414 And. Matthioli Comm.
TUBER A,
tuber, ut deprehenfm intut deaariusprimOs dentes itifteftmLQuo manifejlum erit Xerr& tiaturam infeglobari. Qu»& cer-tum ett ex iis, qu& nafcuntur, &feri nonpojfunt. Et hbn c«-dem cap. 3. De tubenbus (inquit) bxc traduntur peculiariter.Cim fuerint imbres atttumnales, ac tonitrua crelra, tuncnafci, & maxttnee tonitribus, nec ultra atinutn durare, te-nerrima autem vertto ejfe, Qtabtudam locisacceptantur ri-guif, & ferttntur, ficut Mytilenis. Negant nafci nift exunia-tiotieflutninum tnveclo Jemine ab Tiaris: esiautem is locus, ttiquoplurima nafcuntur. Sunt & in fungorumgencreaGr<£- 10cisdicltpez.ica,quiftneradice,autpediculonafcnntur. Ha-ftenus de Tuberibus Plinius. Tubera{ut memoria prodiditGal. Itbroz. de alim.fac.) radicibus, aut bulbisfunt antttme-randa, ut qux nullatn evidentem habent qualitattm. Qui er-go bis utuntur, adexcipienda condimenta y tanquam materi-am babent, ceu alia qualitatis expertia, & innoxta, guflutfoaqttofa funt. Outbus ommbus commune eft, ut alimentumnull.t infignifacultate conflans, t orporipr<tbeant,fedfiigidi-ufculutn duntaxat, crafittudine tale, qualeidipfumeft, c.uodingejlttmfuerit: ex tubertbus qutdem crajsitts, ex cucurbita li- 1 ®quidius Crtenums. In aliis eadem esiproportio. Sedlongeali-terdebis fcripftt Avtcentia, ciiminquit: Tuberaterrenama-gis, quam aqueafunt, omnifoprorfus fapore expertta. Atrabi-liares & craffos gignunt bumores, magis quam cxteracibo-rumgenera. Quofit, utfiequenter devorati apoplexiam, ¶lyfimconcttent. Ad Imc concodu contumacia funt &ventriculum aggravant. Qua Gr<cce OJlvx, TuberaLattnedicuntur: Arabtci Ramech, Alchamecb, Tatncr ,& Kema:]tahce,TartitJfi& Tartufole: Gerinanice, : Hi-
fptinice Tuimasdetitrra: Galhce TrujflesfiveTruffer.
Sph«£ Hij-nalx. SMILAX HORTENSIS. CAP. CXL.
HOttcnfis Smilax frutex efl:, cujus femen a nonnullis lobia vocatur.Folia habet hederas, molliora ta-men, tenues caules, & capreolos vicinis fruticibus circumvolutos: qui tamen adolefcunt, uttopi-* arias fcenas repraefentare videantur: filiquas fcenigraeciprofert,longiores, torofiores: in quibus feminaTrb ren umfimilia,fedin3equaIicolore,recluduntur: quaequadam exparte a fulvefcunt. Siliquaconcotta,p*' pu:e- cum femine in oleribus afparagi modo eftur.Urinam ciet ,&tumultuofa fomnia facit.
1». ^ ^ 4.0
Sm i ic;s T T Qrtenfis Smilax (ut fupra nobis dicium eslin Pbafeolis,fub qttorum appellationefalso credidit Manardns de ervilia^ l f cri ?M e Dtofcortdem) ntl aliud, rnea quidem fententia, ejfepotesi, quam ea Vbafeolorumgcnera, varits coloribusC Mai'jrdi deptha,qu£ vulgo Italis dtcunturFagivoliTurcbefcbi.Siqtudemprater td,quod(candidi)rubentes>(nontmlli meltnt ple-ertor. riq s livcrfis,varttstfe maculis infecli)verficolores,&(ut Dtofcoridestnquit)renumfigura cernantur.foliis exeunt bedera-ceis, caule tettui, equo capreoliprodeunt, quorutn reptattt non modopalos, & arboresfmilacis afier* tnodofcandunt, acVinciunt: fed in bortis attegtM.pergulas,tefludines.fcenas,&tentoriainumbrant,&opacant.Horum plantatotaferefa-cie vulgartbus Pbajiolisperfimtlts vifttur,peculiariter autetn dijfert tnfihquarum & feminum magmtudine, qua omniatnhortenfibus wajora, lattoraq.fpeciantur, differunt ettamcaule.Senturpafitmtnhortu& vtrtdjr.u. HosGalenusltb.t.Dolichos dealtm.fac.ex auciorttateTbeopbrafit Dolicbosapellat, ficinquiens DolicbusadaftolongopalocoMvrgit, &fiu3umge-Galeni. rn . ^ hoc adnttniculo careat,vitiofwJit,&rubigtne tentatur. Qtiod quottdte vifttur,tn hoc Vhafolorum oenere: qutppe ij 0qubdnullo fufientaculoinaltum eveCli, bumirepttnt ,& contraciotraclutcmporuhumore Jttu acrubigwedepereunt.At ubi longifiimo inb.tfcrint pedamento, brevt temportsjpatto, ad culmen ufy illi fectrcumvolvunt.Qnofit,ut longe aber-Mmard ra ^f e Manardumexifiimetn,qubdafferatlibroprimoepifi.3. Dolicbos nilaltud eJ[cGaleuo,quam Ervtltam, qua.lt alorumerror, Do nonnullis vulgo appellatur Roviglione, aliis vero Arabeia, cmn tamen Galenus, itemq 3 Paulus, Erviliam appellittnthcbos Er- ocbrum.Necnobisobfiat,qu'dd Ervtlta (ut ipfeajferit) rubtginem contrabat,citm admtmculis carct qtitbttsa terrafuble-(eVolcn'' vetur ~ 'IKodfi hujufcetantum leguminisftltquit una cumfeminecomedantur, ttt Gal. Itb. 2.de alitn.facul.prafattone, &tis.° e " PaulusDolicbosnunditeflantur.Nam etfit aliqitandoErvilnefecli arborttm rami appov.antiir,utt!lostmphcent,nunquamtamen longifiimi adfgunturpah, quodea minimeiUosfcandere valeat,verftcolorum Pbafeolorum modo. Adhac Erviliaquabumtferpit , rubigmemttiimedeperit, utTridentinus agerubicj s tefiari potesi, qutppe qubdibifieqttentifiimafe-raturMmtttatuicfe nullopropefixopedamento bumi accumbere.Nec obfiat praterea (ut ipfe Manardus fcribit) qubd folaErvilta inter leguminacumftltquis comedatur. Nam quamvis decociautia cutnfiltquismenfisapponatttr, nunquam ta-vienaliquem me ridijfefatertpoffttm, quifiliquas ftmulcumgranis devoraverit: esienintervtlit involucrum fuibuspo-tius, cjuMi hotmnibus tn cibum exbtbendttm. Unde equidem omnes, quod viderim, Erviliam mandenres.feminadenti-bus extrabunt, & membranofas, exbaufiasg g filiquas dentium attrituiprorfus repugnatttesftnpatinis fttibus relinquunt.Sectts autem cum bujufmodi Pbafioioritw corniculis evenit: quandoquidem ckm tenellaadolefcunt, anteaquamconfene-co f can t> aqua prtus cltxa, non modo in ncetarwtntegra, nulliscfo abjectisputamintbusajfutnuntttr inctbum, fedbutyro veliftura. oleojrtxa additogingtbere, & omphactojucundtfitme devorantur. Alvum emolhunt&pettus dilatant, femina incibumfumpta magis inflant, & ventriculo laboremfaciunt, qudm vulgaris Vbaftoli, copiofmc^femen gpnerant,&venermfti-mulant, prafertim qua cum longo pipere, galanga, & faccbaro afperguntur, quod quidetn longe valentius pra-