Druckschrift 
Scripta ad Hanibaldum episcopum super quattuor libros Sententiarum : Mit Textanfängen
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

DI.XL

attum exxerioremriuam. ſed tn̄ duplex ordo rerum mente ꝯcipitur vnusquo ordinant̉ adinuicem. ⁊ hoc ꝑtinet ꝓprie ad diſpoſitionem. quia diſponere eſt ſingula ponere in loco ſuoAlius ordo eſt rerum in finem. ⁊ hoc ꝑtinet ad ꝓuidentiam. vnde gubernatio que eſt rerū directio ⁊ cuſtodiane a fine deficiant ꝓprie ad ꝓuidentiam pertinet qͣꝫuisvnum ꝓ alio quādoqꝫ ponatur Ad illud ꝟo qd̓ pͥmoin cōtrariū obijcit̉ dicenduꝫ ꝙ ꝓuidētia differt ab ydeaqͣꝫuis vtrūqꝫ ad cognitionē ꝑtineat. naꝫ ydea eſt formaalicuius rei in ſe ꝯſiderata. ꝓuidentia vero ē forma ordinis rerum in finem. Ad ſcd̓m dd̓m ꝙ ꝓuidētia nōeſt omnino ideꝫ qd̓ lex eterna. ſed eā p̄ſupponit ſicut pͥncipium. nam pͥncipia oꝑabilium leges dicunt̉. ⁊ ſic lexeterna mediate ꝓuidētia gubernat.D ſcd̓m ſic ꝓceditur ⁊ videtur ꝙ non omniaregantur ꝓuidentia. In his enī que ꝓuidentia alicuius gubernātur nihil p̄ter intētionēaccidit niſi ꝓpter ignorantiā vel debilitatemgubernantis. malum autē p̄ter intentionē accidit vt dicit Dyo. cuꝫ gͦ multa mala in mūdo accidant nec fas ſitdeo infirmitatē vel ignorātiaꝫ aſcribere. videtur ꝙ resꝓuidentia non gubernētur. PͣNihil qd̓ eſt p̄uiſumeſt caſuale. ſi ergo om̄ia diuina ꝓuidentia agūtur videtur ꝙ nihil caſu vel a fortūa ꝯtingit qd̓ eſt incōueniensꝯͣ. j. ad Coꝝ. ix. dicit̉. nunqͥd cura eſt deo de bobꝰ pari aut rōne nec de alijs animalibꝰ brutis. ergo non oīaꝓuidentia regūtur. Pͣ Quicunqꝫ ſibi dimittitur ꝓuidentia regentis nō gubernatur. ſꝫ mali ſibijp̄is dimittuntur. ẜm illud psͣ. Dimiſit eos ẜm deſi. cor. eo. ⁊cͣ.Sed ꝯͣ ē qd̓ dicit̉ Sapīe. xiiij. Tu autē pr̄ gubernasom̄ia ꝓuidētia. PͣDam̄. dicit ꝙ non eſt cōueniensaliū eſſe rerū factore ⁊ alium ꝓuiſorem. ſed deꝰ eſt oīmfactor. ergo ꝑ cum om̄ia gubernātur. ℟º dicendū qom̄ia que ſunt in mūdo diuinc ꝓuidentie ſubiecta ſūtad qd̓ neceſſario ponēdū cogit om̄is ſcientia ⁊ infinitabonitas ip̄ius dei. ſi enī cognoſceret aliqͣ quorū gubernationē negligeret non oſtēderet̉ ſūme bonus. Sꝫ ſcidum eſt ꝙ non eodem modo ſe habent om̄ia ad ꝓuidētiam. nam q̄dam ſunt ꝓpter ſe ꝓuiſa. quedam vero propter aliud tm̄. ſicut in edificijs pͥncipales partes domſūt ꝑ ſe ꝓuiſe ab artifice. ſed fulcimenta ⁊ picture proudētur ad firmitatē vel decorem pͥncipalium ꝑtiū. illa gͦque ſunt incorruptibilia ſunt ꝓpter ſe ꝓuiſa qͣſi eſſentiales ꝑtes vniuerſi. illa vero que ſūt corruptibilia ſūt ꝓutſa non ꝓpter ſeip̄a. ſed ꝓpter alia ſicut oīa corruptibiliaꝓpter animam rōnalem. Ad primū ergo dd̓m ꝙ duplex eſt ꝓuidentia ẜm Dam̄. ſcꝫ approbatiōis que eſt debonis ⁊ cōceſſionis que eſt de malis. mala enī deus nōintendit ſed ꝑmittit ꝓpter aliquod bonum qd̓ inde elicit. ⁊ ſic non ſunt ꝓuiſa quaſi ꝑ ſe intenta. ſed ſolum.pter aliud .i. ꝓpt̓ bonū qd̓ inde elicitur. Ad ſcd̓m dicedum ꝙ aliqua dicūtur caſu in mūdo accidere per conparationē ad cauſas ꝓximas p̄ter quaꝝ intentionē accidunt. non aūt ꝑ comꝑationem ad cauſam pͥmam cuiomīa ſunt ꝓuiſa. Ad tertium dicendū ꝙ etiā de brutis animalibꝰ cura eſt deo alio tamē modo qͣꝫ de hominibus. nam bruta ſicut ⁊ alie inferiores creature ꝓpterhominē facta ſunt. vn̄ ⁊ ꝓuidētia eſt de eis non ꝓpter ſeip̄a. ſed ꝓpter aliud. ⁊ ideo eorum actus nō remunerānecpuniuntur. Ad qͣrtū dicendū ꝙ iuſti diuina ꝓuibentia excellētius gubernant̉ qͣꝫ peccatores. nam ſi quamala ſunt in iuſtis vel culpe vel pene ī eorum bonum adeo ordinātur ẜm illud Roma viij. Diligētibus deuꝫomia cooꝑantur ī bonum ſed mala peccatoꝝ ordinant̉in gl̓iam dei ⁊ in laudem iuſtorum.

Redeſtinatio vero debonis ſalubribꝰ ⁊cͣ. Hie querūtur quattuor. Primo de p̄deſtinatione Secūdo de p̄deſtinationis certitudine Tertio de reprobatione. Quarto de obduratione que eſt reprobationiseffectus.D pͥmū ſic ꝓceditur ⁊ videtur ꝙ p̄deſtinationō ſit ī deo. p̄deſtinatio enī dicit̉ eſſe p̄ꝑatiobeneficioꝝ dei vt habetur in glo. Roma. viij.ſed deo qͥ eſt ꝯpletiſſimū agens nō ꝯuenit ali̓qua p̄paratio. ergo deo n̄ ꝯuenit p̄deſtinare. Pͣ Nuſlum eternum diffinit̉ ꝑ aliqd̓ tꝑale quicqͥd aūt eſt ī deoeſt eternū. cuꝫ ergo p̄deſtinatio ꝑ aliqd̓ tēporale diffiniatur. videt̉ ꝙ p̄deſtinatio nō ſit in deo. ſed magis in rep̄deſtinata. Pͣ Sicut a deo bona ſūt gratie. ita ⁊ bona nature. ſed ad bona nature nullꝰ p̄deſtinari dicit̉. gͦnec ad bona gr̄e. ergo ad nihil videtur aliqͥs p̄deſtinariPͣ Sicut homīes gr̄am ⁊ gl̓iam a deo ꝯſecunt̉ ita etangeli ⁊ beati. ſed angelis ⁊ beatis nō ꝯuenit p̄deſtinari cum p̄deſtinatio ſit ꝓpoſitum miſcrēdi ẜm Aug. ī angelis aūt ⁊ beatis nō ē miſeria. ergo nec homībꝰ ꝯuenitpdeſtinari. ⁊ ita nulli a deo p̄deſtinant̉. Sed ꝯtra eſtqd̓ dicit̉ Ro. viij. Quos p̄ſciuit ⁊ hos p̄deſtinauit.Nullꝰ ſapiēs ſine ꝓpoſito oꝑatur. ſed ꝓpoſitū dei eſt p̄deſtinatio vt Augꝰ dicit. ergo deus an p̄deſtinat illosquos ſaluat. ⁊ ita p̄deſtinatio cōuenit deo. ℟º dd̓mꝙ qͣꝫuis omnia ſint diuine ꝓuidentie ſubiecta. ſpecialitamen modo rōnales creature diuinitus gubetnant̉ inqͣꝫtum ad altiorem finem ꝓducūtur. ⁊ eorum actus remunerātur vel puniunt̉ vt ex ſupra dictis patet. ⁊ ideoip̄a ꝓuidentia qua deus creaturas rōnales in beatitudinem ordinat ſpeciale nomē ſortitur ⁊ p̄deſtinatio dicitur. deſtinare enī eſt aliquid ī alterum dirigere qd̓ adꝓuidentiam ꝑtinet. hec tamē p̄deſtinatio ſuꝑ ꝓuidentiam addit. quia ꝓuidentia imꝑtat tm̄ ordinem ꝓuiſorum ī finem. ſed p̄deſtinatio reſpicit̉ ⁊ ordinem ⁊ exitūordinis. vnde ex hocip̄o ꝙ aliqua ordinant̉ in finē ꝓuidentie ſubiacent. ſed p̄deſtinari non dicūtur niſi hͦ modo ordinētur vt p̄ſciantur finem ꝯſecutura eſſe. vnde p̄deſtinatio p̄ſcientiam in ſui rōne includit rōne cuiꝰ anteceſſio in p̄deſtinationis nomīe deſignat̉. Ad pͥmuꝫergo dicendū ꝙ p̄paratio qua agēs p̄paratur ad imꝑfectionem agentis ꝑtinet. ⁊ ideo deo non cōpetit. ſed preparatio qua p̄paratur factum imꝑfectionem agētis nōimꝑtat. ⁊ talis p̄paratio eſt p̄deſtinatio. nam pͥma p̄paratio facti eſt ꝓpoſitum faciētis. Ad ſcd̓m dicendū ꝙactus voluntatis ⁊ intellectus in ip̄o oꝑante ſunt ⁊ nōin oꝑato vt dicit̉. ix. me. ⁊ ideo cuꝫ hmōi actū p̄deſtinatio deſignet nō eſt in p̄deſtinato ſed ī p̄deſtināte. denominatur aūt aliquis p̄deſtinatꝰ ab actu p̄deſtinātis ſicut ⁊ cognitus ab actu cognoſcētis. Ad tertiuꝫ dd̓mꝙ qͣꝫuis bona nature ſint a deo non tamē excedūt menſuram creature ſicut bona gratie vl̓ glorie. ⁊ ideo reſpectu horum eſt p̄deſtinatio ⁊ non reſpectu naturalium.nam ī illud ꝓprie indigemꝰ dirigi ex ꝓpoſito alteriꝰ ꝙſupra nos eſt. Ad quartum dicendū ꝙ ſi p̄deſtinatſumat̉ ꝑticipialit̓ ſic angeli ⁊ beati ſūt p̄deſtinati. qꝛ p̄deſtinatꝰ eſt ꝑticipium p̄teriti tēporis. vn̄ qd̓ aliquādoē p̄deſtinatū ſꝑ erat p̄deſtinatū. ſi vero noīaliter ſumat̉ſic non ꝯuenit beatis niſi ẜm ꝙ dirigunt̉ in ꝯtinuitatēbeatitudinis. beatitudinē enī iam habent. quia ī eamiam nō dirigūtur. diffinitio autē Aug. inducta loquitur de p̄deſtinatōe ẜm ꝙ reſpicit ſtatū p̄ſentis miſerie.