Druckschrift 
Petri Andreae Matthioli Medici Caesarei et Ferdinandi Archiducis Austriae, opera quae extant omnia
Entstehung
Seite
109
URN (Seite)
  
Einzelbild herunterladen
 

In lib. primum Diofcoridis. 109

ricfa ipfam deindein aliis compluribtu Hetruru locis,videlicet in collapfts Romanorum <tdificiis ac ruderihus: fedfrequen-tem admodum injapidu collibus prope Pucinum caflrum, Adriatuo fwu non longe a Tergefio: faxofa enim & calidaamat loca. Ab bacftpe,dum illac iter baberem, &fruftus&folltculos caprarum cormbus nonabfimiles. quibufdam in-tus befliolisculicisfigurampra feferentibus,&refinam decerpfi: qua etfi omnium prafiantifltmafit, non tamendiu ett,qtiod Venetias defertur ex Cypro. Antea coclam afferebant,vel quod ejfet advectu apttor, vel quodimpofioribus ad adul~ tertbm-terationemaditushocmodofaciliorfieret: verumliquidautper fe exarboremanat, jam firequens faclaett. Caterim thin»,quiaterebintbina jamdiu in ltaliam non advebebatur (ut fupra inlartctsmentione dixtmttsj larigna non modotere-bintbint locumfibi vendicaverat,fed etiam cognomentum.At cum eodem loco a nobu depinea,picea larigna, abiegnafcrefina,&earum a quibtts colliguntur arboribus,abunde fcriptum fit,operaprettum qutdem non esi,ut bic tterum ea repe-tamus. Sciretamencouvenit,rarifiimaseffeabietesinmonttbusTridentmis, quxprater fluentemlacbrjmam,aridamfnndantrefinam-.fedfiquadam invemuntur bac e$l(ut Plinius inquit') arboris morbtts. Cujus rei mamfefiumargumen-tumefl,quodomntsabies quareftnamfundit, tabidaftt,putris&canofa Brafavolus derefinis dijferens, Pliniuminea- Brafi. o-rumbifloriaaDiofcortdedijfenttreautumat,quodfctlicet Plintushb.24. cap.ti tradideritfummasrefin/t jpeciesduas.fic-cam&liquidam.ficcaminpinu.zrpiceafieriUiquidameterebwtboJariceJenttfcoyCuprejfo. Diofcoridesverbexpinu,

& picea, & liquidam pr&terficcam baberifcrtptum reliquerit. Quos tamen melnts erat ftc conciliaffe quod quamvis af-ferat Plinius ficcasrefinas eptnu, &ptceacolligi: nonproptereaobflat, quominus ferantpanterbujufcemodt arbores &liquidas,&ficcas refinas QuaudoquidemmTridentinotrattup uribus vartififelocis, epinu,piceaantealongo temporecafis.foltfcfe ardore afiuantibusLiquidas refinasexudarecomperunitslartgru nonabfimtles: quodetiam ftpe eventt in af-feribus ex bifcearboribtuparatis,&tn tignu,veltrabibus,qu<e adificiis coaptantur. Verum enimvero rn.il/ni dicere Phniit20 erraJfe,qaodLiqutdarumgenerilenttfcinamadfcribat qtueslnoftramafticbe } caterisprofeltodurtor. Aih.<cfctreettarn Colr-convenit, quodqtt£mojfictnis Colopboma Htjpanica, Gracacfo dtcttur, tlltus jpecies esi qttam coqttere D:ofcoridesedocutt. pborvsConftatbac coloribus dtverfts, utpote cryftallina, hjactnthina, faturatocfc colore, pro refinarum ex quibus conficitur, va- J d *"rietate.-quippe (ut Diofcoridesait) alia candida eft, alia olei, alia mellis colore, qualts efi lartgna. Ottce vero a ColopboneJonu urbefibi cognomentum comparavit, ett (ut refert Plin lib. 14.cap.20.) prater caterasfulva: nec^ alta de cauja vo-catnr & Hijpantca, & Gr<tca,ntfiquodex tifdem etiam regionibus advehatur. Attamen animadvertendum esl altam abbac, qutnefyfrtcla, netfeexcoclaett,haberiColophoniatn: fiquidem fcribitDiofcoridesqubd pinea, piceaq, liqutda,acpinguis reftna ex Colopbone ajferebatur:ob td<jf s Colopboniaper excellentiavocabatur.Quod ttem refiatur Galenus I1.7 decompof med.pergenera,ciim mquit. Oupniam veropiceatn refinam &friclam, & colopboniam appellare confueverunt,fciendum venit, aliam quxndam effecolopbontam Cbi<t mafitcluperfimilem, molltens aiiqtttdbabens, quemadmodum30 illa,&thus. Ethbro2 ejufdem. ER,inquit,interliquidasetiamcolopbonia tburisredolens, quanonnuliis folavocaturcolopbonia,odoratu fuavitatem quandam referens,, nt abietina,&calore ftcut illa mediocripradtta: nafctturadmodummodica, atq^ob idpretiofa esi. Forrofiquijpiam diceret, noncognovijfePltnium, nec^Diofcoridem, hquidam abte- AHegnagnam, quam aliqui lachrjmam, nonnullt vero abietis oleum nuncupant, ettm ne tantillum qutdem a verttate defcifcere liqi icUputaverim: fiquidemhi dehquidaabiegna (quodlegerim) ntbilmemoruprodtderunt. Terebtntbtnarefinaattxtl atur p]' 0 ^ &laterum doloribus,fanatcumlabiorum,tum facieirimas. Scabtem &impetigmem delet tlhta, uicera expurgat, & ?nn 'ta."vulnerarecentiaglutinat. Splenemattenuatf<tpedevorata, valet adarttculorum dolores nempead podagram,chtra- Te-ebin-gram, & ifchiadicos affectus, ubt frecjuenterfumatur ttnct£ pondae, additochamxpttys, attt falvia, uut ftacbadu tkinsereCp tlvere.Terebintht&refinarummtmtnitGalenuslib.8.deftmpltciummedicamemorum facultate,ubiita fcnptumre- U uS "liquit j Terebmthitum cortex,tumfolia tumfruciitsadfincioritan quiddam obrinent:fed & fecundo orhne excalfaciunt.4° Itaqttequodettam deficcent, mahifeftum esl: recentes quidemetiamnum humtdt^tnodice: ficciverb, ordine fecundo Terebin»adftringunt,roborant,repellunt. contrahunt. Cxteritntfructusartdiu propinquuseli etiam tertio ordinideftccantium. g7*eft enim adeocalidus, ut mandentibusprotinusejuscaliditaspercipiatur. ttaqueetiam uritiamprovocat & henibutpro-dctl. Patdo fupenus dereftntsdifferens, ftctnqtitt. Refins.omnesdefucant. &excalfaaunt Caterum inter fedtfcre- R f fna-pant,qubdpltu, ac minus babeant ingufiu qutdem acrtmoni<e, in facultat* vero caliditatis: tum quod alu p 'us. alu mi^ ru vire»nusfortitafuntpartittmtenuiratis:pr<ttcreaqubdnonnulLtadftrttt^onisjunrparttctpes, alu nequ..quam. Vrimas nieruttomniumnoninjurialentifcina-.eam vocant maftuben Nampraterquam quodpaucula et adestadjlrictio, adcoutfioma-chiventriffy&jecorisimbecillitatibus, &pblegmonisconventat, tnfuperilh tntsi mordacttate Vacansdeftccatto: mini-mum enimacrisefl,&maximetenuiumparttum. Interal asprafertur terebtntbtna, manifefiam qutdem, nontamenfimilitsr atty maftyebe,adftrictionempojiidens. Caterum adjunctam h.tbet amarttudinem quandam, per quam magis50 etiamquam maftichedigerit. Obeandem qitalitatem tneSl &abflerfio, tantaqutdem ,ut&pforas fanet: quin etiamqti* w profundorefidet,C£teris refinismagis attrabit, nimtrum ciim tllts majorem babeatpartiutn tenmtatem. Attamenpicea,&hacetiam magis flrobilina acnores quidetn ea funt,fed non magvs tamen digerunt, nequeattrahunt.Medu tn-ter has funtpinea,&abietina,acrioresquidem quamterebinthnia.mttmtamenquamautpicea aut (hcbthna Habetporro etiam emoUtens quiddam terebinthina: fecu ndum locurn habet tn emnlltendo lentifcina, ficut & cypartfitna acrt*ftioni<e.Etlib J.decompofitionemedicamentorumpergcnerainquit. Etemm ceraadhqutditatem multopmgutindiget:atrefin£. qu<t quidem arid<tprorftis funt,modtco: liqutdx & ficcamquandam fubftanttamademptafiricraf.ttudinema(fumerepoftulant.ln ceris igitur non magna humtditatis,ac ficcitatis dtfjerentta esi: m re/ints ficut ettam tnpicisgene-re contra,artdsab bumidispermulthm differunt.Omnium ergo reftnarumficctftima eft. quam nonnull/ fnctam, alii co-lophontam appellant Huic fuccedit, qu<tex fichltbusintpura, nec frixa fumitttr, quam fipurges, in frtftammutabitur:

£o his ambabus ficcior esl, qu<e dicitur tktviv I vpvwnx^acfidtcaspineagernnnatto Hanc fane. ceufqualtdam inprafentisemplaftri compofttionem non ejfe idoneam ratus,abieci: ufusautem fum frscta & liquidis. Jam vero ex bts qnorp, non~nullt diutitu liqutdapermanent, quemadmodum terebimhma, ali<t cttotnarefcunt. ficutfirobtlina: media utrtufcj, efiabietma. Qutnettamfacuttatecahdtorest qtfdemfirobtltna, mox veroabietma, denideterebinthma: cuprefii refinantmtfcere non aufus fum, ut qu<t nonnibil adftringeret. Putabit forfan altquis nobtfcum dtffenttre Diofcoridem Ana-TLarbeumin fermone de reftnis hacverbafcribentem,prtmo de medtcatnatertacommentario: Exomntbusrefinis princi-patusterebintbin<tdatur. post eam lentifcina, tum eiqtudepinu radttur, &abiete. poflquaspicea. ftrobthnaj, nume-tatur: in hisenrn Diofcorides tanquam de infima ftrobtlina, opttma vero terebinthma fenttre vtdetur. Veritm egoexhis tribtts refintsflrobtltna,abietina,terebintbina, principemcerte firobilinam calore, fecundam abietmam, pofiremammebintbinam ejfe dtxi; liaftenus de refinis Galenus. Sed bac in re animadyertendum eft, qt od hoc inlococ&teris

K firobf-