardent. Cujusgeneris esi gagateslapis,qua Cimbri, & altjplericfe Germania infenoris popu-Upafimhgnorum vice, quorum inopiam habent,adignem utuntur. Veramenimvero non ob idtantaettigmum vis, ut 30adamantem vincat: quandoquidem hujushumorignis calorefortior extftit. Eandem etiam ob caufam atmantlm nonmodo non comburitur igni,fed ne qutdem diffolvitur. Uterq, enim etft ficcus,cim tangttur, effefentiatur, tamen humo-e ode" rm imn "fi um obtinet, nonaliter atq 3 metalla. Porro lapides, qui corpora erodunt, ttt in Lycia inrenti, vel abfumunt,tej " ut Afitus, in quo corpora defunttorum condtta abfttmi tradunt, unde illi farcophagi nomen, ex materia admodum acrigignuntur, ut infodinis quibusdam cadmiaquadam invenirur, quafolforibus ipfis mantu erodit & ulcerat. PoflremoLapide» tionnulli lapidesfunt, qui velutipr<tgnantes lapillum,vel argillam, velltquorem inuterogerunt. Cujusrei catifa efl,gnantes ? & materix. diverfitas, & qubdeadem magna ex partefiguramgloboftm referat, aut quamproxime accedat. Matertaenimparsinterior ab exteriore differens, aut colore cofta mox dividitur, aut aliquopoiitemporis fpatio feparatur, uonfecus ac arefatta nucis avellana nucleus aputamine. Quod jifuerit fuccus, vellutum tenax, ipfa etiam pars interior inlapidem cogitur, 111 in Aetite vifitur: fi vero lutum non tenax, vertitur in terram plerunfc argillaceam, ut cernere licet 4.0in Gttode: ftn fuccus tenttis, vel aquajiquor tnterdum remanet, ut m Enhydro, tn quo ad motum fiuttuat tntus, veluti inovi, l"] tior > UI mquit Plinius. Cateriim cochleasinfaxis repertas, calor conclttfus, ex materiapingui, & lenta efficere vi-pidibus. dztur, & ex cademgigneremufculos, & concbylia: fedterra quant0 estcrafior, quam mare, tanto ea niagis imperfeitagignit. Nec mirum cuipiam c/fe debet, quod ejufnodi conchilia tn laptdum medio orta, ibi diuttus conclufa, ipfis cedentelapide, crefcant, & vivant. Siquidem eoocertoteftaripoffum,me vtdijfenonlcnoeaTnnavofontepropeDuinumca-Jirum in Adriaticilitorefitum, ubi maris alittit tttida, lapides a fociis tnaUeisferreisfrangt, atque in /llispluritnarepeririconcbylia, quA Dactytos a forma, & colore vocant :fun t enim palmarum caryottftmtlia. Hu eadem me aliquando co-medijfememiniin Cafiro Gontis.m opiparismenftsillujiris acclaricomitisFrancifcid Turri, noftrorumftudiorum (qu<eejttseS ftnguiaris humanitas jfatttorisjpromotorisfo maximi: qua fatie non minorem quam oflrea, incibisgrattam habe-recomperi. I» ipfo quoq 3 Duini caftroiisdem vefcimihi contigit apudmagnificum Matthiam Hofferum, virumfane no- 50Pifces h- bilitate &moribusinfignem. Nec^mefugit^his nuper elapfis annisvirummagnificumatifoprxclartim Didacurn Men-P'^ us doz-ium Hifpanum, lapideasqttafdam tabellasmibioftend:(fe exVeronenfi agro(ut afferebat) dtlatas,qu* in longuml°fce/ C ' ftiff* variosintuspifcesvelutiinfculptosbabebant, cum ommbusfuis particulis quamvii minimis, tn lapidemverfos: totfoffiies' tamq.j admirabilia funt opera natura.Hucpratevea illud accedat, qiiodpifcesfojsilesreperiuntur ultrapyretidios montts,ut narrat Potybius libro 24-fuarum biftoriarum.ufque ad Narbonem amnem, inquit, plamties e>t, per quatnJiuvufe-runtur lUiberis & Rhofcmtts,Jiuentes propter urbes ejusdem nomitiis, qu&habitantur a Celtis. ln bac igiturplanttiefuntpifcesfofitles duh.- in ea enim efl terra tenuis, ubimultum nafciturgramen, fub quod altitudinedttorum veltriumcubitorum per arenam aquaftuminnm delataftuit: & fi quando tnundavennt, ctim aqua pifcesterram fubeuntes (nammirificeappetuntgrammis radices) planitiem efficiunt refertam pifcibasfubterraneu, quosmcoUeffodiunt: hdc Voly-bius. Ojtibus adde, qtiod etiampifcesfofilesinventunturctrca lleracleam, atq ? tn aliisplerify Pontilocis,utTbeophra- 60Terraru ftm eft auttor: quin & irrCermania ultra Albimfluvium quibmdam in locis bac atate effodiuntur. Veriim quandoqui-brevis e- j)j 0 f cor iclesin hoc quinto libro fcripfittraclavitfc etiamnum de variis terrarum generibus, qtu in medicnm ufumlurrauo. ven - U)lt ^ non alienumfore judico, quod de his quoque univerfim aliqtiid differamus. Terratn itaq^aut fimplicem, autTerra compofitameffeoportet. Simpltcem nunceamintelligo,qua cum nuUarefofili,neq 3 cumaliquoliqttido fuccofuerit per-fimpjex ; nonautem eam,quaacateriselementisfitpenitusmunda: quippeobcontinuameltmentorummijiionevivixul-^ * lam reperiripofft putaverim.qiu nonnihtlaqu*,aeris,vel ignis non compleclatur. Quamobrem eam fimplicem dixerim,qua nullamprorfusalumtms aut falis, attt nitri, aut chalcanthi, aut bttuminti aut cujufuisalterius rei metallica miflio-Tena nem adrmferit.Contracompofitam appellaverim qua unum,velpluraex btsin fe receperit. Simplex atitem terra,dequacopoiita. mnc f e monembabenm,medogravis,r,iodo levis confiat,pro majori, autminori elementorum mifiione, qiuiUunesi,