Druckschrift 
Petri Andreae Matthioli Medici Caesarei et Ferdinandi Archiducis Austriae, opera quae extant omnia
Entstehung
Seite
235
URN (Seite)
  
Einzelbild herunterladen
 

In Jib. primum Diofcondis. 235

flantarum ita fnriptum reliquit: lndica auiem regio arboremjicum vocatam fortitur, qu* ramis radices dimittitfmgu-lisannis, utprimoroluwweretulimiu. Dimittiturautemnonexnovellisfedexanntculis, attfeetiamvetuftiorikis. ilhfe terrm conjungentes, ceu fepem ctrcurn arboremfaciunt, ita utvelutt tabemaculum condatur, quo ettum niorart bommesfolent.Radicesautem nafcentesevidenttfitme a ramit difcernuntur: funtemm albiores, hirta, tortuofxq^bina^fronde foliata.ltem arbos comamfupernam lafctvam gerit,totaij } formtcato ambitupulcbre orbtculatur,&magnttudi-ne vebementerexcelltt, qmppe umbram btnofladtofacere fertur, & crajsitudine caudicts pleraify ultra quam fexagtntagraduum orbem colligere, magna vere exparte quadraginta,Fohum pelta non mtnus babet.fructum admodum parvum,tnagnitudtnecicerif, fcuiftmilem, quamobrem Gracifrcum eant arborem appelUbant.Parvum mirum m modumfructi-frcat, nontantumpromagnitudwis deftderto, veritm etiamomntbusrebus. Nafctttirarbosh&ccirca Acejivamarnnetn:xo hacTheophrajlus. AtquteademfereaStrabone Itb. tj.fua Geographi<e,&aPhnioltb.u.ca. j.de Indica Ficufcripta re-

perio,fub qtta ut tdem fcribitPhnius tib.7. c.2. turmaconduntur equitum.Caterum ea longeabhac dtjferre videtur,quam r », & ejusnos,quodex lndttsoccnlentalibus allatafit,lndicamfrcum vocamus:fiquidem htcneccaudice,nec ramis,ntcfeltts,necfru- hiftoru.tlugenuinam liidicam ficumrefert, dequa fcripfereTbeopbr. Strabo,acetiam Plinius.tianclndtfioidiomate TllN E Tunc.vocant. Ego veroeanieni plantam effc cenferem Opuntiam Plinio appellatam, quod circa Opuntemproveniat, ut Theo- Opunti*.pbrajius mquit hisvtrbie: Huic lndtcitFico frmile,velpotius quodammodo mirabilius,fr quid ex foliu radicem dimittat,qualem circa Opuntem herbam efiequandam enarrant, cut datum efi, ut tnandifuavttatepofrit.iHam ut nobis manifeftbconftat,abfctffo ab bacplanta.unotantumfolto, huimcj, admedium ufyfepulto.prognatu e feradtcibuspaulo poft foliafuperne ex tpfoprodeunt,adeo ut bacfertefoltis e foliisprodeuntibus, itiarborisfpeciem huplanta ajfurgat,frne caudtce,fmeramts, germinibusiy ut exappitta bicitnagine quijptamcetnerepotejl. Adeo ut mter naturn mtracula b&cflanta20 merito recenfsripofat. Foltaetcrajsijiimafunt, ttautquandofe polhcif crajsttudinem excedant, equibus albm, tenues,longa, acut a^prominentfpina, etfifineJpinis uonnulU vift ftnt.Parit l)£C platita iliis in regionibus foliorum funmitati-busfruttut frcubus nojlratibusJtmiles,fed crafitores, & qui anteriore parte in corotu fpeciem dejinant, coloreex viridi pur-purafcente Interiorpulpa perinde eft ac in noftratibus,verum adeofuccofa rubicundaq 3 ,utfangumeofucco,mororum mo-do tnanus infrctat.De virtbus & qttalitattbus,quid veri, certicj 3 ajferamffane non baiieo : referunt tamen, qui OrientalesIndiasfuntpervagati, eorum efu & urinam fanguineam reddi: id quod multisntn exiguum terrorem incu(stt,qui horumvires ignerarunt, nenjint Medicorum & confoctorum rifu. Peregrinain luropa eft arbor, & in ltalta d multis 111 hortiscolitur. UnicumtantitinfoliumcumfructumihidonodeditAngelusCrottusBrixianas, cujusbic maginem appingi cu-ravi quode Provincia fecum attulerat Vtennatn. Audio quoc^ in quibufdam Italix locis baberi bancplantatn, qux ficusproferat,quo t tawenbacfentumibiin Bohenna agenti, videre nonhcuit.Habui quidern ego, iutn Gontu agebatn, hanc30 plantam, hvntnu magnitudine,fed nunquam ediditfruttum.Cxteritm ut adnojtratesJicus revertar,&utprater id,quodd Diofcorideproditum eft. tarttni emnibus facultasinnotefcat, & temperamentum: quin&ut omnes cognojcant, quodpr&beant alitnetitum,quamc^utihtatem ac uoxam itiferre po(iint,eapauctsedtjferam, qua exGaleno dcprompji,qiu iti ' umprtmis hb.2.dealiin.fac./icjcriptum reltquit:Ficustametfr nunuspravi fuccigignant,quam atcrt omn.es non modofuga- Ouisn.ces, fed etiatn autumnalesfruclut, non tamen td vitiuni prorfus ejfugerepvtuerunt. Ctterum hac ipfts mjunt bona, tiewpequodcommeabilesfmt, &facileintotum corpuspervadant^penetrentifamam & abftergendi vtfollemhaitd objcura:cu-jasgratiapoft ipfarum ufutn nephritici multasarenulas excernunt. Cum porro omnes autimnalcs fmttus exiguum cor-porialimentumprxbeant, mininieommumfrcubusidufu vemt. Carnem tamen non compaclaw, necj.frmamgmerant,ceupanis&fudtacaro, fedttirgidulam, &fubtnanem,velutifaba. Quinventremflatibusimplent & ipfa, &non me-diocrem bincprofeflb moleftiam intuliffent, ni ettaiti celerem defcenfum ejfent adepta. cujus bei'eficto,citm celeriter per-+° vadant, flatus qtiem excitant, mn diu manet, atcj, ob idminui cnterts iutumnifructibusUdere conjucverunt. Ctterittnntaturaficus tmmaturas non medtocriter antecellunt, quod &in aliU qttidem omntbuscerniturfructtbus: quar.quam r.on tantum in tllis difcrimen exiftit. Siquidem adplenum matura ftcus paulb minus omniprorfus noxa racant. Itfequenticapite, ubi uvarum facultates recenfetfuinquit:iicus,&uraqucmadmodum tnterfruclmautumnalesprincipatum ob-tinent, itafugacibus omnibut magis nutriunt jninimutncfe pravtfucci habent. prafertttn cum exattam maturitateiufue-rintadepta. Porroqucdtpfamttriant,maximoargumetito funtti, qui fmearumJruitum cujloditmt: fiqutdemhicumduos tnenfes,folis uvis acftcubiis,qv.orum cuftoduprafunt, vefcantur (nififortcpatiis quidpiamcuiti iUis edant J obeft ta-tnen acpingues ftunt.At caro qtta ex ipfts gigmtur, haudqua^uam eftfirma,ac dtnfa,queniadmodum ea.que ex carmbusfit,fedlaxa eft,acpr,ibumida:ob idceleriter etiam, cion vejctipfts dejierint,contrabitur ac confidet.ldetn etiam de Ficu-busficcis dijferens tocopriuscitato,ita fcnbit: Carica multiplicequidem babent utihtatem,fi quis tameti largius efttave- Caricaru5 c rit, ab etsojfendetur:non admodumenrmprobutnfanguinegignutit,quaprepterpeduulorum quotfc agmeneas comitatur. ulus "Incidendiextenuandic^ vim habent, qua & ventrem ad excretionem irrhant, & renesexpurgant.jecoriautetn, Itentc^iHfliimationeobfepis fttnt noxite,qitemadmodum&ficus, nonpeculiariqitadam eximia facultate, fedcomtnuni rationedulctum omntu ciborum,acpotuu.ObJlruttis autem illis,aut fcirrhotentatu.ipfzexfefenihilprofunt necobfunt: fedme-dicamentu inctdentibns.ac extenuanttbus,&abftergentibus tnifte, non mediocriterauxiltantur. Ideo^ nonnuUi medtco-rum in dictislienis ac bepatis affecttbus exbibent ipfas tongeante cibum cum tbytno,autpipere, autz.ingtbere, autpulegioautfatitreia.autcalatnintba,aut origano,aut byffopo.Ad eundetn etiam modum,ficartca cutn atie quopiatn eorum, quafacultatem babent acrem \ aut omnino incidendi atit extenuandi,aj)iimantttr, nonfolumftc ajfeitis, fed fatiis quocj 3 uti-les erunt.Siquidemjecoris meatus,per quosfertur alnnentum,apertos effenondgrotantibus modb,fedbene valentibus et-jam tutijiimum efr. Proindebocpactoficus cum fate extenuante, aceto,&garoprteparatas vutgo comedunt, quod id utile£ 0 effeexperietit/adidicerint. Verijinnleautem eft ipforunoimullosmedicicujufdatnconfilioadductos, ficushocmodoprimiicomediJfe,deinde eam notttiatii ad vutgus dimanajfe. Qui verb cutn cibo ahquoincrajfanteficus,& caricas edunt,nen me-diocriter offenduntur item lib.8.defimp.medfacult.ideniGal.ita fcribit.Ficusarida vim habent excalfaciendi ordinepri-mo etiam completo , autfecundo incipiente: habent verbetiampartiumtenuitatem quandam. Ex iftis duobus tdoneAfunt, quatumoresduros concoquunt, ftatttn veroetiatn ea difcutiunt: atq ; ipfaper fe ilhta ejufmodi vim obtment. Sed& decoctum earum ejufdem utiq 3 naturxeft Verum ubi tnagisconcoquereconfttium eft, ttufcenda eft farwa triticea: ubireroplus difcutere, bordeacea:panis borutn in medioeft. Sedh<tc magisfuntpropria trattatus de medic. comp.&ratiomcurandi, veriim inprafentia hac de caricisnovijfe fujficiat.Porro fcireoportet, quod quaptnguicres funt ma^is pcjfunt co- -coquere:qu£ verbguftu acriores, magistumextergere, tum difcutere. Cxteritm quod ex lisplttrtwum m aqt.a ce£tu ejjici-tur,fimile ejl melti, non folhn confiJientia ,fed&facultate. Porro ficus virides cemefa, prcpter adtuijlam bunuditatent,

U -f faculte"