r6"4 AndL Matthioli Comm.

Epiftolarum,hiftoriam hancpofteritatismemoru commendavit Joannes llejfus Medicus Norimbergenfis. C<s.terum nondefur.t alii, qui hanc opinionem impugnent, quud videant Parilld, & ajpera jmilacis radices facie nonparum dif-ferre.jum h<t nodo(a,HU verorugofa habeantur.Fgo autem quidderehac veri affirmarepofiim, fanenon habeo,quod nuf-quamintegram viderim Zar^A ParilUplantam.Veruntamen cogor interim fequiLuca Ghini opinionem, qubd is(ut egofyncere atteflari pojfmn') pr<eter id,quod tn cenfendis plantii.dum vixit,nemim fecundus habebatur,fed quod candidus ad-modumfidelis &veraxperpetuofuerit. Necadmodumobflatradicum differentia,quandoqutdem ( utTheophrafiuseflAuthor)locialocndifferunt,&fapeclimatum,cceli,folicfavarietatedifferuntcwmforma,tumfapore & odore planta-rurn radices. Htsacceditnomenclaturxfignificatio: namcj 3 aarz.aparilla aptid Hifpanos nilaliud defignat, quam RubusZarzx viticulofus. Parra enim Hifpanis vttu duitur, Partila viticula & ^.af^a ruuus.Hetrttfciquc^ Afperam fmilacem, quodparill.-ee- acu [ e0i Rubicmttloshabeat,Cervinumrttbum appellant. Eaarboresetiamprocerasadfummumuffa fcandit:quofit,ut 10gia apud Hedera aculeata plunbus dicatur. Quamobrem aut afperamfmtlacem z.ar^am parillam effedixertm, autplantam illijiifpan. viribus, &faciecongenerem. Vis ilh excalfaciens &attenuans, & qua valenterfudoremprovocat. VecuUariterautemZarzx praftatnonfolum ad Gallicum morbum curandum,fed ad quofcunq 3 arttculorum dolores: quinetiam ad quafcuufecutisvires. infectiones, tilceracontumacta, & Lichenas. Auxiliaturpr&tereatis, qtti oedemate laborant, videturc^propnas habereirecoRiofacultates adfrigidos capitis, & cerebri affeiius. Decoquuntur hujufce radicis uncis. quatuor, tn libris quindectm aqu<e, inzuzx. quaprius maceratafuerint die & nocte una, ad medias, ac etiam diutitts, ubt decoctum valentius defiderctur: ttbi autemdeferbuerint, linteolo mundocolantur, & ajfervatur decoclum adpotandum. Danturhtijufce decocti quotidie dgrtstamwane qttam vejperi, borisquatuor antectbum uncuocto, prittscalefacti, & deindefudant in lectoftragulis contecti horisduabus,intrtgefimum,&quandoq 3 (ttbt morbus contumaxfit)inquadrageftmum diem uffa. Eiihxc radtx magis te~nttiumpartium, qttam China & Guajacum, ob idfc cofiofiorem provecat fudorem, & longe melius morbos, qui funt in 2 0ambitu corporis, curat. Ejltamen operx prettum decimo quofe die bibentes purgare, aut catapotiu, aut potionibus ad mor-bumfacientibm. fictus ratio eadem inftituitur, qu&Guajaci decoBumfumentibus infiituifolet, nempe expane bifc ofto,& ttvispafiis, quanquam quandotfe imbectllioribusgallinaceipulli, & avicuU concedantur. Daturc^potandumcum cibisidem decottum,pro affectorum voiuntate. Ouibtts quocfe, ubtferena quietaq 3 fuerit dies, conceditur, utpatthfperegredi-antur. C<zteritm oportet,ut qttt hoc medicamento utivolunt,ii prtus prapurgati adhanc curationem accedant. Sed deNomina z - arz - a P ar, ti' i hactenus. fam ad Ebenum redeamus, atc^denomtmbuiagamus. EjttsnomenGr<ecum efi eCtv®-, veluti&Latinum Ebenus: Arabicum, Abanus feuAbenus : Italicum, Ebeno. Quod vero LatiniLignum Guajacum, Lignumfanctum, aut Lignum Indum vocant ,Italis,Legnofanto, Guajaco, &Guajaianeappellatur : Germants,

I)0ffj; Htjpanis Legnofanto,&Legno della antilhas: Gallis,faintbois.

3°

Ebeni Ebenus duplex Dio/coridi, vEthiopica & Indica,hanc Theophraftus 4..hift.5. agnovit & duplicemlpecies. fecit: Bra/2avoIus in traftatu de morbo gallico(ubi 234. morbigallicifpeciesrccenfet) Ebenipluresfacit fpecies, rubram, aJbam, Iuteam,variegatam,de Guajaco intelligens, cum fint,qui velint GuajacumtuldCt^ ^benumefle.Guajacinomenpatriumeft,IndienimGuayacanvocant,nuncGuajacum,Guajacum&li-iU ' C g n um Indum nominant-.quod aliquiBuxi fpeciem faciunt:aliiEbenu ftatuunnalii Ebeni fpeciem,quodfacile concelferimus, propter lsevorem fimilem ei qui eft in cornu elaborato: propter fpiilitudinemma-teriae,propter ipftus gravitatem,quod inaquis ftatimfubfideat & non fluitet, quae de Ebeno praedicavitPlinius,& in Guajaco obfervatur:ob vires,cum GalenusEbeno vim extergentem cum caliditate ac par-Guajaci tium tenuitate tribuat, quam fane & in Guajaco reperias. Eft autem arbor (referente Monarde de fimp.arboris IndicEoccidentalis) Ilicis magnitudine ramofa,matricemagnanigricante, cortice craifo,pingui,aligno 4®defcri- f lcco facile decidenti: foliis exiguis,duris: flore luteo:fru&u rotundo folido,in quo femina vel ut in Me-* tl0 ' fpilototinentur. Adnos vero advehuntur caudices craffi ab incolis in trucos ferra incifi, cujus diameterpedis longitudinem pene sequatligno denfiffimo, inambitu albo, velpotius flavefcente,in medio nigroGuajaei Ebeniforma refinofo, faporenon infuavi, fubamaro: corticescraiTi, cinerei, fcabri, amariorssligno.Ge-tria ge- nera tria, aiterum dequo didum, in in/liia S.Dominicifrequens: alterum in infulaS. Johannisde portune pal m ^' v ' te > P°^ ea tepertum, fuperiori ferefimile, fedper omnia minus & pene fine matrice, fuperiore tamenfenftum, odoratius & amarius,quod ab ipfisilli pr£eponitur,& obmirandasfacultates, Jignum fan&um dicitur,de quo videntur adverfaria nominePalma?,aut Pali fanfti Indie occiduf,egifle: verixm utriufq; in lue ve-nerea infignes vires.Multse funt Infulae in Oceano in quib.Guajacu nalcitur,ut S .Benedifti,Hi/paniola,S.Crucis,S.Dominici,S.Joannisdeportu:egregiustamenin infulaS.Joannisoriri exiiiimatur.-fedcum 50hocligno naves onuftffi in Hifpaniam,Genuam,Venetias, afferantur, nec ratione loci dignofci poflit, exipfius dotibus eligendum. Tertiumgenus in Orientalibus etiam repertum magnitudine Fraxini, foliisplantaginis brevib. ac duris: floribus 1 uteis, fruiftu juglandis magnitudine qui efu alvum fubducit: cor-Guajaci tice annofis 11 igro, juvenibus /ubrutilo. IJfum primu ita narrant: Hifpanum magnis dolonbus ob luempnmus veneream ab inda muliere contradlam, divexatum fuifle, cui fervus ejus, in ea provincia medicinam fa-U ' UJ " ciens, decodum ligni propinaverit, quo ipfum reftituerit: cujus exemplo multiHifpani eademlue in-fedli curati fint. Cura haec Hifpali ftatim evulgata,& ab iis qui ex ea infula redierant per tota HifpaniamB & univerfum orbcm. EtfireferantChriftophorum Columbum,cumviros&mulieresexinfuIa S. Do-lues. minici in Italiam duxiflet, fimul & luem, Buvam appellatam,ejus regionis familiarem artuIiiTe ,unde &Cb.ioa: remedium advedum. CHiNAradixeft tuberculofacraira,arundiniferefimilis,exteriusrubensautfub-defctipt. jnig r i cans? intcrius candicansaut fubrubens,denfa & ponderofa cu vegeta eft,fucco exuta fungofa & le-visredditur,infipida:qu£Ehederasmodoarbores cauliculistenuibusrarisfcandit,fuisq; farmetisfmila-ci afperje non abfimi !is,foliis mali AfTyrii fimilibus. In maritimis Chinas Indisregionib.copiose prove-^ niens (unde nomen) Lac.Lob.Lon .Caft. Lugd.Tab.cui & Schina: Chinna feu Cinna, Cseftlp. ChinaaCbina' ra 'dix,Cord.hift.dicitur .Haec duplex,alia in IndiaOritntali,alia in India Occidetali,quae colore interiusduplex. magis ruffo eft. Dehac VefaliusiibeIJumconfcripfit:multahabetMonardes,Garzias, Acofta(quiinte-gram propofuit plantam)&alii .Ufumhujus,nonfolum adluemveneream,cumeainregionefrequen«ul - c!ilDa: fit,fed etiam in fanandis morbis inveteratis,ut inOccidente per Sarfajn &Lignum,Lufitani didicereabIndis ,apudquospr «aliisremediisinpretioeft. Modus exhibendi; Acciperadicumintaleolosrenuefi

incifarum