\6i And. Matthioli Comm.

ranii implunidntur, feruntur &propagantur,nifi qitodillud idem humidum innatum.intra fic coiitinent & eodeni vigenttemperamento q110 <jtiiadoiefcuntretenim furcr.lt at^ramifur.t caudtci,perindtarcfefiiti &propterea antmalibus &ta-tetenellu non abftmtlcs. Id, qitod maxnneconfirmat Tbeopln.l.ix.ii.decaufisptantarum, ubt ftchabet. Etenim quodc^germen quaft pianta quadam tn arbort, perinde ac in ttrra confifiit. Atqui mihi longe magisjunioru caudicisflaceret u-fus:fiquidem in hunc immedtate a terra humor &alimentum defertur,acprstere.t quonum isfortaffe nullum adhucfru-tlum prottilerit: qtiandoquideinfcetus a plantis, tit ettam ab unimalibns, tnultum vtrtum aufert. Praffantifiiniutn ttaq {lignuni Guajacum illud erit, qttod exjuntori eaudtce recenter cafumfuerit, tam extertus, quam inrertus atbicans, rtmisGuajici C arens,denfum,pcnderoftm, mtninie cariojum, odoratum,gufkti &acre,&fiba>narum.C<iteritm quoniam nojlra atateeleftio. aquecortices, atcj^iignum tn ttfum veniunt, eandem miis rattonemfervandamcenfeo,ut qtiinam melioresprsftantio-

rescfofmt, dtgnofcipofint, quarn nos in eiigendo optimo hgnoin medtutn attuhmus, utfcthcet itl s ehgantur & probatifii- 10mt habeantur, qut aprtftantiori caudtce detrachfuennt. Iwportatur Guajacitm tam ex occider.taitbus, quarn orienta*libus Indiis: nam & Hijpani e fuis regiombus noviter repertis,& Lufitani ex Caltcut,Taprobana &Java infn!is,&Matt-ntani, Aegjptii, Arabesac Perjx a mart rubropcr cametorum carovanai (utajunt) Guajacum ad m conVehunt : quin* &ex Aethtopia, utquidam narrant. At cion mnibus compertum ftt, ea in medicamentorumgenere longe magis c<ctera

pritcellere, qu£ ex orientaliplaga ccmportantur,ob idomnmo cenfendumfuerit,Utfpanicum viribusejfembealltus quamGuajici quodex Lufitania,vel Aiexandria tn Itaiiamimportatur. Guajactplanta ( uttt referunt qui eam tn Jjhuje vtdijjete-p!anca. jf anlur j a d fraxiuiprocefttatem, & adhomtnis mediocns habitus crafiitudmemflerimnj 3 afJurgtt.Polujen quadante-nus piintagtnis amuia, dura acbrevta. Flores cjusproduntttr iutei: fiuttus vero juglaudts magt.it udme, qui efualvumGuajaci fabductt: cortex annofis niger,juvenibtu verbfnbrrttilas. Porroft Guajact vires ac qualttatetreiteperpendantur,procui-

dubio itquidb confiabit, eaprtfiarepojfe, l]h<c w arcenda Gallica itte requiruntur: nam chm id tx partibus admodian ca- i »lidis, ac tenmbus confifiat, itemqjiccu, habeatcjjibi refin<t plur mum adnnfium, ttimtrum etiam potefifuis vinbus ea ef-f.cactter exiccare, attenuare, iiqttefacereatq 3 expurgare. qu<e bumores infeceritit:quinetiamfudoremctere. HttcacceAiteti.tm, quodpartereftnofa, quampofidet,contagiont atc^putredttii mtnfiierefifiit:qua quidem incommoda bancpefiemcomitari folent. Cateriwi eo tempore, quo prtmnm in ltaliam Guajacum infern 'ceptt, necnon etiam mtiitis pofi annis,non ftne fummo timore dabaturpotandurn. Etemmfertbatur ilit mantfejlum necis periculvtn immtnere, qut rectam ex-qttifiti vitlus rationem per panis & uva paff<t modicutn nonfervajfet^quic^non vcrftitijfet mcuratione adquadragefi-ftium diem ufc^ in tenebris tnciufus, ita ut neaerit qutdem clantateni infftceret nidum pedem e cttbiculo ejferrct: iis infu*per carnium eju, & vinipotu mterditium erat, r.on fecus atfc vetieno.Verum enwiVerocumfdpius eveniffet,ut ante cotifti--tutum tempus quidam ob tenuifiimam vicius rationem ita imbeciiles ac "aribtu defittuti confincerentur, ut penejftrittts &

Vtta defiment,iinein tam manifefio vitm difcrimine veifarentm.aconfaiigumcii &afitdentibusperfttafi,caporum-gaI!i- 3®narumfejura, ac contufas carties incibumfumentes, tantutn indepercipiebant ju"amentum, ut vitani quafi cleperditamrecuperarent.Quopofiea meduiexpertmentoedotii, vanam iilorum docirinam ridentes,qut tam oravem <tgru legem im*M jttSio. ponebant,pauiuplenion vitiu uti iitfferunt, nempejurenumgallinaceerum carmbus, ac majorepanisportione At nuiiusLsprimy tamenadhucaufuserat vinum exbibere. Oua reamtfapiusitnimadyerfa. egoprimtis (mfalior ) mter ltalos medtcosra-exGua- tiombus noti obfcuns adduiiustentare volui, pojjet tte vtnum dariex Guajact macerattonelis majort cum juvamento, quijaco pro- Galiica luecorrepti ejfent. Quodthm mtbi tnfrigidis morbisfelicius cejsijfet, quam ex aqua tantiim itgnum decoqttere,tdpinavic. fotipmum me adduxit, ut banc vinipotandt rationem ad conimune omnium commodum iiteris, pofieritatisfymemoiietnandarem, id. quodjecipluribus jam annis eiapfis: quo fcilictttempore Diatogus nofier de morbo Gaiitco Eononid excu-fusprodiitm iuceni, ubi eodeni anno Caroius Quttitus invttiifiimUs Imperator a Clemente feptimo Pontifice maximo tm-feriaiidudeinatefelicitereficoronatus. Ex quofofieafatium ejfeaudivi, ut plernfeniedrciexilitsnofiiis luculrationi- 4®bits, brevi temportstraciupiurimum laudu acgloriafiibicomparavermi utpotequi vtnum Guajact ad fitampraxim rer-tiJJ'ent,projfcro adniodumfuccejfu. Licetfuerint qui aliisperfuadere conatifmt,fuum tUud e(Je inventutn: qui utretnfa-cilittsprxtexerent,ommbus bujufmodi vmipraparationem difi mulabant & oct uitalant: velidfacerent,ut ritn irapiu-Impofto. fjffjf jaccntei, tnde majorem quaftttm cotifequipoffeut. Sedcavendumprofecib efi aquibusdam impofioribut,qui citmfinttayciiJa ' earum rerum tgnali, qu<a ad mcdicx facultatis contenptationen. ffet!ant, dum iignum, Vei ejus cortices ex vino deco-quiiht,c'jclaminuni,bryonia',ii,pityufam colecyntbiciem &turpetun, admifcent, atq^aliosmiliecacod<tnioncs, quteosdemediotollant, quippe nulla habttatempctamentt, <tgrituchnis, tempoium anni, fextts, necatatis ratione.fi vguiisdielushujujce dccccli teptcli cjathum ommbtu tndifferenterpr<cbempotandum. Ouofit, utfifurte qttadam unttm qttatidoqueferjanant, dccem pojha jitgulent, tanquam improbi carniftces. Veritm ut quifa borum tnanits evitare, aty.effu-gertpofitt, opcraprettum vtjum esi, vim Guajaci conjiciendi raiionemfubjungere,acfubtndehaurienditnbduin addere. 5°Vini Sumito tgitur ligni Guajacipr<tfiantifiimi Itiva tn fcobciv tenuifrmam attriti, aut tortiatili mfirumento mtnutimcon-Guajicj cifilibrasquatuor : corticum ejufdeinlikasduas: cardtti benedithlibram unam & femis: adiantht. afpleni, florutn u-5 ""&ex" triu fik buglofii, ctijiifehbram, cafitdodoratadracbmdsfex : fettimisamfifefcunciam : faicbariltbrasquincj.. De-Libendi tnde ccnjtaantur omnia in cado vinario mundoaptce capacitatis, defuper affufis vinialbi quam optimi &fervetitis, iibrlsracio. centttm & quinquaginta, tnox ciihgentervns operculetur, otnnia^fic tnaverari triduo dimittantiir.Ppfiirmiium ve±ro iinteopercvlentur, afjerxeturcj., hujufce macerattonis vinum tn aho Vafe addgrotantmtnpotttm. Siquidembibitur hoctam tnprandio quam :n cccna,fecundi GUajact decotiiioco: nonmane, necj^ vefieri ferapit vice. quemadmoduni teme=-remultifacereconfuevcrunt, Hoc idetn vinum longe etiarn tnelms, & majort quantttatt vindemiiruintempore cor.ftcipotefl, admifiis iigno,corttce,c*terisj ? ahis recemibiu uvis aibis inmujlum comprefiu : ibnj. tamdiu dtm fiis, quoufjtnuftum effervefcere dejhut, &peButidum clarumcfe reddatur: veruntamen multiphcandafutit omtiia qn<c conVeniuiitmedicamenta prc uvarum quantitate. Pr<tter httjus vtnipotum cibisajfociatidttm,bis in dietiianefcilicet. & vejferi tri-btts aut quatuor horis, antea quam fumatur abus, <tgrotantilus exhtbeo decoclt hgniex aquafecundum ccv munem Me-a codo duorum ufumfenas ■incias. adtniflis uncits duabus liquoris hoc inodoparandi. Sumitoprimum adiant hi, lapi falitiarii;ligni mi- fumarht, afpleni, fena, fingulorum manipulos tres. radicum cetitaurii magni,glycyrrhi^fiiicttiz, utriufcj, bwjiofit. fin-fcenrJi's, gularum unctas quatuor: feminis anifi, meianthii. Jiorum fativi & erraticibuglofii, omniwn fantalorum , cafiu, nuam& arandi cinnaKomum voiant, finguiorttm dracbntas qutncfe. H<tc txaqua libris vigmti quatuorciecoquanturadtertias.demumtauo. coientur. Sumito deindeprtfianttfwu fentitbras dmts, conjicitocjfin vxsficiilecrisanguffi , dernutn perco/atum de-cotiumfervens fupertmpontto, ac mde obturatoficlile orepulvtnari anfertnuplunmfarcio ignij,pnus calefacJofdiieinvoivitOf & loLOcaitdocoliocato, irafcper diem ac mctem rcponuo. Pofirtd/eyerb tnambusjenaprenutur, moxdHu-- '• ■" ■ tum

o

f