LI.II

nui. ⁊ quādoqꝫ totalit̓ tolli qd̓ eſt impoſſibile. non ergoli. ar. ꝯpatitur aliquam ſeruitutē. Sed contra eſt ꝙdicit̉ Iohā. viij. qui facit peccatum ſeruus eſt peccatiPͣ. Liberatio ꝓprie eſt a ẜuitute. ſed homo ꝑ dei gratiam liberat̉ a peccato. vt patet Roma .vj. gͦ homo pōteſſe ẜuus peccatj. ⁊ ſic idem qd̓ pͥus ℟º dd̓m ꝙ li. ẜmph̓m eſt ꝙ eſt cauſa ſui. vnde ꝑ oppoſitū accipi poteſt illud eſſe ſeruū qd̓ ſui cauſa eſſe nō poteſt. Ꝙ qͥdem contingit dupliciter Uno modo quādo ita aliqͥd ab exterori ducit̉ ꝙ nullo modo ip̄m agat. ſed ſolūmodo agat̉.tūc enī violentiā patit̉. violētia enī eſt cuius principiuꝫeſt extra nil ꝯferēte vim paſſo. ⁊ qͣꝫtū ad hoc eſt ſeruituscoactiōis quā li. ar. nō ꝯpatit̉. Alio mō qn̄ aliqͥd itaab exteriori ducit̉ ꝙ ip̄m non ſolū agit̉ ſed agit. ⁊ hancẜuitutē li. ar. cōpatit̉ Ꝙ qͥdem poteſt accipi vl̓ reſpectuīterioris electōis. ⁊ ſic ē ẜuitꝰ iuſticie vel culpe ẜm ꝙ aliqͥs ex habitu ꝟ̓tutis vel vitij inclinat̉ ad ſimilē electiōeꝫvel reſpectu exterioris executionis. ⁊ ſic eſt ẜuitus miſerie inqͣꝫtum ꝑ penalitates p̄ſentes exterior executio impeditur Ad primū ergo dd̓m ꝙ ratio illa ꝓcedit d̓ ſeruitute coactionis ꝑ qͣꝫ aliqͥd ita agit̉ ꝙ nullo modo agitAd ſcd̓m dd̓m ꝙ circa neceſſitatē peccādi ꝯmuniterab om̄ibꝰ dicit̉ ꝙ li. ar. peccato ſub̓m nō poteſt ſe a pecato eximere neqꝫ etiam poteſt peccatū veniale caueregenerali qͣꝫuis poſſit in ſpeciali. hoc vl̓ illud cauere. qꝛſimiliter qͥdam dicūt de peccato mortali. qͣꝫuis alijs videat̉. qd̓ ꝑ li. ar. homo poſſit cauere ne incidat in nouūpeccatū Sꝫ prima opinio magis ꝯſonat dictis Augꝭ.quocūqꝫ aūt modo dicat̉ neceſſitas peccādi lꝫ non ꝓueniat ex naturali inclinatōe fomitis vel habitus vicioſiAd tertium dd̓m libertas a coactōe nō patit̉ aliquāꝑmixtionem. vnde nec augetur nec minuit̉ nec totalittollitur. ſed libertas a peccato vel a miſeria qͥbus cōtrarie ẜuitutes li. ar. in eſſe poſſūt augent̉ ⁊ minuūt̉ ⁊ totaliter tolluntur.D quartū ſic ꝓceditur. videt̉ ꝙ non ſit cadeꝫlibertas qua quis eſt liber ad bonū ⁊ maluꝫpoſſe enī peccare vt Anẜ. dicit. neqꝫ ē libertasarbitrij neqꝫ pars libertatis ſꝫ poſſe facere bonum ꝑtinet ad arbitriij libertatē. ergo non eſt eadem libertas in bonū ⁊ in malū. Pͣ. Libertas ad bonuꝫ eſtꝑ iuſticiam. libertas ad malū eſt ꝑ peccatū. iuſticia autē⁊ peccatū nō ſunt idem. ergo nec libertas p̄dicta. pͣPlus differt bonum ⁊ malū qͣꝫ diuerſi ſtatus in maloſed ẜm diuerſos ſtatus accipiūtur diuerſe libertates vtin lr̄a patet. ergo multo fortiꝰ aliqͣ libertas eſt ad bonuꝫ⁊ ad malū. Sed ꝯtra potētia rōnalis eadē eſt oppoſitoꝝ. ſed libertas eſt ꝯditio rōnalis poteſtatis ergo eadem eſt ad bonum ⁊ ad malū. Pͣ. Sicut li. ar. habetexꝑte volūtatis libertatē vel habet exꝑte rōnis ſciētiaſiue diſcrectionē. ſed eadē eſt ſcientia boni ⁊ mali. ergopari rōne ⁊ eadem libertas reſpectu vtriuſqꝫ ℟º dicēdum ꝙ ſicut iam ex dictis patꝫ li. arbi. habet quādaꝫ libertatem que ſeqͥtur naturā potētie ꝑ quaꝫ ē libeꝝ a coactione. ⁊ hec libertas ſe extendit ad bonū ⁊ ad maluꝫhabet vero aliam libertatē ex habitu ip̄am ꝑficiente. qꝛhabitus iuſticie facit libertatē ad bonum. habitus autculpe libertatem ad malum eadeꝫ autē potentia eſt boni ⁊ mali. ſed non idem habitus. iuſticia enī ſe habet adbonum tm̄. ſed culpa tm̄ ad malum. ⁊ ideo loquēdo deprima libertate. ⁊ eadē eſt reſpectu vtriuſqꝫ nō autē loquendo de ſcd̓a Ad primū dicēdū ꝙ poſſe peccare nōeſt de neceſſitate li. arbi. in quacūqꝫ natura. vel in quocunqꝫ ſtatu. ⁊ ẜm hoc intelligēdū eſt dictuꝫ Anẜ. ꝑtinettamē ad arbi. libertatē in aliqua natura ⁊ ī aliqͦ ſtatu. ⁊

qͣꝫtum ad hoc libertas ad malū ꝑtinet ad potētie libertatem que eſt vna reſpectu boni ⁊ mali Ad ſcd̓m dicēdum ꝙ obiectio illa ꝓcedit de libertate que eſt ex habitu. Ad tertiū dd̓m ꝙ ẜm diuerſos ſtatus li. ar. diuerſis habitibus perficitur ẜm quos diuerſe libertates diſtinguūtur. nam ante peccatū ꝑficiebat̉ originali iuſticia. poſt peccatū ante reꝑatiōem iuſticia naturali poſtreꝑationē vero iuſticia gratuita. ſed ī ſtatu gl̓ie iuſticiacōſumpta tamē in om̄ibus his ſtatibus libertas que ēex natura potētie eadem manet. ⁊ eſt gratia operans etcooperans ⁊cͣ.XXVIDI.Ec eſt gratia operans⁊ cooperās ⁊c̄. Hic querūtur quattuorPrimo de gratie neceſſitate. Scd̓o deeius qͥdditate Tertio de eius ſubiecto. Quarto deeius diuiſione.D pͥmū ſic ꝓceditur. videtur ꝙ nō ſit neceſſarium ponere gr̄am in homīe. homo enī eſt ceteris animalibꝰ nobilior. ſed ī alijs animalibus nō reqͥritur aliquid ſuꝑaddi eoꝝ naturalibus. ergo nec homo ſuꝑ ſua naturalia gratia indiget.. Idem eſt aliquē eſſe alicui gratum ⁊ ei acceptuꝫ.ſed ꝑ hoc ꝙ aliqͥs dicit̉ alicui acceptus nihil ponit̉ ī acteptato. ſed in acceptāte. ergo gr̄a nihil ponit in homīeqͥ dicit̉ deo gratus. ſed ſolū in deo. Pͣ. Sicut animaeſt vita corporis ita deus eſt vita anime. ſed anima eſtvita corporis nullo mediāte. ergo nō eſt neceſſariuꝫ adhoc ꝙ deus ſit vita anime ꝙ ſit ibi aliqua gr̄a media.Sed ꝯtra illud ꝙ homo ꝓficit ad recte oꝑanduꝫ eſthomini maxime neceſſariū. ſed gratia eſt hmōi. vt patj. Coꝝ. xv. habūdātius illis om̄ibus laboraui nō autēego. ſed gr̄a dei mecū. gratia ergo homini eſt neceſſariaPͣ Hoc ꝙ homo ꝯſequitur finem vltimū eſt ei maxime neceſſariū. ſed gr̄a eſt hmōi vt patꝫ Roma .vj. gratia dei vita eterna. ergo gr̄a eſt homini neceſſariū ℟ºdd̓m ꝙ nomē gratie quādā acceptatōem deſignat. deꝰaūt qͣꝫuis om̄es creaturas acceptet qͣꝫtū ad aliqd̓ bonūtamē ſpecialiter acceptat ſāctos ad fruēdū bono qd̓ ip̄edeus eſt ⁊ illi quos ſic acceptat ſimpliciter ei grati dicūtur plena autē deitatis fruitio oīm naturā creata excedit. vnde ad hoc ꝙ aliqͥs ad tm̄ bonū reddatur idoneꝰreqͥritur ꝙ ei ſuꝑ naturaꝫ addatur aliqd̓ ſpūale donū.⁊ hoc eſt qd̓ gr̄aꝫ nominamꝰ. ⁊ ſic patet q̄ eſt neceſſitasponendi gr̄am. Ad primū ergo dd̓m ꝙ inter eeterasexcellentias qͥbus homo irrationalibꝰ p̄eminet creaturis iſta eſt p̄cipua ꝙ eſt capax ſuꝑnaturalis boni. vndehoc ad eius ꝑfectionē ꝑtinet ꝙ gr̄a indiget ꝑ quā ad p̄dictum bonū reddat̉ idoneꝰ Ad ſcd̓m dd̓m ꝙ ip̄a diuinā acceptatio facit cointelligi ſicut ſuuꝫ effectū aliqͥdꝑ quod fit hō idoneꝰ ad hͦ qd̓ acceptat̉ Ad tertiū dd̓mꝙ aīa viuificat corpꝰ formaliter. deꝰ aūt effectiue. ⁊ id̓onon eſt ſimile.D ſcd̓m ſic ꝓcedit̉. videt̉ ꝙ gratia ſit idem ꝙꝟtus. gr̄a enī quoddā accidēs ē cū ſit quidaꝫnitor aīe. vt glo. dic̄ ſuꝑ psͣ. vt exhilaret faciēin oleo. nō aūt pōt reduci ad aliqd̓ genus qͣꝫ ad qͣlitateꝫnec ad aliā qͣlitatis ſpēm qͣꝫ ad pͥma in qͣ ꝟtus ⁊ ſciētiaꝯtinentur. gratia autē non eſt ſcientia cum magis ad effectum ꝑtincat qͣꝫ ad intellectui. gͦ gr̄a ē ꝟtus. PͣPergr̄am li. ar. homīs p̄paratur vt bonum velit ⁊ adiuuatne fruſtra velit hͦ autē facit ꝑ charitatē ⁊ alias ꝟtutes. ggr̄a nō ē aliud a v̓tutibꝰ PͣEiuſdē ẜm idē n̄ ſūt diuſe forme. opꝰ aūt meritoriū inqͣꝫtum hmōi eſt formatu