Druckschrift 
Petri Andreae Matthioli Medici Caesarei et Ferdinandi Archiducis Austriae, opera quae extant omnia
Entstehung
Seite
132
URN (Seite)
  
Einzelbild herunterladen
 

132 And. Matt'iio!i Comm,

IV. A L N U S. VI, BETULA.

3°

Alni de- a ^ nus ' nuxjuglans, pyrotuma t fylvejtrium genns quoddam autumno. Quofit,ut alterum omnino fujpicathium videatur,fcripr. ant fibi ipfiTbeophraJltimrepugnare,autejus codicem hislocismendufcatere. Altmin Italianafcens,folioeft corjhcraf-fiorenervoftoreq 3 ,corticefcabro,materiemoU.i,rubente,inaquojisferefemperprovemens,fecusflumina, &uhginofoira-

ttu.Hetrufa vulgo appellant Onio:alii veroin Italia Auno.lt alicafrudumfert viridem, oblongum, mortsformafimiletn,fquamu quamplurimis tnfe compaftis.Maturefcit autumno,minuto tntusfemine, colorein nigrum fulvo. Fxficcat mani-fefihfedmfrtgiditate & calidttateparumamedtisabefl. Praferturlignum &pahex alnoparatiad ndif.ctorumfunda-menta,qua tnflumtnibus,latubus,paliidibnscfefiunt, quod in aqua nunquamputrefcat. Ob id enim expetttur maxime Ve-Alni vi- netis adjactendapalatiorum, <zdtumcj 3 fundamenta, qtied crebrofixa non modo ad leternitatem permaneat immortalis,'« fedqttod ingentesadmodumferat moles.Foha refolvunt, reflrtngunt, delafjatosf recreant.Recentiafoliatnmores impo- 40ftta dtffolvunt, & tnfiaminationes refttnguunt: eadem niidispedum plantisfuppofita vtatortbus ttinere defattgatisleva-mentumpr<z(lant. Qutn & rore matutino madentia cubiculis ad necandospuhcesper niftatemutiliterfparguniur.Pr&flatcortex,quod magis adftringat,gall<e vice tingendis cortis atro colore.Sunt etiam, qui its&ftuciu vindt ut antur, gallarumBettilaf yiceadfcriptoriumatramentum conftciendum,addttisgummi,& chalcantho.SednecBETULA omittenda vtdetur: qu<er °tio'& c * im corticealbofitalbapopuloadfitntlis,nuncnobtsfefeoffertdefcrtbenda. HxcTheophr. foito eft carym.ftc Grtcts vocats.hiftoria (quid autemftt carya compertu baflenusnonbabeo)pmterquam quodpauPo anguftton.corttceautem verftcolore,& ma-ex Theo- tcrieUvi non nifiad baculosUtili.Plin.Iib.i6.c.t8. Betulaarbor eft GaUica,mirabilicandoreat<fetenuitate:terribtlisma-&PIiaio S'ft rdtuum vivgi* ' eadem circulis flexilis:item corbiumfportis. BitumenexeaGalluexcoquunt:hatlenusPlittius Betula' mTridentinoagrofrequentifitmaprovenit, materie adeo tenact lentacfe, ut ad vafa vinaria cingenda circuliex eaparatiomnium prafiantifiimi habeantur. Ananii efuis Betulis non modo optimos confciunt carbones, adcoquenda liquandac^ f ot>ietaUa,fed e delibrato contortoc^ cortice,faces ad noclttma lumina parant, qua quod bituminofa pinguitudtne redun-dent,ted£7)iodoconflagrat,&refenofumquoddapiciscolorereddut.Kecfortaffealta decaufaBetula dicitur,nift quod bi-Betula: tttminefcateat. Hac Tridentinicorrupta vocevulgb appellant Bedollo.Gaudetfirtgido traclu ac nivofo,& ideo in Boben/iadelcripc. ftequentifima: folio eft nigr<epopult haud abfnnili,fedparteprona ajperiori,vtridiori^,per,ambttum ferrato.Steri!isb<ecnecfruclumferens, quanquamju/os, ut Corj/lusedit,cortex illi albus membranofttstfc, bituminofus & pinguis.Materies ca-AquaeBe didaflextlis ac tenax-Hujus caudexterebro perforatus ingentem aqu<eclariftim<ecopiam reddit.potu non ingrato, cui \'imtul® vi- inaximainejfequidam afferuntadcominuendos tam renum,quam veftcacalculosftdtuttus bibatur.Eademaculasin cutedelet.nitorem^conciliaf.orisulcera fanat collutione ex eafacta.Eoliorufuccus coagulo admiftus,cafeosac <trie,&vermi-bus vmdicat. Eolia excalfaciunt&ftccant,refolvunt,attenuant,abftergunt.aperiunt,&amara funt.Cortex vero quod bi~tummofusfit.excalfactt &emolht. Sedjatn ad Populos, & ad Succinu noftra revertatur oratiojnquibusmedicina nolts 60Populo- ^eddenda ratio eft.ut w omnibusferefacere confuevimus. Nigrst populi prima erumpentiagermina odoratafunt & gluti-rii vires. nofa:cxpetuntur adcapilloru nitorem conctltandu a mulieribus.Contundunt enim ea cu recenttbutyro,&deindealiquotdiebus infolata,a butyropercolant,quopofttea capillos tnungunt,abluto prim capite. Libyc<eautepopultfolia, adeaomniapraflant ad qu<e ntgrapopuli vatere dtximus.fed longeinefficaciora creduntur. Primiim igitur deviribus Populi nigr<e dif-Populo- feruitGalen.lib.S.ftmpl.med.ubiftcinquit. Populinigraflorescalidifacultatequidemfuntinprtmoreceffuatemperatis;rfi vires ftd in dijferentia,qu<e habeturin ficcanio &hu )neciando,paulu atetnperatis &mediisadftccius deflexerunt: verutn&cx Gal. fnbtUiorupotius quatn crajsiorufuntpartutm.Etfolia quidem ipftus quodammodofloril>*sft mt ^ a fmt,mfi quod ad omniaimbecilliora, minmcfc efficacia. Sed & reftna ejus floribusftmilemfacultatem obtinet, atq, etiamc alidtorem. Porrbfetnentum reftna, tum floribm &fubtiliorum eft partium ; & exitcantimtnon tamen eftadmodum cal;du?n,Deindelib .7 .eorun-

dem