In lib. primum Diofcoridis. 159

intpte[itiijneojudicio.commifcet ctfti, & cifii bijioriam: quamobrem non immerito etmi damnavit doftifiimus Leonice- Cifti &nus. Cijti meminitGal.lil>.7.fi»ip.med.ficinquiens. Ciftus aut Ciftxrusfrutex eftguftu adftwigens, omiubttscj, particu- *'>'P. oci rlatim operibus. Attamenfolia &parvagermina trita adeo deficcant , adflringuntijj, ut vulneraglutmare valeant. Atfiores funt magis efficaces,adeo ut cum vinopoti djfenterias,ventris imbecillitates,fluxusj } ac bumiditates fanent: cata- Galeno.plafmatis ritu illita ulcerumputredinofaju vant. Efteitim eorumfacultas non inftrenue deftccansfereiffectindt exceffusa tcmperatisabfoluti: adeo verofrutex bicfrigidus eft,uttepidi calortsfitparttceps.Porro Hypociftts, quam vocant, mtiltoeft magis aftriftoria quamfolia,admodum efficax remedtum ad omnesftuxtonum affettus,puta fanguinis rejecltones pro-fluvia )Kuliebria ceeliacos,dyfentericoscfc affeclus. Qutnft quam partem roborare confilitanfit,qua vtdeltcetplufculo bu-moreexolutafuerit,robur acfmnitatem iUt non imbecilliter addit.Sic fane Jlomacbicis epitbematis, hepattcisife commi-I o fcetur,& tx viperis confeclo antidoto indttur,ntmirum,quo corpora confirmet ac roboret. Fritiex ki?os y nidagtv aut mosx-

goffir^cis dittus,Latwis q>toq 3 Ciflus appellatur: Arabibus,Raniiet,AltbeUfeu lbaie altbis: ltalis Ctfto:Htfpanis Cergua - Nomiiu»cos: Ciftttsf<xmina,Grxcis Ki<?& dvhys: italts Ctftofemina: PatavimsSalvia falvega. lljpoctftis vero ficLatina voce,quemadmodum Gr&ce dicitur : Arabtce-Jaratitb: Italice Hypocifto: Hifyanice Pultegras.

t Hizc dittionon legitur inGr&cts codtctbtis. Std eambuc adclariorem {ittputo) fenfum ex Phmotranftulit Ruel-litts: quod verbtim illud Diofcorideftudiofortaffe brevitatu omiffum,fatm addendum ejfe duxerit,quam fubintelltgen-dum,quod etiam Hermolausftcit.

"t" Nil mirum effe debet.quod Pttnio dno tantum bypoctfttdisgeneraprodantnr,coloribus rufo & candido dijtintta:quandoquidem tis duntaxat Oribafius quo^ contentusfuiffc videtur lib.12. ubigentts^Kw^iv, boc eft, berbaceum,ut vul-gati codices babent,non legitur.

20 .

Klfov Gaza apud Theop/iraftum rf.hiflo. interpretatus eftHederam, quia^w^pro *<?■£( utmuJtaexempIariahabent)Iegit:qu^fortecaufafuitPlinio, utlib.id.MW^ecum^Vwconfuderit^quodredeLe-onicenusoftenditjlicetCoJlinutius Sc PoJutianuspro PJiniopugnent.Ciftiduogenera facimus 1 , < iftumnon Jadaniferam, & Ciftum ladaniferam: illiusduogenera, mas&fcemina:marisgcneraquinq;Clufiushift.Hifpanica propofuit,quae inter (e foliorumforma, autcoJoreflorum rubro,nuncfaturatiore, nuncdilutiore differunt. Fceminas plures fpecies,aut elatior eft & rectis virgis fruticat,aut Jupina eft:rurfus u-trumq - , genus colore floris variat, vel candidus eft, veJJuteus. Ad fceminam communem, novem adhucfpeciesClufius refcrt, nam cumHoremrofeumautpurpureumnonhabeant, qualem inmare requiritpiofcorides,re&eadfceminamreferuntur. HisadjicitCifti fpeciemLobelus & exoticam Jiftifoliam:30 fic8cClufiushift.PannonicaChamaeciftiquatuorpropofuitdiiFerentias.I.CiftusmasMatthioloLac.Ci-ftu; mafculus, Lonic. Ciftus mas folio-rotundiore Matthioli, L u g-f° r te cillus masquartusCluf. hift,hifp. At Matthiolusinfuiseditionibus, diverfas proponit icones: intermagnasenimfigurashabetCi-ftum,cujus folia ex rotunditate oblonga funt,inter mmores hanc proponit foliis rotundis, procul dubioimitari volens Diofcoridis defcriptionem,quitalia in Cifto requintfolia. Cum verotalibus folns ma-rem had;enusnon viderimus,fedoblongis,apofuimusfiguramtalemfubHypociftide. Dicitur Ciftus,Dodo.Ciftus mas, Lob. Cam. Ciftus mas primus, Clufio & Lugd.Ciftus maslatifolius,Tab. Cifti alte-rum genusCasfal. II. Ciftus fceminaMatthioli, atmajoribus floribus casteri pirgunt, fed noluimuscommentatori fua mutare. III. Hypociftis dicitur id quod ex ipfius & Cifti 8c Ledi radicis medio puUlulat: Limodorigenus vocat Dodonasus. Reperitur rubra, flava,pallida.

46

AiJiov. LEDU M. A«V! xvov, LADAN^t M. C A P. C X.

ESt & alterumcifti <*enus, Ledon a nonnuIJis appeJJatum,frutex fimilimodo nafcens, longiorib.fo- «aMeumliis, & nigrioribus, quse verno tempore quiddam contrahunt pingue .FoJiorum vis aftringens, ac e-ofdem,quosCiftus,effeftuspra;bens.FitexeocjuodLadanum dicitur.-fiquidemcuciftifrondespafcun-turcaprse, hirciqj, pinguitudinem con/jsicue barba carpunt, &fuo lentore villofis cruribus adhijrefcen-temreportant: quamdepeftentesincoJ^ecoJantesque, coguntin offas, &itarecondunt. Aliiveroat-tradis funiculis, infidentem fruticibus lentorem abftergunt, conclomerantque in Ladanum. Maximeprobatur odoratum, fubviride, a facile mollefcens,quod arenas non collegit, nec fqualore obfitum eft, h s . iji-t- 0 refinofum,]qualeinCyprogignitur. Arabicumver6,Lybicumq-, vilius. Naturaeifpiffandi,calfacien- cile mol-di, molliendi: ora venarum patefacit: capillum fluentem continet, addito vino, myrrha 8c myrteo oleo: le /' en '»cicatricibus decoremreddit,cumvinoillitu m: medetur auriumdoloribus,cum hydromelideaut rofa- expfrsa'-ceo infufum: fuffitu fecundas ejicit: peffisimmiftumvulvceduritiemlanat. Inmedicamenta, qusau- rena:,nec1 ium dolorem,tuflimque finiunt, 8c malagmata utiliter inferitur: alvum fiftit cum vino veterepotum,&urinamciet. nofum.

LAdanum,quod vulgo altj appellant Laudano,alii vero Odano, tametfi plerunnfa impoftorum malitia adeo fabulo, & Ladaniahis adulteriifftt vitiatum,ut nibil valoris pr<e.ftet,ego tamenpraftantifttmitmfepitts Venettis emi ab unguentariis,qui confiJer »odoramenta conficiunt.Veritm apud pbarmacopolas, qtti medicamenta nobisparant, Ladanum, qut)d fyncerum purttmq 3go f lt > rartftme reperitur : cton eortlm plurimtpotius curent, ttt rem minoris emant, quam ut feligant legkima ab adulteri-tiis, quodtamen iniquum ett, inbumanum acdetefta^ilecnmen. ArbufcuUfequa Ladanum colligitur, Ledum appella-tur, & inter ciftigenera recenfetur. C&terum Plinius vocabulorttm vicinitate deceptus (ut etiam in fuperiori commenta- "ada-ttone dittum eft) ex ctffo, id eft, hedera, nonatttem ex ciftoladanum coltigi dtxit. Ex quo item multisfalfoperfuafum esl num exquod non a ctftofed ab bedera Ladanum legeretur. Duum esl generum: alterumfoliisgrandioribus,alterum vero minori- ci c ?'-lus.LflladaniplantaCiliofoeuitnaferefimtlis,fedlongioribusfoliis & nigrioribus, qu<e. vernotemporequiddam contra- ''S""**huntpingue. Provemttnfaxofis & aprtciscollibusin calidioribus regiombtts. Ladanum, addttur in emplaftris,qua ad ro- Ladarnborandttm ventriculum parantur. Atquinon modoidpr&flarc ladanum extrinfecuspalam efl, fedetiam in catapotiisdracbnupondere devoratum, dttabiu horuaccena: fiqutdem boc modo concottwnem adjuvat.Additur in odor.nisfuffiti- f ' 28 • O 2 bnb