Druckschrift 
Joannis Mesuae Opera : de medicamentorum purgantium delectu, castigatione, & usu, libri duo ; quorum priorem Canones universales, posteriorem de Simplicibus vocant, Grabadin, hoc est Compendii secretorum medicamentorum, libri duo, quorum prior Antidotarium, posterior de Appropriatis vulgo inscribitur ; cum Mundini, Honesti, Manardi, & Sylvii in tres priores libros observationibus, quae vulgo cum his prodire consueverunt, his accessere Plantarum in libro simplicium descriptarum Imagines ; atque item Joannis Costaei annotationes
Entstehung
Seite
109v
URN (Seite)
  
Einzelbild herunterladen
 

MESVE DE MEDICINIS SOLVTIVIS

CHR. TT Ijr A picra. nomehabetamaiitudinis,quia

I X iplam principaliter inereditur aloe, & diciturv»d$ dtet- . . .* * « . * , /- o i _n.

hicrapicra , a hiera quod eit lacra, oc picra, quoa cit

amara,& huiufmodi hierse Galeni, duajreperiuntur

dcfcriptiones pofitr, & inuent^ a Galeno, quse am-

bar in idem redeunt. vna ponitur 7. therapeutic«,ca.

j 1. aliaponitur.6. de regimine fanitatis.cap.pen.Eft

cnim ha?c hiera magni iuuamenti in pallionibus fto-

tnachi principaliter, quibus abundat humor choleri

cusfubtilis imbibitus in porofitatibus ltomachi cu

admixtione phlegmatis aquofl. habet etiam inultas

alias vtilitates cfficere,quas auctor ponit in litera, &

flZti/tn. Gal.locis allegatis. Vfus autem eius, & modus pr^pa

fit*. rationiseft triplex. Primo folum in forma pulueris,

& tunc alTumitur cu vino,vel iure pulli, vel cii aqua

mcnra?,vclhordci,vel alioliquoreconueniente, & in

tali fbrmaipfam defcribit:&eo vtebatur Gal. quia

efficacius operatur. Secundo in fbrma pillulari,& fic

comuniter pra&icates generaliter vtutur.Et iiire mo-

dus adinuentus fuit, cum propter amaritudinem pul

neris, tum, vt maiorem moram in ftomacho contra-

hens,a remotis magis attrahat. Tertio in forma eie-

&arij cum melle, & fic deicrihitur hic a Mefue, fed

pon eft in vfu, & in hac hierapicra Galeni non ingrc

ditur aliud foIutiuu,nifi aloenon lotum,de quo dif-

fufe didum ctt in diamufco, & qualitercunquc prx-

parctur in debita dofi, tardat folutionem a xij. horis

vfque ad xxiiij. Nunc tranfeo ad defcript.hicrarpicrtj

Galcni pofiti 7.therapeur, qux eft illa,qii£ commu-

oiterhabeturin vfn, &eftquail con/imiJis cii illa, q

ponitur 6. dc ingenio fani tatis, dcrelinquendo prx-

fentem hic pofiram a Mefue, quia fatis at> illis varia-

tur,& ifto modo non habetur in vfu.Reci.cinnamo-

mi,mafticis,afari, fpic^ fcilicet nardi,croci, xylobal-

famijanadrac.vj.aloes drach. centum. Et illa eft vera

defcriptio pul. hier^picr^ Gal. fecundum quod ipfe

ponit in locis alleg. Mcdici autem,& aromatarij ho-

diernis temporibus de aloe ponunt /olum duplum

Eonderis aliorum aromatum, & non plus,cum hancieram conficiunt. Etmouentur maxime propterhanc defcr.ibi pofitam a Mefue, quani ipfi reducuntad formam pilfularem: ideo minus foluunt. Et dofishier? Gal.in locis alleg. eft vfquead drachm.i.Dofisautem eius, quae hodicrnis temporibvis prajparatureft vfque ad drach.i. & s. & fi fit in fbrma electari j,vtponitur hic,dofis eius eft vfque ad vnc.i. fed illomolMJnonhabeturin vfu. Auic.in j.can.Halv.x.pracfcicc,& Serapio in proprio antidot.eandemhabctdefcrip. differentem tamen in vno, quia Mefueha-bet hicxyloaloes,alij vero carpobal/ami. Vnii tamennotabis,quodhxc defcr. hierapicra; quam dicit Me-fuefuifle Gal.non reperitur inaliquibus lib.Gal. adnos tranfiatis,licet Auic. & alij aftirment Gal.

MAN A ® hacc^pitvelutiabantiquiore,&aquarcliqua;' JL j L nomcn acceperunt, cuius permixtio tempore Galeni Iloma: vocabatur picra. Galenus accipir folumfex res, dimittcns xyloaloen, & caffiam, & pro carpo-balfamo ponit xylobalfamon: & augetaloen: pro fexenimdrachm. aliorum, vclcentum, vel 120. aloesap-ponit. b x eft rcfolutiua materiarum malarum grofTa-rum) Has ramen oportet attenuaiTe, & diflecuifTc .Aioe autemfitduplumpondere.)Fermctnplumef-fc dcbe;,quia pro 56.drach. illorum, centum Aloes, velcxx.adijciendx funt.

£ AN tidot. vs Iiicra idelt la.cra aboperibus diuinis, &XI mirabxhbus. picra ideftamara.cb alcem,v«dc & li:cra dia-loes etiam dtfta clt a Galeuo delcribuurlib.tf. lani. tucn.hb.7.met.& lib.t.& S.comp.ph.ad purgandum niaximc ex vcntricu-lo,inteftinis,vcnis melaraicis bilem flauam,& pitiutamncnmo-do tenuem, tunicis ventricuh aluus infardtam,(ed promptius ea ,qua: in eius fpatio innatat. Cnm afitem vis cius purgairix heparnon fupcret,qua ratione afFeftibus frigidiscapitis,& aliarumpartium tam remotarum cum Mefuc confert ? Vt phkbotorr.eitoto corporc vacuat, non pnmo, fed liiccedente in locum vacua-ti fanguims aho fanguir.e exreliauo corpore : fic vacuato perhieram vcntre infcriore, frcccllicr.c quadam aliarum partiumexcrcmenta, atit mole fua ruere, aut vi partium cxpulcricemittividentur : ncc alienum fuerit ab lnera, li non valenter, liiltenjlenitertrajii,vt momento vacuandiftnicl accepto,fernmven-trem perleuercnt: quo in clyfteribus paulo acrionbus farpe fieriprobauit Galen. Qua: restibifi nonad plcnum fatisfacit, inmemoriam reuoca \ entriculi adionem toti corpori communcm.In quo ii multaeft excremcntofa materia,eachylo nnila, incorporis didtas partes cum languine tandem diftnbuitur, & par-p tes lpfas tali excremento onerat. Si vero contra excrementisommbus his biliofis, pttuitolis, putnbus omnino cft ventricu-lus, & perfeftius coquet, & alimentum in corpus purnm tranf-mittet, quo partes fingulx velut recreats, & meliores redditx-,quod in fe habent excrementofum coquent, fi coqui habilc eft.aut li totaiua fubftantia eftabalendo lam alienum, excernent.Omitto ventrictili cum cerebro confenfum maxiirium, & ccusiu . Vis lgitt r hierarhuiusa Galen. non inuenta:(nar.i muktsante lplum annis celcbrataeft, vtes Jib cap. ph.p cofjp.tTCtes) led vfu crebrocelebrata:, eft maxima. SicqucRoma:' al.tempore parabatur: Cinnamomi , xyloballann , afari, fpicinardi, crcci, maftiches Chia:, ana drachm. \ ). aloes drachm.centum . Sed centum drachm. iplius, magnanimis mcaliiraeft vifa Galcn. aliorum proporuone lib.i. compo. ]'li.p. Ob idprxftantius medicamentum fcceris, fi minus aloes im;cias, vtdrachm. xc.qtia tanquam optima,le vfum Galen. afierit. In-terdumdrachm. Ixxx. mifcebat, curr. grattorcm led cahdioremvolcbat: interdum contra ctiamcxx. cum purgantcm magti.Aloc autem ncnlota , magis vacuat: Iotamagisroborat. vcn-trcm minus vacttat. Crocum item partius milcen vulcGalen.vtQ drachm.v. pra:fertim quibus medicamento vtenttbus frccum ca,-putfcnt odore ,vu nobis ante milfionem. His caamfufTecc-rint croci drachm. inj. Scx vero croci drachm. Galenus mjfcc-batmulieribus male per menles purgatis,& aloes drach.Jxxx.& carpcfium locoafari :interdum vtrunque. Vtebaturque nonin his folis quibus doletcaputpcr conlcnfum ftomachi ab hu-more biliofo morfi,fed etiam in his, quifnftiifionum phan-tafmata , & fymptomata patiunturex limili ftornachi affcftu ,& quibttsaluus fupprimitur, & quibusr. ftuseftfumofus. Cin-namomi pcnuria imjcc optima: callia: duplum njhil virtttte abinualido cinnamcmoabeft,a generofomuJtumfuperatur. Qvi-dam carpobalfimum loco xvicbalJami: alij vtrumquc , alijetiam xyloaloen,calTiam, fchocnu anrhtrsaddunt. Dofislum-maeftdrach. vnius cumaqtia: cyathis mbus: minimaeftfcmirdrach.alijs m medio pro{tate,corporis magnitudine,confitetudi-ne:feu minima eft vnius cochlearis parui:mediocris,duorum par-uorum: maxima, duorum cochleariu magnonun cum aqui tij-pcrat® cyathis duobus,aut tribubus:aut in catapotia fingicur.DatAdt.adra.j. addra.ij. Hodieeius ficc<j(qiixvtilior eft)etiam vnc.s.cum drac.j.diaphcniciex hydromeliteeuammulieri lnnoxieproJ-J pinari vidimus. Gal. itcm, vcl ficcum puluerem e.\hibct,vel mcJJeexceptum,vt gratior,durandor, purganticr:hcet tuc vcntrem mi-nus roborct, quia mcl ftomacliomalum eft,& roborantium vimiifloluit. Mef.puluerem tacuit, trochifcos exprellit,alij quoque incatapotia fingunt,quod pr«ptermultam aloes amaritudtnf a-grcpuluis ex vino,vel utre pulli.vel aqua hordei,vel alio liquoredeuo-rari queat: nec multo ficilius cum meJJe cxcepta ex hiera lijc.fiucbolis dcglutienda fit,fiue hquore (vt puluis folet)dilloluta. Adde,quod catapotia ex lncra ob moram in ventriculo longiorem a re-motis partibus trahcre magis poflitnr: minimum.fi potudeuow-tur. Nam fic a ventriculo cclerrimc, & effluit,& expellitur.Si bo-lo autcm Jumitur vt cunliftentia,fic niora in vencriculo,& vinbutin vacuando eft mcdia. In hacantidoto autem fola eft aloe purg.itrix,& tam imbecillircr,vtvixhora poft: duodccima vacuareinci-ptat,duretq, eius vacuatio interdum ad horas 14. qu .t confuetudoeft rardius,& lmbecillius vacuatium, cum valentiamox vires fuasexcrant,& no multopoft terminet,nifi quantitateimmodica hy-percatharfin moIiatur.Cum autem Gal.hiera adcinnamomi,nia-fliches.afari, fpiac nardi,croci, xylobaifami,anadrachm.vj.addat

alocs

< yl v.

Lib .7. met.

Lii.j. met u

JJb.4. loe,ajf. cap. /Ltb.j.loc.

IJ.2 .comp ax.ctb.