Druckschrift 
Petri Andreae Matthioli Medici Caesarei et Ferdinandi Archiducis Austriae, opera quae extant omnia
Entstehung
Seite
39
URN (Seite)
  
Einzelbild herunterladen
 

In lib. primum Diofcoridis. 39

Quintus. Vrdflunttiis efi Carpefium Tonttcum Laertio: nohtamen vel tpfum cinnamomi viribus vicinum efi , tmononpttrvo deterius eptima. cafiia. Nuncupatur ufruncfea montibns qtiibufdam Pbamphilia, in quiliis nafcitur: in-nensfyejus proventusefiinSj/ria. Etprimolibto deanti-dotis inquit : Omntus ( ut a]unt) quoties cinnamotnumdeerat , Carpefium, ut quod viribusmhil ab optimacafiiitdifferret, m tberiaca compofttione imponebat. Ego idcircoejits plurimum mecum attuliex eaperegrinatione,quao-ricntis provincias adii, dtligenterq 3 repofitmn mtnc ufq 3multum fervo,quod odorem etiammm &faporem , fi nonqualemprius lubebat, certe nondum exoletum retinet. EfiMtemCarpefiUmberbapbu appellatogenerefimiiis, va-lentior tameh, atcfo odtratum quiddam Jpirans. Vluri-mum boc in Sida Pampbilundfcitur, emiturfc proptereitillic vilifiimopretio: quocirca fi quis veftrum tlluc accejfe-rit, Carpeftt plurimum emat, titm td fibi longo temporeduraturum noverit. Tenuia autem funtfdrmenta, cinna-momi virguitisfimilta. Ejtts dtto reperiunturgenera, unumquod laertium : alterum, qtiod Vonticum cognominattir,a monte, in qtto nafcuntur, utratfe nomen adepta, fedVmticum meliusefi. Ouodziim ejus tion parum haberem,permultis medicamentis admifcui, in quibus phu vocataimponi debuerat. Efienim Carpefium pbu ftmile, va-lentius tamen, &inquo( ut dixi) nonnibil odorat<& qua-lttatisgufiuodoratuc] 3 fentitur: haCtenusGalenus. Verurnquid hac tempefiate fit Carpefium arduum fane fueritexplicare mihi, & cateris materix. Medica fcriptoribus : _tametfi Hermolatts, Ruellius, Tucbfitis, ac etiam Monachi do _Mefuem exponentesprocerto exploratum babeant, Avi- aoiQ vi-cemi£, Serapionis, & Acluartt auctoritattbus innixi, fru- r( ? r " °P'"auspiperi fimiles, quivulgeCubebtvocanturjegitmumzjfe Carpefium. Siquidem Serapio, qtiod Qaleno carpejiumvocatur, ftbCttbcbx nominc tpfius Galem teftmontoju defcnbtt : Cubebe e(t medtctna facultdte, &fapore Vhu non qu iCar-abftmtlts, quamvis longetenmor: quare obftrutliones totnis corporis aperit, tmnam ciet, & calculos renum pelltt. In bac gu®..fere fententia verfatur & Avtcenna cubebas carpefium appellans: quemadmodum w Aauartus, qui Maitritanorum effe fta _nommafecutus,tnqutbujdammedtcamentisCarpefitumtmponit,quodd barbarts notftfxs vocan att. Qutbus audo- tuu n tritatibtts iuce ciarttts patet, qttbd Galem carpeftum, & Arabum cttbeb* nulla exparte differant Verttntamen tllua Cubeteammadvertendmn efi, qubd eostnerrore verfart extfitmem, qut credunt ( ut Hermolaus, RueUtus, & Fucbfius) vulgares aboffic-fepUftanorum Cubeb.ts tllas referre, de qtttbusfcripfere Serapto, Avicenna, & Actuarius: quandoquidem qut dtxent d ifW.4° cubeb.uplantdtfi-uciunt, velfemen effe, eorum reperio neminem. nec mmusprobart pojfeputem, tdufquam dtxiffe Ga-lenum , qut carpefitm defcrtbtt hts verbts. W* hoc efi,

Sunt autem tenuiafarmenta, cinnamomt virguitisfitmilia : ipfum% Phu &odore, & facultattltu adfimilat. Qtta-propter ciim tantitm Pbtt radtces tn ufum medtcum vemant,factie dtctpoteft carpefiumGalenopotnts radicum ejfefarmenta, qudm caultum : & practpue citm afferat dtu ajfervart pofe, qttandoqutdent foltdtores funt radtces , quamcaules, quifacile inomni herbarumgenere fiaccefcunt, &pereunt. PmereacumGalenus altasctnnamomt vtrgultdellebori radicibtts comparaverit, htc mirutn vtdert non debet,quod,demcontrafarmentofascarpefiiradtcescinnamo-mivirvultis fimtlesfecerit: Addeettam, quodmplantts non folttm caules farmentofi, verum ettam radtces plures far-mentofe Diofcoridt appellantur. Quo fit, utrredtdertm Fttcbfitm infuis Paradoxtstmmertto tmpugnaffe Leontcenum. Le°m-Ad hJc "ttflanttbus nobis vulgares ojficmarum Cubebas, nullnm prorfts Pbu faporem deprehendtmus: quod mantfefie Fuchfii'5 ° indicat vulgares cubebas, nec Arabum cttbebas effe, nec Galeni carpefium. Ob td tgttur, ubt & apud Grtcos carpefium calumniimeitcamentts admtftum reperitur, & cubeba apitd Maurttanos, phu eorum vtce. cumfit carpefio tn ommbus perftmi- defarfr-le vel calsia , potius quhn cubeba vulgarisufus, eruntfubjictenda. JacobusSylvmmterrecenttores apprtme dofltts,quanquam novitcubebas nojbatescarpcfium non effe , non tamen antmadvertit, nec ettam Serapionts, aliorum% A- ror .rabttm elfe cubebas. Aberravtttn cubebarum biftoria etUim Serapto, qmppe qutcqutd Diofcortdes de rufco fcrtptum re- Serap,o-iiqutt,ifcubebis perperam reddtdtt. Cujus autem fitrptsfuaus vttlgares CUEF.B AE fint, qutd affirmare pofiim °X eb ° a J

non habeo, cumex orientali plaga nobis peregrina affe- rum V ul-VII. C U B E B V U L- rantur. Etfieas dixerim odoratas effe baccas, racema- garium

tim cohaentes , corymborum bedera modo, qui gufiui confi Je 'prater odoris gratiam, acrimoniam & amaroris tantil-lum relinquunt. Ouibus confiat, qubdexcalfacere va-leanttertiiordinis initio, & ficcent in fine ejus: quam-obrem langttentem ex pituita ventriculum, vel etiam exflaturoborant :<peaus d lentis crafiis^ humoribus ex-purgant. Lienem juvant ,fidtus difcutiunt, &frigidisitteri affeaibtts auxiliantur : diu cum mafiiche manfie,fituitam d capite trahunt , & cerebrum roborant.

D i Ouod

III. PHU MINIMUM.