229

Cornu cervi, hertshoorn. Zie: catariacum.

Cortex, scorsse, .schors, schil.

Corts. üver de verschillende vormen van koorts zie o. a.: Jan Yperman'sboek over geneeskunde. Hij beschrijft daarin de verschillende soor-ten: effimera, ethike, dageliker cortse, tertiane corts („simpel" en„dobbel") en vierden dage corts en geeft de geneesmiddelen ervooraan. Zie: effimera, ethyke, cotidiane, tertiane en quartana.

Corumbrum, corimbrum, cyrimbrum Zie: cozumbrum.

Costum, costus, costos. Costus speciosus Sin. s. Arabiens. Een welrie-kend kruid, waaruit zalf bereid werd, waarmede men wijn kruiddeenz. Men onderscheidde eene witte soort, in Indie en Perzie gevon-den en het meest gebruikt, en eene roode, die sterker zou werken.Het blijft 3 jaar goed. J. d. S. A. en Diosc. onderscheiden 3 soor-ten: c. arabicus, indicus en garyophyllatus.

Cotidiane [sc. corts]. „C. comt altoes tinen tide op sinen dach, endegeduert .18. uren ende .6. uren heeft men vrede" (Av. d. w. m.).

Cozumbrum, corumbrum, corimbrum, cyrimbrum, cotzumber is het-zelfde als Styrax rubea, 00k wel thymiana genöemd. Zie: styrax enthimiana.

Cracht. „Facultas causa quaedam est effectrix ')" (Gab). Sommige „erach-ten" werken terstond (actu), zooals vuur, ijs, andere eerst na eenigentijd (futuro tempore), b.v. Pyrethrum, Hyoscyamus. De sterkte dercracht drukt men uit in 4 graden, waarvan de 4c de sterkste is.Men onderscheidde 4 soorten van „erachten", ic afhangend van deelementen: verwarmend, verkoelend, verdrogend en vochtigmakend,2e de verzachtende, verhardende, samentrekkende, verteerende enz.,3e de ettermakende, heelende enz., 4c de magnetische en door on-bekende oorzaken werkende krachten. Over het versterken of ver-zwakken van eene kracht leze men het voorwoord van het Xe bockvan Der Naturen Bloeme.

Crassula, grassula, hemelsleutel, smeerwortel, kroonkruid; Sedum pur-pureum Hk. s. telephium L. „C. of orpyn, of cronecruut of roetelle,of smerewortte. Kntie kleine scelt men bladeloes. endestaat op husenende op oude maysieren" (Herb.). „C. maior dats smerewortel ofgroet orpyn" (mnl. tekst).

„Wilment plucken ende lesen.X daghe voer den lanxten dachJ)ien men int jaer vinden mach" N. Bl. x, 446.C. minor heet, volgens M. Sylv., 00k Vermicularis of Sempervivaminor; kleine donderbaert, Sedum album L.

i) „Cracht" is eene of andere naar buiten werkende oorzaak.