Druckschrift 
Joannis Mesuae Opera : de medicamentorum purgantium delectu, castigatione, & usu, libri duo ; quorum priorem Canones universales, posteriorem de Simplicibus vocant, Grabadin, hoc est Compendii secretorum medicamentorum, libri duo, quorum prior Antidotarium, posterior de Appropriatis vulgo inscribitur ; cum Mundini, Honesti, Manardi, & Sylvii in tres priores libros observationibus, quae vulgo cum his prodire consueverunt, his accessere Plantarum in libro simplicium descriptarum Imagines ; atque item Joannis Costaei annotationes
Entstehung
Seite
115v
URN (Seite)
  
Einzelbild herunterladen
 

MESVE DE MEDICINIS SOLVTIVIS

Confylu dc

iKjyrtn.JSakiri.

CHRI.

MAN,

SYL V.

M E S V E.

Lecxarivm diaphoenicuma filio zczar dclcriptum, purgatclementcr , <5c tuto humorcmcrudum,&bilem. Obhsccon-ucnitfebribus complexis,&din-turnis, dolori ventriculi, & coli-cOjintemperatuta: harumpartium frigidx: Re-cipit autem phoenicon fcyrrhon.i. dadtylorumfuluorum , accto per triduum maccratorumdrach. c.pcnidiorum f hordeatorum drachm.l.amygdalarum purgatarum drach. xxx.turbithdrach.xxxv. fcammonij drach.f xij.zingibcris,pipcris longi, foliorum rutic ficcorum, cinna-momi,macis,ligni alocs, anifi, fceniculi, dauci,galangx,ana drach.ij.&s. Tcrcomniaprobc,dcfpumato fufficienti cxcipc. Datur ab aurcistribus ad fcptem.

COnfectio ds dadylis, & cft diaphceni-con Iblutiuum in operationibus fuis,?.iiquali-ter conuenitcum clcclario indo maiori,ied iftud plusconfertfcbribus. compo/itis, chronicis, & de matcriamixta. & vfus eius eft maioris fecuritatis. euacuatenim materiam cholericam,& phlegmaticam viitutctuibith,& icammonea;,& potentius foluit materiamcholericam,quam Indum maius,vel minus,!icet eti.ifatis potentcr euacuet materiam phlcqmadcam . &eiusdo/is vfque addr.-ich.iiij. peric/ohim. $£ powiketiam cum ca/ia,vel manna admi/ceri in doli di£ta indedlario Indofumuntur hic daCtyli qui funtcalida:complexionis in fine primi gradus, 3c humidx inprincipio primi dum funt recentes: & dum cxiccan-tur,primum gradum jflccitatis acquirunt. conue-niunt maxime pectoris difpoiitionibus iicut, Sc ti-cus ficcar.

BEn ign a fatis cft,& tuta per hanc purgatio. Ga-knustettio limplicium medic.mifcen ait purgato-ria medicamina cum da6tylis, & alijs aftringentibus, vtoccultetur fapor,tollatur abominatio, ik fafiidium fto-machi. Egoponeremfcammonium noncodtum,quiaperdaitylos,&aromata fatis caftigarur. Neccredcn-dum his,qui dicunt,quod per dactylos vetatur,ne a lon-ginquohumores trahar:fiquidemcum vapores adca-put mittant,fimul etiam purgatonam vim ad ferunt.

9mvuic»ifftuc lego,ideft daftylos £uluos,ouo colorc fLirit im-matun,vt maturi flauiorcs,aut iam nigricantcs. Har.cautcm gre-camvoccm an re<fte diuinam a Meiiie vlurp3tim,&; abinterrretccoruptam,k£loris candidoiudicio committam. Ncone interpre-tano Arabicaifamilixmihirepugiiat: Keyron eniin (licnamquefcnbunt) tmmaturos aiunt {ignincari,& obidaditringentes ma-gis. Sic tamar Inclorum Keyron,ideft immaturorum,v t interpre-tantur: quilicet fint fpecies daftylorum fylueflrii!m,tamendumfimt immatiiri,& accerbiores,qiia!es adnos affcrunturcolore ful-uo; 11011 funt.vt vinum ldcft fuluum,igneum,mcdium Hip-pocr.& Galcn. dicitur,fed nigncant. Id poteil vocaridiatuibith,quamquam eft aliud diaturbith 111 iimpl. c.de turbuli, nuiltoliocvalentius,& pericuIoiius,prefertim fi turhithhoris i^.maceratumfitfucco cucumens agreftis,& fcammonium accererit. Viribusconuenitcum eleftario Indo maiore,fed clementius purgat,& bi-lem magis per lcammonium : fed etiam non igjiauii^r pituitamperturbith : ob id febribus complexis,vt tertianse nothre ex bileflaua,& pituita conuenit. Daturad drachm. litj. per le. Frecjucn-tercumcalia, 8c manna. Quidam diiph . nicnii niinus vocant,cui lmrmttuntur icammoni; dr.ichm.xj.' el xij. maiusauteni,cui

E indunturdrach.eiufdem tres,& xj.vel xxiiij. Defcrijxa eratpriiuinfimplicibusex Zezar ca de tuibith (bafisemmeiuseft turbith,& fcammonium)eadem omnino nifi, tjuodvno tantum dieda-Ctylcs lbi macerat,& zir.giberis,pipens longi, foliorum ruta> iic-corum.ana drachm.jiij.fcribit,aufta horum trium dofi,& omiliisfimpiicibus reliquis. 1 'enidia autem,& dafty.Hhic,& inalijs pur-ganubus mifcentur.vtlentorefuopurgantia retineantur.ne inlo-gmcjua prompte fer.vntur. AddequtSd lbi penidionim tantumfcribitur,non vt hic penidiorum hordeatorum, quod interpretan-tur,ex (accharo albo & optimo cum aqua deccctionis hordei fexhorasinfufo,& coftoad iufUm confiflentiam. Drachmas fcripfi,vbi Mefues ponebat partes.qucd ita facilior intelledtu eifetdefcri-ptio,neque rcsmutatur:quamquam & Galen.& veterum pleriquepondus, autmenfuram nomir.e partium indeffnitam quandoqucfcripfcrunt contenti iinguloruin iimplicium proportione. Poref-queprodrachm.femunciam,vel vnciam, vel ielibram,vel libram,vel pondus aliud quoduis,(ed vnicum fumere. Magna ratione au-tcm da£tyli,& inalijs adftringetia alia fcammonioin varijspur-gantibusmifcentur : ficenim rhu iiiccum carnem mali cydonij,carnem palmularum.fcu phoenicuin myrta maflichem,& fimiliafcammonio, & alijs multis pur^antibus adiecerunt.qux ltoma-chum aftringendo roborarent > & grato fapore medicamenti abo-minabilem qualitatem regerent: elieftoautem quid poiient pur-gantia monitrarent. In his enim fubftantia purgatrix exigua,fed validis prxdita viribus,mifta alteri fubftannac plurima:, fcdimbecilla;, fumpta guftu non percipitur: agit tamen efficaciuspauca harc,quam plurima alia libr.iij.fimpl. cap.xiiij.Siccydotiijsicammonium rtifle mitceri docet libr.j. almientorum. Crudumautem mifcendumiiic,quia perdaftyIos,&aromata fatis caftiga-tur,& non impeditum,vaporibusjonge tranfmi/Hsa ionginquistrahit: quamquam etiam pemdia luo lentore turbith,& fcammo-nij fubftantiam incotpusdiftnbui prohibent: Sauonarolx tamenvapotes ab hts eadem virtute prxditos omni.io non prohibent .

MEdicamentvm ex daftylis conficimt, COST.& jietiws lib.iij. & Taulus lib. vij.fed longe Cap. S i.abhoc diuerfum,twiu ob alia,tur/i (juodij folum fcam-monium apponimt: inboc prxter fcanmoniitm,etiamG turbitb . ^Atque hic certe, quum tnrbith partestrigin-taquinquefumatfcamrnov.ij ~pero duodecim. (itaenimlegendum ex antiquioribm,& cafligatioribu$ codici-bus, & ex Ub.fimpl. vbi de turbitb) exifiimarit quispr&cipuam bafm huius medicamentiejfe turbitb. restamen contra Je habet,fi eorum medicamentorum ritn.fpecics.T urbitb dofim mtegra. docuit Mefues lib.fimpl.ejfe drachmarum duart<m,fcammomi vero quintamdrachma vrnus partetn. quare quum bicturbith dofesfintfere decem,&.oclo) fcammonij funt fexaginta_>.Scammonium ergo pracipaa bafis,ccntra quum multifentiant. Errauitne ergo Mefues hoc medicamentumadpituitofos humcres proponens r 7^on errauit,qnan-do vtiib.fimpl. &paulo ante aduertimus,fcamoniumetiam pituitam trabit Diofcoridx. teflimonio : immoTralliano antbore magis pituitam,quam bilem in coto-H neo cotfum,quale hic ajjkmendnmputo.quamqua enimaliqua qiht hoc in ele£iario turbith noxas cafiigant,fcammonij quoqne violentiam pojjhnt nonnibil immi-nuere, nihil tamen ipfim <x.que cajiigat ac cotoneum.prxflat antem eo femper vti,quam caJligatiffimo.Tor-ro autem c<etera,qta huc vcniunt.fi pcrpendas,turbithgratia adduntur. Q unrn enirn triplex illi vitium infitMefue adnotantr lib.Jimpl. imbecilim.f. & tarde ejlaclionis, ventrem fiubucrtit , & naufieam concitat,fiuivfiu corporis[iccitatem inducit: triplici quoque reme-dio opus babuit. accelcranda fiuit, & roboranda eiusaElio : corroborandus ventriculus : rctunderida visexiccans. jLcccleratur ergo aUio rzjngibere pr&fiertirnbocenim fiui partium tenuitate in profundos corponsmeatus turbitb vires promouet, vt crajfum, & vifici-durn brmorcm trahat, finapte alioqni natura tenues

tantum