Druckschrift 
Petri Andreae Matthioli Medici Caesarei et Ferdinandi Archiducis Austriae, opera quae extant omnia
Entstehung
Seite
185
URN (Seite)
  
Einzelbild herunterladen
 

In lib. primum Diofcoridis. 185

qu& Uviores babentur. C &terum nec^ in boc Cornario adftipuUndum ejfejudico, qubdfuis in Galenumcommentariis Cornariitam primo, quam fextolibrodecomp.med fecundiim locoi,acriter contendat, nilaliudompbacitidemgallam ejfe Diofco-ridi, & Galeno, quam calycem tllum, quoglandes tn arbortbus continentur. lloc tantum argumento ductus, quod Paulus j uincap. dedyfenteriainquodam clyjlenfcribat: t ><A.<pxni '/i§r nnaviji .ivis.sft dli ?i iui \ov,e§ is e*7bttpw,iiv « t S s Jlgves dxXav®- ompha-V7ttf oi fivfi&s xfuvTca. id esi: ompbacidts ujia: est autem cavum illttd, ex quoglans quercina enafcitur, qtto coriarii u- Clt ,V.i eintuntur. Ubttpfenon ompbacidos,fedompbacttidosptttat legendum.vulgatam lefttonem immutans.Ex quapojiea noti a- jyce gla-Itud ompbacitidemgallam (ttt dtximus) ejfe exiftimat,quam cavum illud,inquoglandes tnferuntur,quodrecentiores cu- dium effepttlatu vocant.-ftatutti]] nunqttam a fua optntone recedere, ntfi quisplane corruptttm apudPaulum locum docuerit, auto\uf>xititAxab eofubftantivepro eo,quodcalycem Pliniits dixit, & vulgo cttpulagLtndis vocatur,dittum oftendat.Sed equi-s o dem nonpojfum non admirari,qtiod ts,quem altoquin fuorum fcriptorum tefttmonio : ac;itipmi ingenij, fantjlimicj 3 jttdtctivirumfemper exiftimavi,tn re tam,nieojiidicio,clara,tamfactle .iberravertt. NamfiPaulus non ptttajfct, quod ontpx-tusGr&cum vocabulum obfuiraritatem permultisfuijfet obfcurtim, quemadmodttm & Cornarto futjfe videtur, ei certetion fuijjet opttsper circumlocutionem illttd declarare utfecit,cumtnquit. ifiautem wtxtus cavumtllud,ex quo glansquerna enafcttur,quo coriarij utuntur. Ouodpraterea Paultispro ompbacitidegallagladium calycem non accepertt,illudmanifefto argumento effepoteft,quod ipfe hbrofeptnno degallis,non autem deglandibus dtfferat, duo^ gallarttm generaconJlituat ,quarum alteram omphacitidem appellat:alteram vero magnam,flavocolore,vinbiisq 3 infenorem ejfe fcribit.Quodettam anteaUiofcorides,& G,ilemtsfecere,quiompbacttidcmgallamglandtttmcalycem ejje nttfquam,quod fcia;n,tradidere: quod non ignoraverint(utComariusignoraffe videtur)&genere,&fpecteagallisdtjferreglandes Adde,qubdGalenus, Dtofcondes, & Paulas nufquam,qttod equidem legerim,ujifunt hoc vocabulo oupxniTts pro galla,nift adjecttvc,2 0 &cumfuofubftantivo mjms.Ouareconcludendoputaverim,inPattlolegendttm cjfe,c^tpotiiJles,non enpxniTtJlos, ut con-

tendit Cornaritts: quin etiarn credtderim GrtecU glandium calycem o^fxniJlxproprie appellari. Tametfi Cornanus,& *" cu er ^Andemacus ,qui inPaulo vocem illam acerbam uvam interpretatttr,Gr&c<s, Itngttx penttfnni,biccnon cognovtJ]c,neij.. tatur _animadvertiffe deprebendantur.Fitex ompbactti Galla,cbalcantbo,gttmmi,&vinoatramentum fcriptorium optimum, Arrame-boc modo. Sumitogallarum crafittfculeconfraclarum uncias quinc^ chalcantbi Romani uncmstrts.gummi Arabtci un- " 0 l " 1 ' pto "cias duasfalis dracb unam.Ponanturb&c omnia infictile vitrocircumlitum,& deinde fuperinfunditovini albipotentis, ficieDdiferventisijjltbrasquincj 3 ,&unci.tsquatuor,&occlufovafisorificio,qunidecimdiebusinfolato.velpoft vaporarijfornacem r.itio.byeme reponito.mifcetocyquottdie rudicula. Illudpeculiareftbi majoresgallx vendicavere,ut quotannis aut annonafer-tilitatem,aut (lerilitatem,aut pejlilentem auram pranuncient: nam fi rumpantur intcgr&,& qua perforatjt non funt, *attt mufcam,autaraneinu,ant vermtcttlum exponent Si tnufca volat,futuri belli :fircpttvermiculus, twnonapenuruftcurrit araneus pejltlentium morborum prafagium ejl. Ne% cttiquam mirum videatur,qubd exomntbusgallis tfta exo-5 ° rianturanimalcula: etenim ego bttjus rei fttpiuspertculumfeci, nullamfc unqttamfttm confecutus,prtiis nonperforatam,qttJt ex tribus animaltbus unumintrafe noncontineret: nantforaiutne conlpeclofaalc tndtciumfumtpotejt, jam ani-mal exttffe.Dicamus igtturhcet,quercu &Jrttttu,&animalgignere.Cttjits rei baud tgnari veteresillipatres nonfinecau - Gallarufa quercum dtxeruntfovi fummo effe dicatam.Gallarum vires memoria.prodidit Gal.hb.7 f11npl.med1c.ftc inqtttens.Gal- viret exla,qu£0>npbactttsnuiicupatttr,admodumacerbitmeflmcdicamen,plera<fefuiparteejfentMterrcn£, &frigid'&:perquam Galeno -deftccat,&rep:rcutitftuxioncs: adb<ecconftrtngit,contrabitcp,partes laxas.ac langutdas ommbnsfyfluxionum ajfecttbusftrenue rejiflit. Ejio vero terttt in deficcando,fecttndi autem 111 rejrigerando ordtnis. Altera autemgalla flava illa, & ma-gna,laxacfa&ipfadeftccat qttidem, fedtantomtnus.quantbminus acerbmqualitatiseftparticeps.Coftaitaifeipfaperfe,ac demde trita,cataplafma eft non inftrenuum fedis pblegmonarum,ac procidentiarum.Porro coquenda eft,fi modtca opus4.0 fitadftrtciione, in aqua: ftn vebementiore, in vino. Acft attgerctnfuperadftrtclioncm fttopus, vtno Ktareaufteriore. Hancruftici noftratcs oivowjtuJlx, quaft vinigallam dicas, nominant. Demcfegalltt combttftjtfanguints reprimendifacultatcmacquirunt, ac nimirum etiam calorem, &acrtmoniam exuftioneajfumunt: funtifeiis, quaignem experts.noufuerttit,tttmfubttliorum partittm, tu.n majoredeftccandipoteftate. C&terumciimadfangutnisfupprefitonempraparareeas vo-les,carboiiibus tmpofttas, dttm undequatj 3 candeant, aceto, aut vino extinguere oportebit. OuercttsfruftusntjmsGrtcce di-citur: Galta Latinkpariter & Italice: Hafs, aut H .ifts, Arabtce. ©dlfppffcfnili 1 Germanice: Galba, & Bu-

galha.HtJpantck Noix degalle, GaUice: Eohenuce Galles aneb bubltnbj.

-f- Hoc loco Graci codices babet novtAu\wJbjs, Oua voce conftat,judtcio meo, Diofcoridem galU ompbacitidisfiguramdefignaffe,citm pritts magnttttdinem exprefitjfet. Attamen ex tnterpretibus Marceltus mawfefte eam ettam ad magnitudt-nem retultt. Ruellius autem, citrn eam tuberofam mterpretetur, tpfe quocfe magnitudtnem tnnuijfe vtdetur. Quocirca no- jq omina50 bis fatius vifum eji, omphacitim rugoftpartt articulorum in digitis, cum extenduntar,fimilem reddere: quodnonfolitmid innuat Graciuu vocabulum:fed multo ettam magis omphacitt^esipfx apertifime demonftrent.

Pm. RHUS. C A P. C X XI V.

*

RHus, quaeobfoniisafpcrgitur, [abaliquibuserythrosappellata, j femeneftcoriariifruticis, [fic 0r ib. n 5vocati, quoniam coriorum infeftores eoutunturadinfpifiandaspelles. J Arbufcula "f eftinpe- legi<co-trisnafcensbinumferecubitorumaltitudine : foliisoblongis,fubrubentibus,in ambituferratis 1" ili_ c,uf \cismodo : acinouvarumgracilium,denfo,magnitudineterebinthi.,quadantenuslato: cujuscorticofa pf r 'yfhaltunicaperquam ucilis eft. Folia vim habent adftringendi,& acaci$cfTeftuspraebent. Decoftum capillos bet Oritwdenigrat:dyfentericisinfunditur,inpotuseorum,infefTusqueadjicitur: inftillatur auribus purulentis:gangraenas,8c pterj r gia cohibent folia ex aceto,aut melle illita.Liquamentum fit ex aridis foliis,ad craCfitudinem [ mellis l in aqua deco&is, ad eadem, utlycium, conveniens. Semen eofdem effe&usexhibet:cceliacorum, dyfentericoru mque obfoniis infpergitur: fratta, defquamata, lividaq; illitum ex aqua, abinflammatione vindicat: linguaeafperitatescummelleabftergit: candidafceminarumprofluviafiftit:hoemorrhoidas fanat, cum querno carbone intrito admotum. Aqua, in qua femen maduit, decofta cogi-tur, coitque,efficaciorquodammodoipfofemine. Gummidefert, quoddentiumcavisimprimitur,addolores finiendos.