Druckschrift 
Petri Andreae Matthioli Medici Caesarei et Ferdinandi Archiducis Austriae, opera quae extant omnia
Entstehung
Seite
414
URN (Seite)
  
Einzelbild herunterladen
 

414 And. Matthioli Comm.

TUBER A,

tuber, ut deprehenfm intut deaariusprimOs dentes itifteftmLQuo manifejlum erit Xerr& tiaturam infeglobari. Qu»& cer-tum ett ex iis, qu& nafcuntur, &feri nonpojfunt. Et hbn c«-dem cap. 3. De tubenbus (inquit) bxc traduntur peculiariter.Cim fuerint imbres atttumnales, ac tonitrua crelra, tuncnafci, & maxttnee tonitribus, nec ultra atinutn durare, te-nerrima autem vertto ejfe, Qtabtudam locisacceptantur ri-guif, & ferttntur, ficut Mytilenis. Negant nafci nift exunia-tiotieflutninum tnveclo Jemine ab Tiaris: esiautem is locus, ttiquoplurima nafcuntur. Sunt & in fungorumgencreaGr<£- 10cisdicltpez.ica,quiftneradice,autpediculonafcnntur. Ha-ftenus de Tuberibus Plinius. Tubera{ut memoria prodiditGal. Itbroz. de alim.fac.) radicibus, aut bulbisfunt antttme-randa, ut qux nullatn evidentem habent qualitattm. Qui er-go bis utuntur, adexcipienda condimenta y tanquam materi-am babent, ceu alia qualitatis expertia, & innoxta, guflutfoaqttofa funt. Outbus ommbus commune eft, ut alimentumnull.t infignifacultate conflans, t orporipr<tbeant,fedfiigidi-ufculutn duntaxat, crafittudine tale, qualeidipfumeft, c.uodingejlttmfuerit: ex tubertbus qutdem crajsitts, ex cucurbita li- 1 ®quidius Crtenums. In aliis eadem esiproportio. Sedlongeali-terdebis fcripftt Avtcentia, ciiminquit: Tuberaterrenama-gis, quam aqueafunt, omnifoprorfus fapore expertta. Atrabi-liares & craffos gignunt bumores, magis quam cxteracibo-rumgenera. Quofit, utfiequenter devorati apoplexiam, &paralyfimconcttent. Ad Imc concodu contumacia funt &ventriculum aggravant. Qua Gr<cce OJlvx, TuberaLattnedicuntur: Arabtci Ramech, Alchamecb, Tatncr ,& Kema:]tahce,TartitJfi& Tartufole: Gerinanice, : Hi-

fptinice Tuimasdetitrra: Galhce TrujflesfiveTruffer.

Sph«£ Hij-nalx. SMILAX HORTENSIS. CAP. CXL.

HOttcnfis Smilax frutex efl:, cujus femen a nonnullis lobia vocatur.Folia habet hederas, molliora ta-men, tenues caules, & capreolos vicinis fruticibus circumvolutos: qui tamen adolefcunt, uttopi-* arias fcenas repraefentare videantur: filiquas fcenigraeciprofert,longiores, torofiores: in quibus feminaTrb ren umfimilia,fedin3equaIicolore,recluduntur: quaequadam exparte a fulvefcunt. Siliquaconcotta,p*' pu:e- cum femine in oleribus afparagi modo eftur.Urinam ciet ,&tumultuofa fomnia facit.

1». ^ ^ 4.0

Sm i ic;s T T Qrtenfis Smilax (ut fupra nobis dicium eslin Pbafeolis,fub qttorum appellationefalso credidit Manardns de ervilia^ l f cri ?M e Dtofcortdem) ntl aliud, rnea quidem fententia, ejfepotesi, quam ea Vbafeolorumgcnera, varits coloribusC Mai'jrdi deptha,qu£ vulgo Italis dtcunturFagivoliTurcbefcbi.Siqtudemprater td,quod(candidi)rubentes>(nontmlli meltnt ple-ertor. riq s livcrfis,varttstfe maculis infecli)verficolores,&(ut Dtofcoridestnquit)renumfigura cernantur.foliis exeunt bedera-ceis, caule tettui, equo capreoliprodeunt, quorutn reptattt non modopalos, & arboresfmilacis afier* tnodofcandunt, acVinciunt: fed in bortis attegtM.pergulas,tefludines.fcenas,&tentoriainumbrant,&opacant.Horum plantatotaferefa-cie vulgartbus Pbajiolisperfimtlts vifttur,peculiariter autetn dijfert tnfihquarum & feminum magmtudine, qua omniatnhortenfibus wajora, lattoraq.fpeciantur, differunt ettamcaule.Senturpafitmtnhortu& vtrtdjr.u. HosGalenusltb.t.Dolichos dealtm.fac.ex auciorttateTbeopbrafit Dolicbosapellat, ficinquiens DolicbusadaftolongopalocoMvrgit, &fiu3umge-Galeni. rn . ^ hoc adnttniculo careat,vitiofwJit,&rubigtne tentatur. Qtiod quottdte vifttur,tn hoc Vhafolorum oenere: qutppe ij 0qubdnullo fufientaculoinaltum eveCli, bumirepttnt ,& contraciotraclutcmporuhumore Jttu acrubigwedepereunt.At ubi longifiimo inb.tfcrint pedamento, brevt temportsjpatto, ad culmen ufy illi fectrcumvolvunt.Qnofit,ut longe aber-Mmard ra ^f e Manardumexifiimetn,qubdafferatlibroprimoepifi.3. Dolicbos nilaltud eJ[cGaleuo,quam Ervtltam, qua.lt alorumerror, Do nonnullis vulgo appellatur Roviglione, aliis vero Arabeia, cmn tamen Galenus, itemq 3 Paulus, Erviliam appellittnthcbos Er- ocbrum.Necnobisobfiat,qu'dd Ervtlta (ut ipfeajferit) rubtginem contrabat,citm admtmculis carct qtitbttsa terrafuble-(eVolcn'' vetur ~ 'IKodfi hujufcetantum leguminisftltquit una cumfeminecomedantur, ttt Gal. Itb. 2.de alitn.facul.prafattone, &tis.° e " PaulusDolicbosnunditeflantur.Nam etfit aliqitandoErvilnefecli arborttm rami appov.antiir,utt!lostmphcent,nunquamtamen longifiimi adfgunturpah, quodea minimeiUosfcandere valeat,verftcolorum Pbafeolorum modo. Adhac Erviliaquabumtferpit , rubigmemttiimedeperit, utTridentinus agerubicj s tefiari potesi, qutppe qubdibifieqttentifiimafe-raturMmtttatuicfe nullopropefixopedamento bumi accumbere.Nec obfiat praterea (ut ipfe Manardus fcribit) qubd folaErvilta inter leguminacumftltquis comedatur. Nam quamvis decociautia cutnfiltquismenfisapponatttr, nunquam ta-vienaliquem me ridijfefatertpoffttm, quifiliquas ftmulcumgranis devoraverit: esienintervtlit involucrum fuibuspo-tius, cjuMi hotmnibus tn cibum exbtbendttm. Unde equidem omnes, quod viderim, Erviliam mandenres.feminadenti-bus extrabunt, & membranofas, exbaufiasg g filiquas dentium attrituiprorfus repugnatttesftnpatinis fttibus relinquunt.Sectts autem cum bujufmodi Pbafioioritw corniculis evenit: quandoquidem ckm tenellaadolefcunt, anteaquamconfene-co f can t> aqua prtus cltxa, non modo in ncetarwtntegra, nulliscfo abjectisputamintbusajfutnuntttr inctbum, fedbutyro veliftura. oleojrtxa additogingtbere, & omphactojucundtfitme devorantur. Alvum emolhunt&pettus dilatant, femina incibumfumpta magis inflant, & ventriculo laboremfaciunt, qudm vulgaris Vbaftoli, copiofmc^femen gpnerant,&venermfti-mulant, prafertim qua cum longo pipere, galanga, & faccbaro afperguntur, quod quidetn longe valentius pra-