Druckschrift 
Joannis Mesuae Opera : de medicamentorum purgantium delectu, castigatione, & usu, libri duo ; quorum priorem Canones universales, posteriorem de Simplicibus vocant, Grabadin, hoc est Compendii secretorum medicamentorum, libri duo, quorum prior Antidotarium, posterior de Appropriatis vulgo inscribitur ; cum Mundini, Honesti, Manardi, & Sylvii in tres priores libros observationibus, quae vulgo cum his prodire consueverunt, his accessere Plantarum in libro simplicium descriptarum Imagines ; atque item Joannis Costaei annotationes
Entstehung
Seite
17r
URN (Seite)
  
Einzelbild herunterladen
 

DE ^GRIT- MAMMILLARVM.

»7

Sttgema fanguine ama-tnitu diuit*tt.Tfia*

Spithema,

Gxyrhodi-tium in ma-teriA ea.ii -di$

ttoplajlri

Zpitkema.

in cauja Jri'gid.4»

ftlcum. tx-pettm.

Dc exaberatione lat"lis } & eius cart?atione 3 &: corru-ptione. Cap. i.

EXnbera-tionis ladis nocumentum matriproucni:scit multiplex.r.cafeatio,reu coagulatio laAis in ma-milhs,apoftematio,& vlceratio. Caieanonis,feu coagu-lationis ladlis in mammillis duplex ell cau(a, materia-lis.f & efficiens. Materialis eft la<Stis exuberatio in eis.Efficiens autemeft caliditas mammillarum liccitatocoagulans,& condenfans,aut frigiditas ipiffitudine con-gelans non coagulans proprie fecundum fententia A bu-ha. Primamcaufam concomitantur inHammatiocali-ditatis mammillarum,& plurimum febris, grauitas, &dolor capitis cum turbatione mentis,quado corrupitur.Inquit Hipp. mul!eribus,quibusad mammillas fanguiseonuertitur,maniam fignificat, groffities, feu tumor,&grauedomamillarum,& partium ciicuftantium.quamdilpobtionem vocant mulieres coiter pilum defcendiflead mammillas; quod declarat exitus eiusapparentisadfenfum,qui fanationis eft caufa,quod no impoffibile vi-detur,cu dicat Arift. in degeneratione animalium; q> inianguine pilus eft, vel res ficut pi!us,quo ablato languisnon congelatur,ficut teftantur coci. Secundam caufamconcoiniratur grauedo,frigiditas mamillarum,&par-tium circunftantium cum pigritia,& laffitudine. Cura1'uius xgri tudinis eft dua: res. pnma re/picit caulam,(e-cundaeffe&um. piimaeftduplex. vna refpicit caufammaterialem.alia effici ente. Prima eft^phibere laciis exu-berantiam. cuius cura fuperius coprehendere habuifti.Hxempli gratia fit cum diminuentibus fanguinem, &deriuantibus a mammillis, vt eftphlebotomia faphenxptimo,& ventofario crurium, & plilebotomia bafiliaefecundo; & cum diminutione cibi in qualitate,& quan-dtate,& naturi fngidx,&ficcx, vtfunt milium,pani-cum,lenres, & cauLes, & hcrba: cum accto,vel acetofisdecodte,& (emen canabis,& breuiter cum conuerfioneomnis regiminis ad frigiditatem, & ficcitatem, & cumexterius applicatis repelletibus fanguinem a mammil-lis; nontamenexcedentibus,in frigiditate,&ftypticita-te multa,ne repellat ad cor,quod propinquum eft. Quapropterin eisdebent efteremiffa, veltcmperatx calidi-tatis mixta. Apocruftica.n. pedloriapproximari prohi-buit Gal.licetinacgritudinali difpofitioneloquatur-, &exilliseftepithematio partium pectons citciiftantiummammilliscum oleo rof. conquaftato cum aceto,fan-dalo,fpodio,coriandro,vel mvrrha. Emplaftratiocumplantacicutie cotntacu fuofemine prohibetladisexu-berantiam,& mammillarum augmentum. Qnae verorefpicit caufam efficientem,& effe6lum,qui eftinfpif-fatio,& coagulatio ladlis m mamiUis, vt diftbluatur,&educatur ab eis.conueniunt. fimul enim alterantiacau-fam efficienrem lac infpiftatum diftoluunr, & educunr.Inquit n. Abuha. Qua:coagulanturacalido,diflbluun-tur a frigido; & qua: congelantur a frigido, difloluunturacaiido. Si ergoinfpexeriscaleationem acalido: mini-ftrabis primo fuper mammillis oxyrhodinum limplex;vel mixtum cum fucco folatri,vel aqua coriandri in rnodum epithematis.deinde lenticulas inaceto decodtasemplaftrabis. Etres manifefti iuuamenti,quam mul-toties fum expertus,eft,emplaftrare mammillascum_jporrulacis contricis,ficutaccipiutur,& multoties inno-uare; prohibet enim ca(eationem,& putrefadlionem,qua: nmctur ex ea. Si vero a frigido epi themabis mam-millas prnno cu aquacalida decodlionis meliloti. quo-niam'liquefacitipfum,velcum vino,quodcoaguIata dif-foluitinterius,& exteriusapproximatum. Deindecumfudtione fadta ore mulieris, infantis,feu catuli,vel ven-tofa,feuexpreffione,vel refolutione,vt diflblutumlaceducatur. Etexeis,qu£eadh2c experta(unt,eftoleumoliuarum epithematuur, ita quod non tangat papillam.facitenim egredi totumlac,quod defcendit in mam-millas; & non facit amplius defcenderc fecudum Arift.EtexeiSj qua; refoluunt ipfum lac,eftepithematio cum

A fucco mcnta:,& aceto, & falisgemma: adcfatur drach.j.&exeisexpertis,eft epithema, &emplaftrum cum luc-coapij,&mica panis,cymino nabati,quonia difloluitomnem tuinorem mammillarum. Et ex eis,qua: prohi-bentfaniofitatem,& putredinem ladtis,eft aftiduatiocmbrochationis cum aqua decodtionis rerum haben-tium temperatam caliditatem, & conforrantium calorenaturalcm ineis,vt f^mculi, anethi, chamxmcli, balfa-mita-, fenugra:ci. Etfi expedir,abrotani,caftorei,faIis,myrrh;r,aloes: accipepartes a:qua!es,contere; & confi-ce cumoleo,& melle. prohibenreniin putredine,& re-foluutcafeationem. Etexoleiseft oleumdelilionarciAfi,& de cofto inundtum. Ite emplaftru de menta prohi-bet cafeationem. Linimentum aperiens oppilatione ve-naru mamillarum exladtis coagulatione in mamillis.Pji. lubricos terreftres; contere,& lini,cum oleo delilio.Itemaliud. i^.myrrha:quantum vis,&tere, diflblueinaquacalamenthi,autfarins ciceris, folioru lauri,apij,g cymim,nabati,& a(|iucvirgepaftoris,&epithema.Coa- TmUm»gulum,&proprieleporisfumptum cumvino laccoa- ' a lt degulatu difloluit,& liquefacit. Sal & mel intus,& extraapproximataprohibent,& difloluut coagulationem la-6tis vbique. Sed dices. Filiqd eftcoagulum ? & nuquid,omnia animalia coagulum habent, nunquid coagulumftypticum fir,& quare contraria agit. Aclprimum dico.auCloritatep Elabin Abuha. in fuo libro,quod coagulucft arabice appellatum amphaha. &eft fupcriorventeranimalium paruorum ladlantium. Et eft fubftantiaal-ba inuenta in ipfo ventre,qua coagulaturlac, &notumeft. Etfecundum Papiamdicituracogocogis,eo,quocicogitlaccoagulari. Et fecundum Arili. coagulumeftfubftantia,inqua clt calor fpiritualis adiuuans, & con-fortaus lac. Lacenim eft vna derebus maxime alterabi-libus,ficut ponit Gal. & propter hcterogeneitatem fub-bantix fux,& fuicaloris paucitarera. Vndeponit Gal.quod oportet", aut in primo loco efle fcilicer mammilla-rum,autin corpore animalis ipfum reciperc debentisfineintermediotemporis efle,ficutfemen,&pro tantoindigebat aliquo,quod ipfum muaret.&confortaret. &in corpore animaIis,quod ipfum reci pit. & extra corpuscum ad vfum animalium recipitur,& mulgetur.ln cor-pore animalis quide recipientis ipfum. Na infantis cor-pus proprie,& naturaliter recipientis,dum lacte nutri-tur,primo recipit ipfum in ftomacho, qui eft (ubftanti .Tneruofe frigida:,& contentius debilis propter humidi-tatem itatisjficut ponit Gal. Etipfumlac,quonutriturfngida? eft fubftantia:,fluida:,& hquidx, & ,p tanto nonpotuit in eius ftomacho bene,& fufficienter retineri,do-nec digeratur,& nutriat: jppter quod natura noftri cor-poris magis operatiua,& (umma ars, qua:videturfem-per vniufcuiulque energiarum corporis vtilitate vndi-que expellere,ficut ponit Gal.in frigidiori ltomacho ta-lis animalis,quod eft ladle nutritum,dum ladtealiturordinauittalem fubftantiam coaguli,quieft,vtpatetadfcnfum,ad fpiffitudinem,& albedinem cafeitatis acce-D dens; & qua: fua deficcationcconfortat retentiuam fto-machi,& villos eius; & fuacoagulatione appropriat,&ingroflatfubftantiam fualiquidam fluidamladiis,qua-tenuspoflitfufficiererteneri ibidem, doncc perfedte di-geratur,& fua caliditateignea forti calefaciendo (ubftantiamaditiuetdigeftiuam,necnonfua operatione lique-fadtiua,& diflolutiua complexione nocumentum,quodex ladlis coagulatione,& conuerfione in ftomacho pro-uenit in via prouifionis prohibeatur; & hoc, vt didtumeft,incorpore animalis,quodipfum naturaliter recipitad fui nutrimentuxtiam caufa extra corpus ad vfum ali-quem recipir,& mulgetur coagulatione,confortante;&conleruantc fumn debilem calorem, & fuam fubftan-tiam heterogeneam, vndefacilc permurabitur, vtnonfiicile permutetur,& corrumparur. Talis declaratio po-tefthaberi,&eligiexdidtis Abuhalifecundocano. cap.j.& Auerr.colligetin v.Etexhis poteft pateread fecun-dum,tertium,£<^_pquartum quxfitum. Aclfecundumquxfitum dico,quod qui ladtenutriuntur,dum ladtoAlefut, C C aluntur,