Druckschrift 
Petri Andreae Matthioli Medici Caesarei et Ferdinandi Archiducis Austriae, opera quae extant omnia
Entstehung
Seite
302
URN (Seite)
  
Einzelbild herunterladen
 

302 And. Matthioli Comm.

Butyri lib.io.fimp.med. BtUyrmnprtterea ( ut loco citatofcrtbtt Galemts )facultatis eft concoquentis,paulutn babens etiam duGtl' CK g eren difotentt£, tntnediu rumirum corponbmfecundtim duritiem, ac molhttem. Corporum ctentmplane durtnumttt~mores pr&ter naturam boc nequit medtcamen dtgerere: at qu.t tn moMusfunt pblegmon<£,eas &concoqutt, & dtgerttperfactle. Namparottde:, & bubones, & oris phlegmona, alutfepartes compltiresilloprorfusfolo oriuntur, nimirum ittpaens,acmulienbus. Sed& denttentiumpuerorumgtngtvistlittum,ntbiloimbectllmmellegwgtVMextenuat,perquasexittis eft dentibus: & ahosomnestn oreaffectus pblegmonofos, pofteaquamfluxioreftiterit, digerit&pariterconco-quit. Protndecataplafnatistndttur, qus. extrinfecus imponunturparottdtbtts, bypocbondrns, & bubonibus. Sed&inventrem devoratum, & ex eo diftrtbutum, magnifice confert expuitiombus ex pulmone, idfe inpleuriticif, &peri-pneumonicis affecltbus, cum boc, qubd eos etium concoquat. At.yfifolum Imgatur, magis quidem concoquit, vertmtnmm educit:plus verbft cum melle, &amaris amygdalis,fedminus concoquit.Fit ex bubulipr<tfrtim laftispinguedmeCaput vulgo Ronidi, actn umverfafeu Italta Capo di latte appellant,menfts plurimum expetttum, quodguftui, acpa-

la&u. lato maxime arrideat. Veriim entmvero obpinguedims copiam,prAterquam quod ventnculum relaxat. & cunciofu-pernatat cibo, nutrimentum ejicit, anteaquam concoquatur, vapores in caput mittit, & crajfum generat fuccum.Cafeicd- cafeus autem fit ex crafttore cujuslibet lachs fubftanna, admifto coagulo, & expreffo indefero. Vntferturni tbis& facul°' reccns > qttbd noxant ventnculo non inferat, concoquaturtfc faciltus, quam qui diutius affervatur. Namijj ve-tacet, tus j qut qtiod linguam parumper vellicet, quam plunmts gratior redditur, omnium pefiimus eft: quippe qut caterismagis adurat, fittm excitet, & dtfftcilius concoquatur. Quin & calculos tn renibusgignit , 'jecur obflrutt, alvum cobi-bet, & w calefachs corponbusatram lulemgignit. Quofit, utpius damni ex ejus fuccipravitate, &fervenu qualitateinferat, quam quod bumores craffos attenuando compeufare pojsit. Fugtendiu igttur iftiufmodi cafeus eft, citm nefead concotttonem , ney, ad movendam urinam, neq s ad etendam denife alvum, quicquam boni conferat, quemad- ioCafeibu- modum neife ad fncciprobitatem. De boc autem edtfferens Galenus hbro 10. fimplicium medicamentorum . fic tnquit:quiwres" ita $3 cum °' tm eafeus allatis effet bubulus, qttem ex odore ac rem ejfe conjtciebam, abjeci, &jam a famults ab-ciGil. fumptumputabam: veritm tlli talia fervarefohtt, longopoft tempore expromptuarioproferentes, quidnam deillofierijuberem, rogant Cttm igitur edendononeffetpropteracrimoniam, ludicrumnobisproblemaextitit, propomnttbns,cui rei quis illum utiliter pojfet accommodare. Interea citm ad me artbriticus quifpiam in curru conveftus effet, tophos,quos Graci tiupous mtncupant, inarticulif babens, fubiitmibicrure fuillo falfo decocio cafeum eodecotto macerare, acprobe in mortario fubigendo ttiutum, topbis imponere. Etfaneartbriticusab boc medtcamine magmfice adjutus eft:namruptajpontefuacute, abffy tnctfione videltcet, emergebantquotidiecitra dolorem topborumparticula. Ubiau-tem totus, qutapudme erat cafeits, futffet abfumptus, talemftbt alium comparans artbrittcus inpofterum fervavit, &poftea rurfum ufus efi inveterato: atq 3 ubi tunc quofo idem percepit commodum , ftpius deinceps uti perfeverabat, 3®& quofdam amicos fimiliter affeclos docuit. Atfy id quidem nos excogitavimus: caterim comprobavit, ac confir'mavit experientia: baclenus Galemu. Ex quopalitmfit, ejufnodt cafeum effe omnino in cibis reprobandttm. Oui veronec recens, nec vetuftusfuerit, chm & ipfe non ftt expers Ufionis: minore tamen conftat noxa. Prsftat cateru ovillus.f 1 " V erum fi cut * Pergamenum cafeum Galenus in laudem fttc patria cateris commendavit libroj.de altmentorum fa-opuinas! whMtbw: ita nec milu fane vitto vertendum extfiimavertm, fi. Hetrufcum cztens ltalicispr<aferam, eumpr&ftrum yqui innoftro Senenft agro, acetiamnunt Florenttno ex ovillo lacle conficttur, qut vulgo appellatur Cafciomarz.olino,guftu dulcisattfe fuavis, quodlac, exquoparatur, coagulo nonfit concretum, fed cinarnftonbus, quipajs'tm umverftferi Herruria coaguli vicem praftant: quofit, utfenefcens nunquam acris evadat. Cui nec alter cedit, qui tn noftro agropr&ftantiftimusfit ex caprarum lacte, menfe Septembri, recensj 3 eftur. Hunc vttlgo Ravaggivolo appeltamus. DeferturisRomam, quod a Prafulibus, altts < 3 pnmatibus fummopere expetatur, quippe qui odoratas redoleat berbas, quibusubiq 3 noftratesreferti funtcolles, iicfe prafertim, qtti non longediftant aburbenoftra. Bubuluspratercacafeus, eifiplus cateris nutriat,ptngumq 3 exiftat, efttamen reltquisconcottu dijficilior. Caprinus vero quanquam cx temperattorilatte/itconfeftus, tnveteratustamen reliquis cafeis eft deterior, cumftattm exiccetur, &friabtlisfiat. Bubalimu denttfa# tnglobos tllosjunceu vinculisconflriclusconformatur,qut noftrts Moz.z.e, Romanisautem Privature vulgarifermonedt-cuntur.lscafeus quopaftm Hetrufci vefcuntur, ort quidemgratijiimus efi, & dulcis,fed agre concoquttur, qtiodfubftan-Recocbe tiam babeat admodum ptnguem ac lentam. His accedit, qu<t vulgb nobis Recotta dicttur. Ftt bac exferofa laftisparte ady " e!- ignem decocta. Recens ((i Avicennx, Raji, & lfacb credimus ) minus ventruulum vexat.quam cafeus omnis recenterpief-fus. Confert caltdis dcfiuxtontbns obnoxiis, fittm fedat ,fomnumconciltat: veruntamen obefi ventricuLum frigidum ba-. vjrej benttbus, & nervorum morbis. Inveterata autem <egre concoquitur ,fittm excitat ,parum nutrit, alvum cobtbet, &fia-exGal. tm procreat. Re(tqunmeJlSerum,quodlattisaquof<ieJlfubftantia. Hoc ( utGalenusinquitlib.to.fimplicium medica-mentorum ) extergendtpotentiam poftidet, fumitur^ fubducendiventrisgratia, acper clyfteres mjicitur, extergens,&abluensftnemordacttatemteftinorumacnmoniam. PratereaJiquisulcera,quafameinfeftanturacri,vuexquaferocolluat, opttnie fane fecerit. Praterea qu&cuncfo medicamenta digererefolent eccbymomata, & atra eapraftat fero,quam aqua dtluere. Sic etiam eo utimur adfugillata, & bypofpbagmata,peculiartbus ad b*c medicamentiscommifcen-Ex Mc- tes.Prx.tulit Mefuesferum,quod ex nigrarum caprarum lafte elicitur,deinde quod ex ovillo,fic tnquiens. Aqtta laftis ma-*~ ae ' cerationismateriae/i, &per feqttidem mnocuum medicamentum. Prafertur, qusfitex lafte v.igrarum caprarum,tnlauiatispafcuisviftitantium, recenterfcfoctarum. Excalfactt bac, atq 3 ftccat ordineprimaconipleto, &uffc adfecun-dum.Qmnetiamattenuat, ablutt, abfiergit, & nitrofa, qua referta eftfacultate, alvum abfcfeakqua mordacitateleni-ter fubducit. Btlem tum ftavam, tum atram ab exuftisbumoribus genitam dejicit: ut mirifice conferat maniacis,& melancbolicis. Praftat ttem ad vtjcerttm tnfarclus, &morbis inde provenientibus opitulatur . ntmirum aqua irter-cute laboranttbus, felle fujfufis, & lienofis. Datur utiliterfebrientibus ex bile, & vifcerum, ac vaforum obfiruftiombus,Competit etiamnumvitiisincute & bile,& peruflisbtimortbiis emergentibus.Ouare lichem'm.vitiliginibus,alphts pforts,leprisfc adinodumconventf.hicMefues.Opttmiferiparandt rationem docHimusfuftusw quodcp, magisin medictnapra-Laftis fa- ftetjn noftro Epiftolarum medicinalium volumine. Laftis autemfacultates memoruprodtdit Galenus loco nupercitato,cult, ex ubi tta fcribit: Lac ubi aliam qaaittpiam exiccantemfacultatem babuerit adjunctam,opttmum eftremedtum dyfenteria,&omnmm ventris acrtumfiuxionum.Eam accipitalapidibits,quipr&decoftQipftm]iciuntm ignitt.Porroeoseffe oportet yquos vocant nx^mas.Et lac eottfy decoqui debet.dum pleraq^ferofi in eo humorisabfumpta parsfuerit.Atnos mjeclis fer-reis in ipfum cjhndris candentibus, eandem aut etiam meliorem facultatem effictmus. Porro lac totum adacres oculo-rum ftuxiones tum per fe } tum cum mollium colljriorum qttopiam efi utile: pr&terea ^adbypopia, & hypofpbagmata.

Qutnetiam