Druckschrift 
Petri Andreae Matthioli Medici Caesarei et Ferdinandi Archiducis Austriae, opera quae extant omnia
Entstehung
Seite
310
URN (Seite)
  
Einzelbild herunterladen
 

310 And. Matthioli Comm.

in aliis,quifimiliter erant affecli, rogabat is qui afii&uo fuffocari periclitabatur, data mercedt, ut fe medicamentum illuddoceret.Erat enim ille&locuples, & in pecuniafumptu Liberalts Porrb ubi conventum ejfet depretio, is qui vendebat firi-pturam: HoC medicamentum, inquit.per antipatheian quandam utilitatem obttnet.Ejfe autem eam antipatheiau,ut quicuratur nefciat,unde confictatur. Jujsit itafo alium daret, qui pro ipfo difceret, quic^jurejurando reciperet,fefe nuUt e-jus medicamentifafturum copiam,priufquamipfe, qui dedi/fet,foret defunclns. ltacj 3 a morteejtts, qui indicarat, nontantiim ille qui dtdicerat,fuum boniinem,fed & alioifanabat:& mihi nepete/itt quidem medicamenti exemplum volensac lubens obtulit.Erat autemJlercuspuerificcum,cum melle Attico ad Uvorem tritum. Viclitabat autempuer,cujusJler-cus accepturus erat-,ut ipfe qui medicamentum dederat oJlendit,lupinis,illis videlicet, qui ex more edifolent cum pane be-ne cocloin chbano, tnodicumfdlem, & fermentum habente. Prabebat autem btbendum vinum vetus: at<j 3 \uc omniameduc/imquantitate, modoUtperfetteeapuerpoffetconcoquere. Itacfe chmprimodieeovittueffeiufus.pojlerotamendienondumjiercus capiebat,J'ed tneo quotfe die rurfttm eodem alebat victu,ac tertio demum exctetum[umebat:acpojleaarefactoutebatur fimihter utjiercorecanino, ut ante diclum eJl.Dicebat autem illum, qui docuerat,fugitantem ahosci-bosobfontorem,pr<£tuLilfeluptnos:fefeverbexperimentigtatia,carnesgallinaceas,autperdicu ex aquuauttenuijttrebe-ne coctasperfnpe exbibuiffe, & medtcamentum nthilo minus operatum. Attfa ego fane h&c tibi de bumanoftercore narrareoleamer P °Jl um' ^ uc Galenus. Cdterumfitex humanojiercore vitreisorganisaqtia,pr*fertimj s ex eo ,quodbomorufus txcreve-hununo rit, qudi cuniculojis, exedentibus,finuofts, & contumacibus ulcenbtts mirijice opemprsJlat.Delet & oculorum argemcn acftercore. nubeculas.Quinetiamcarcmomatafanatexterrnadbibita. Intusverofumpta comitialesjuvatjapideminrembus &veftca comminuit: aquaintercute laborantibmprodeji: item &iis auxiliatur, qut non modo a cane rabiao demorji fur.t yfedetiamabomnibus aliisanimahbitsifti, qtuvenenumejaculantur. Porrboleum, quodpojiejusjitllatitiamaquumab^Bubuh organo emanarefolet, carcinomaia,fmus, aliaj 3 ulcera, qu<t Gracis cacoetbe dtcuntur,etiam valentmfanat. Bubulum 2QgToal 65 d etnc,ie ft ercus (utidem Gal.citatoLocofcrtptum reltquit ) exiccantisattrabentisij 3 &ipfumejifacultatisaitpalamfactt,dum apum vejparumj s morftujuvat. Atq 3 hac ut apropnetatefubjiantu totiusjuventur,jieri poteft .Ctterum humidumillud vere collectum,cum boves herbas depafcuntur,impofttum rufiicortim pblegmonas dtfcutit,&aqua intercutelaboran-tesyavat .Sciretamen oportet,omma genusmedicament a duns agrejtium hominum corporibus aptari, nempefoffortun,&mejforttm, & qui opus obeunt adeb validum. Qtu&ad eorumfcirrhofostumores aceto in cataplafmattsformam compo-ftefvirc (i ta 'M nuntur - Caprinumprxterea digerentis,&acrisejifacttltatis, adeoutinduratisfcirrborumin modum tumoribitsex Gal. con gruat, nectantum lienis, adquos crebernmcmodtcinonpaucihujufmodiJiercoraapplicaut,fed etiam aliarumparti-um.Siqutdem ego (inquit Galenus)eoufusfumadgenutumorem habens inveteratum, & ttgrefolubilem.juffoftericata-plafmateexfarinahordeaceaper oxjcratum,indito videlicet bocJiercore, & minfice homo illefuit adjutus. Erat autemrujitcus, tn quoidfaclum ejl. Etjam etiam altusrujiicus, citmftc ufus effet, non tantum ingenu, fed etiam altis inpartibus i 0adtumores ftmiles,perindeadjutusejl. Na?n ac rius eji medicamentu, quam ut muheres urbanas, autpueros, aut omninoquimolLtfunt carne,fanarepoJsit.Quin& adaquamintercutem,& adfplenicosvariecaprtnoJlercoreutimur.Sed & ujiiitenuiorum quidem partium, veritm baud manifeflb redditur acrius.Quamobrem fane ad alopectas congrutt, & omnia a-deo quA extergentia medicamenta defiderant, ut lepras,pforas,Lichenas & bocgenus alia. Mifcetur & dtgerentibtts cata-plafmatis,qualia funt qu<st accommodantur adparotidas,&bubonas diuturniores. Eji emmvis ejuscujufq s etiam ujii,abjlerforia, & digerens, nec eamparvam babet digerendipvtenttam. Nam medicus quijptam ex its, qut in agris,& vtcisTnedtcinam exercent, tttebatur eo ex aceto ad viperarum morfus,&multb fane etiam magis aliarum bejliarum, ac profe-cio ex iis complures fervavit. Et hic ipfe quocfo medicus arquatispotandasipfas e7tvf<xfas, boc eji,pilulas capnnas exvino priebuit, & ad profLuvium mutiebre cum Tbure appofuit. Qtu omnia fane optimus medicus tgnorare non debet, ca-teritm potiora eligere pottf imum ad urbanos,& bonuratos, alicujusj^ extjiimattonis viros: tn qutbus equidem ego tali 4°nunquam fum ufus medicamine, cum multb meliorum fuppeteret copta.Attamen exijiit nonnunquam talium ttfus, aut tnnatione, aitt rujiicattone ,cum fctlicet meliorum nihiladfuerit,aut homorujitcusperindcfuerit carnis dura,ac aftnits.Canini Namejufmodt ntultosm agrtsreperias dtgnos, qui btbantjpyrathos. Ctcterum ecanibtts offaconiedenttbusJierctupra-v» ej° r ' 5 terc l uam 1"°^ c * ter *stumpr<cftantius, tnm candidius babeatur,fjiulagutturi infufflatum anginam curat:Jicutt & dy-fenteriam ex lattecaprino bauftum, in quoprttts igmti calculifuertnt exuntit, aut tgnttumferrum, quod Graci rwvnxvocant. Quinetiam periodicas, circularesvefugatfebtes,ficocblearis menfura in accejfu ex vinoprabeatur bibendum in-fciopatiente. Prodefi & malignisutceribus infperfum, velemplajlrisadtdfactentibuscommiftum.Polletctiamfuu vtrtbusLupini Lupinum: tdcircoid magnis laudibus extuhtGatenuscttato Loco.ftcinqtaens: Luptnumjiercusquidam colicispotandumfter.vires dabat, nontantitm ipfisparoxyfmis,fed etiam in intervallis, fi qutdempblegmonevacarent. Ouorum egoquofdam vtdie* Gal. non ampiiu s } ]0C affettucorreptos,&correptos non amplius idgraviter pajfosffed uecpofipaucum temporit.Acciptebatau- 5°tem tllealbtuspottttsluporumfiercus, quale ubi offa ederint,folent excemere: veriim tllud etiam in eo mirabar, quod velfulpenfum,evidenterf<fperiuinerojuviffet.ltatfebicftercuscapiebat,quod nondectdtjfet interram,idquod nonerat vnen-tu dtfficile. Ea enim efi Luporum natura qtu canum, ut fufpenfo alteropofiertorum crurim, &mejant,& cacetu m emi-nentiquopiam loco ex terra.ltaq s inJpinisftpeafiatefiercus Lupinum reperitur, &Jruticibus, vepribus, berbtsfoprocerio-rtbus. Invemturporrb in Jiercoreitlorum & nonnihil oftium devorati ammatis, quod ut ejfugit comtuanfionem, ita & con-coclionem: quo & ipfum contendens ac conterens,bibendum pr&buit colicis: ac fi borno ejfetpuritatis amans, mifcebat &falis quippiam,aut piperis: aut quippiam ejufmodi. Utplurimum autem ex vino albo confifientia tenuisbibendum pr<tbe-bat: interim vero ettam ex aqua. Hoc ergo (iercoris, quodpatientibus iltbiis applicandum ejfet,jubel>at fujpendi vinculoconfectoex Lana, tion cujuslibet ovis, veriim multoprafiabat eam ejfe ovis a Lttpo laniata, undequodadbunc ufutn accom-modaretur, ejfet cotificiendttm. Quodft talis non adefjet Lana, expelle cervina, & lorum qtiod cingeret ilia, &m quofier- 6octts contineretur,parartpr<zcipiebat.At nos otlulam ad magnitudinem maxtmcfaba confecimus, qttam experiundigratiaindito fiercore quibufdam fujpendimus, necpotuimus non mirari, citm plurimosipforum videremus adiutos: caterim adollulam duas ceuauresaffiximus.per quaslorum tranfmittipojfet. Quodautem ciconimfimum comitialesjuvet,platiere-ftercus ^ G a l en >*s>ajfereuseosefferedarguendos,quitaliafcripferunt.Deovtllo columbino,gallmceo & murmo,&crocodili-no. ciimfatisfuperc^ dijferuit Diofcorides, necplura a Galeno & aliis defcripta repererwt fu medicitu magis competereIbicis pofiint,non eft quod ampliusaddendumexiftitnem. Veruntamen animadvertendumeji,qubd, quemadmodumetiam deftercons animaliumfellibus diximus,ftercora ipfa tnterfeplurimumdifferunt temperamenti, & victus animaltsrattone. Quipperalras^ a ^ terum f lt alteroplus, minusve calidum,pro animalium diverforumgenerumtemperie, autpro alimentorttm tem-peramento in ejufdem (pectet ammahbut. Q«teritm non duxi pratemmendum, quod de lbicis fiercorefcribtt Marcel-

lus em-