Druckschrift 
Petri Andreae Matthioli Medici Caesarei et Ferdinandi Archiducis Austriae, opera quae extant omnia
Entstehung
Seite
220
URN (Seite)
  
Einzelbild herunterladen
 

Z20

And. Matthioli Comm.

Syiv,

Prunace-alteraPrunorum,qua? Prunacerea & cereola dicuntur,quiaexcandido in iuteu paJIefcunt.ElegantilTi-r prunm niaetiamfuntAmygdalin^qu® Coccimelea videntur elleapudTheophraftum: recentioresprunaha-bent quce Myrobalanacognominantur. III. Prunusfylvertris,cuihocpecuJiare,qubd<ideHorefcen-temimbrescontigerint ,fru<Ttus in oblongum & inane corpusconvertitur > quod Irali Turcas vocant,Prun.Se- Carne hujus,vel liiccoexpreiTo pro Acacia utuntur. IV. PrunusSebeften,alia fativa 3 aliafylveftris,au-beften. toreAlpino. Sativa,diciturSebeftenTrag.Lac.Mixa,Dod.Lon.MixaevelSeballae,Cord.hift. PrunusZizypba. Sebeftena,Lugd. V. Zizy pha:duplexeft,rutila &alba: rutila,fativa &fylveftris, utredte Anguillara:Sativa,rationefrudus duplex,major&minor. Zizyphusrutilafativamajor, funt Jujubse Arabum&officinarum,quae Jujube & Zizypharecentioribus dicuntur,& referre oportet ad Lotum Atlienzei, Ho-meri&Polybii, & Paliurum Africanam Theophrafti. Zizyphus verorutilafativaminor, ea eft quam 10CordusJujubasminores&TuberesPliniivocat: hasaprioribus di(Ferunt,quodcolore,nitore, carnemollijlentore.rapore & nucleo majores quidem imitantur,fed minores funt, nec oblongae, fed rotundce(haeforteadPaliurumalteramTheophrafti,dumfru&udicitrotundo , referri poffunt) atq; fimiliterflaccidae.AtZizyphusrutiIafylveftris,Jujubafylveftris & PaliurusfecundaTheophrafti, & rede, An-guillariedicitur: hsecinagro Vetonenfi provenit,fpuiis valdehorrida,undeeamhabemus.

Zizyph,fyl.

AllBUTUS.

CAP. CXXXVHI.

defcii-ptio,

« Xe7r]o-

i. A Rbutus,fiveunedo,arboreftcotoi)e£emalonondii]imilis,tenui.« [folio:Jcujusfrudlusprunima-cortlce "^^> n ' tuc 'i nem iniplet,nuIlointusnucJeo,huic mema2cyIocognomen«ft.MaturusaUt£riavet,aut ru- 20leg.Orib. hefcit: in efu acerofus,ftomacho adverlatur, capitifcjue dolorem rnovet.b Meum

A Rbutus in Hetruria JrequentiJsima provenit,ui?i vel per byemem perpectm virefcitfrondibtu. H<tc etft Diofcortdi red-vusn. " datttrmalocotones. adfimilis,magis tamenputaverimabeoatberisproteritatcm repr<cfentartcotonea quamfolia,Arbuti & caudtcis corticem.Vel depravatus fortajfe (ttt magis fujpicor^efl hoc in loco Diajcoridis codex: quandoqmdem Serapioconiider. Dtofcortdu ipfius te(timonio,Arbutum non defcnbittnuniverfum cotonea rnalo fimtlem ,fed eam tantum proferre foliaArbuti " u ^ ocotone ' tm " iora: " ec fcnbittenuiababerefoha utVulgatahabet Diofcoridislcctio: fiqutdem,utpalam efl ,Arbutohiftor. ' n f unt laurinis,& tligneis crafitora.tteminit Arbtiti Theopbr.tflits Itb.j cap.16. de plant.bijl.fic mquiens: Arbutus,

TJieoph. qu&pomtim ciboido>teumferat,magnitudinenonnimittm prxflat: corticemtentiemjamaricifimilem babet ,foliti inter

iltcem,&lauriwi:floretmenfeJulio Floresfingttiariappendicepartepoftremaracematimcoh<zrent$ecie quis^ mjrto 3°oblong0ftmilu,& magnttudtne t.tnrtis: nonfoliatus,concavus,tanquam ovum excalptum, ore aperto: cttm autem deflo-ruerit,retinaculum perforatur,qttodq, defloruerit tenue.ficut verticillus circa fufum.Fruclus anno integro maturefcit,utArbuti fimulhuncbabcrt,atc^alterumjiorefpondert contingat:b.titeniisTbeopb.Qu&in Hetruria nafcitur foltdprofertlaurtms,iltgneisvefimilia,brevtora tamen p&ulo crafitorafccolorcpotiuspallido,quam viridijn ambttu ubitfa ferrata ,rubra permedium excurrente cofla. Caudex cortice veflitur fubrubrofiaudcrajfo, tamen aff>ero.fquam<foQ 3 , a quo ramtprodeunt

Tubentiores ,ac levtores Floret menfebus Juho& Auguflo,/\ r\ -D 1 U. 5. jlortbus candtdis parvtf jilit convall. vocatt ftgura, racema-

tim dependenttbus. E qutbtujruciusgignuntur rotundi for-borttm ferb magnitudine: quiprttno exortu virent, deindeflavefcunt, matttrt w0 rubent ajpero tactu, nullo tntuscjst- 4°culo fragorum modo,quorum ettam ejjigtem referunt. Saporhis infiptdusfimul & auflerus: qittnettam dtim cdunturdm-guam, & palatum flimulant acerofa quadam fubflantta,qua exterius conteguntur, ita ut plane acerofi videantur:in-tegro anno maturefcunt:nafcitur tn colltb.&fylvofts vallibut.His maxtme delettantttr turdi, & meruU, quv frt, ut hjetne,quotemporeipfa poma matur/tatc fentiitnt,ejufmodi aresintbi laqueis,rettbtu,aliisaucupttgenerib. factle capiantur.Arborisfolta corianu ad jptffanda coria expetuntur.Sunt qtiicredant, arbutttm maximam opem prjjiare adverfuspejtern: - Qquamobremaqttam, qiu exfoliis extrad.afit.admtflo ojfe incervi corde reperto, ubi flatim morbus invafn. magno(ut tpfiajunt~)juvamento <sgrotamibusexbibent.Infumma,ubi ad-ftringere&roborareopuseft, Arbutus eximiepr<tjiat. Arl/utimeminitGai .hb.7. fmp.med.ubt paucisinquit.arbutus arboripfa qttahtate acerba una cumfluciuefl, eum memecjlumnuncupant. ifl autem bic&infenfusftomacho, &capitidolorem inferens. Httjtt: arboris nomen Grtcum eftLatinum, Arbutwfive Unedo: Arabicttm. Hatiiadib: Itaii-aim^Albatro^HijpaniSiMadronho^tttMadrometbro: Gallis,Arbaufiet.

Arbutus variat, quodalibivaftae magnitudinis fitarbor, Bellonio in obferv. monente: alibitantumfruticet: modica in frutfu differentia, quidamparvimaliamplitudine,ruboremagisnigricante,quifua-vior eft: quidaavellana» magnitudine flavior& af-perior.Fru&us, Arbutus Vergilio, Fraga mcntanaOvidio, Memecylon Diofc. Theophrafto, Galeno.

Arbuti u.fuj, & vi-resMat-thiolo.

Nomina.

Unedo Plinio.AtarborComarosDiofcoEidi, recentioribus Arbutusdicitur.

(LtsvyAxKet*