DI.VIII
ēpaſſio ibi ē potētia paſſiua. ſꝫ ī eoē pure actus ſcꝫ indeo nulla ē potētia paſſiua. gͦ nulla p̄t eē in eo mutatioAd pͥmuꝫ om̄e qd̓ ſe hꝫ aliter dd̓m ꝙ deꝰ nō ſe hꝫ aliter qͣꝫ pͥus niſi ẜm dici. ſed res aliter ſe hn̄t ad deū ſicutcū qͥs alterius mutatōe fit illi ſil̓is. Ad ſcd̓m d̓ exituab ocio in actū dd̓m ꝙ actus dupliciter d̓r vl̓ ip̄a actioq̄ ē in agēte vel effectꝰ qͥ eſt in patiente exitus ab ocio inactū pͥmo modo dictū imꝑtat mutatiōeꝫ in agēte ſcd̓omodo nō. ſꝫ in re ſuſcipiēte ſicut fieri de nō lucente lucētē ponit mutatōem in ſole. ſꝫ fieri de nō illumināte illuminātē. nō talis vero exitus ē cū deus de nō oꝑanteſit oꝑans ⁊ nō pͥmo modo qꝛ oꝑatio dei ē ſua eſſentia.Ad tertiū de noua forma dd̓m ꝙ aduentio noue forme ꝑ ꝯpoſitionē ⁊ formaꝝ ſucceſſionē mutat ſꝫ n̄ ꝑ vnione qꝛ vnio duoꝝ vel aſſociatio p̄t fieri altero extremoſoluꝫ ⁊ nō vtroqꝫ mutato. forma vero accidētalis nonp̄t aduenire niſi pͥmo modo vn̄ ſemꝑ mutat. ſed formaſub̓alis potuit aduenire deo ꝑ aſſociatōem in vno ſuppoſito vn̄ non mutauit ip̄m.D ſcd̓m ſic ꝓcedit̉. et videt̉ ꝙ nō oīs creat̉a ſitmutabilis. in euo enī ẜm quoſdā non eſt pͥus⁊ poſterius. gͦ in eis q̄ mēſurant̉ euo nulla eſtſucceſſio. gͦ nec mutatio. PͣOmnis mutatio vel eſt ẜm ſub̓am vel ẜm quātitatē vel ẜm qͣlitatē vẜm vbi. ſed celū empirreū nullo hoꝝ modoꝝ ē mutabile gͦ ⁊cͣ. Pͣ Auctor ſex pͥncipioꝝ dicit ꝙ forma eſt compoſitioni ꝯtingens ſimplici ⁊ īuariabili eſſentia ꝯſiſtēsgͦ ⁊cͣ. Contra Dam̄. om̄e creabile eſt vertibile vel ẜmſub̓aꝫ vel ẜm electōem. gͦ oīs creatura mutabilis. PͣOīs creatura p̄t aliqͥd amittere vel reciꝑe. gͦ pati vl̓ mutari. ℟. mutatio ſeqͥtur poſſibilitate. qꝛ ẜm ph̓m motus eſt actus exiſtētis ī potentia ẜm ꝙ hmōi cū igit̉ oīscreatura habeat poſſibilitatē admixtā. qꝛ ſolus deus ēactus purꝰ. id̓o oīs creatura aliquo mō ē mutabilis. idaūt qd̓ eſt ī potētia p̄t ꝯꝑari ad duo ſcꝫ ad agētē ⁊ actūꝑ reſpectū igit̉ ad deū agētē oīs creatura eſt in potentiaqͣſi receptiua. qꝛ qͥcquid hꝫ creatura a deo recipit. ē etiāin potentia obediētie vt adhuc recipiat. ⁊ ſic oīs creatura eſt mutabilis inqͣꝫtū deꝰ p̄t ſubtrahere qd̓ dedit ei. vl̓dare qd̓ nōdū dedit. ſed ꝑ reſpectū ad actuꝫ qͥ eſt formanō omis creatura eſt ī potētia. qꝛ ſic cuilibet forme eētponere formā. ſic aūt ī potētia ē quelibet creatura ſubſiſtens. qꝛ aduenit ei aliqͥd formaliter vel ſubſtātialit̓ velaccidētaliter. forme igit̉ non poſſunt eē mutabiles ſicutmutatōis ſub̓m cū nō ſint in potētia ad aliqͥd formale.ſed hoctm̄ eſt rerū ſubſiſtentiū. nec tn̄ oīm ſed illoꝝ qͦꝝpotētia nō eſt determinata ad hūc vel illū actū. ⁊ horiforme dicūt̉ mutabiles inqͣꝫtū ſumit mutationū termini. ſic igit̉ om̄is creatura ē mutabilis ꝯſiderādo obedientiā creat̉e ad deū. cōſiderādo ꝟ̓o habitudinē materiead formam vel potentie ad actum res ſubſiſtētes quaꝝpotētie indifferēter ſe hn̄t ad acctus ꝯtrarios ſunt mutabiles vt ſub̓m motus ⁊ eaꝝ forme vt termini motusAlia ꝟo nec vt ſubiecti cauſa nec vt termini motꝰ Adprimuꝫ de euo dd̓m ꝙ menſuratio reſpicit eſſe actualenō potētiale vnde nō ſeqͥtur ꝙ nō ſint hmōi mutabiliaa poſſibilitate mutādi. ſed ꝙ nō mutāt̉ actu inqͣꝫtū mēſuratur euo. ē tn̄ ⁊ ī eui terminis alia mutatio adminꝰym ſucceſſionē oꝑationum ẜm qͣꝫ menſurātur temporeAd ſcd̓m dd̓m de celo empirreo ꝙ qͣꝫuis non ſit mutabile mutatōe variabilitatis de vna forma ꝯͣria ī aliaꝫeſt tame mutabile mutatōe receptiōis. Ad tertiū deſorma patet ſolutio ex dictis. quia forma non eſt mutabilis vt ſub̓m motus. aliqua tn̄ forma eſt mutabills vtterminus motus.
Adem ſola proprie acvere ⁊cͣ Hic queruntur duo pͥncipaliterPrimo d̓ diuina ſimplicitate. Scd̓ode ſimplicitate creature. Circa primumq̄runt̉ tria. Primo an in deo ſit omnimoda ſimplicitas. Scd̓o an̄ ꝯtineat̉ in p̄dicamēto ſub̓e. Tertioſi alia p̄dicamēta de ip̄o dicant̉.D pͥmū ſic ꝓcedit̉ ⁊ videt̉ ꝙ diuīa eſſentia nōſit oīno ſimplex. ens enī cui nulla fit additiop̄dicat̉ de oībꝰ. vt hoc qd̓ dico ens nulla factaadditiōe p̄dicat̉ d̓ oībꝰ. ſꝫ nō ſic ens rōnale. ſꝫdiuīa eſſentia nō p̄dicat̉ de oībꝰ. gͦ fit ei aliqͣ additio vltra hͦ qd̓ eſt ens. ſꝫ qd̓ recipit additōem nō eſt oīno ſimplex. gͦ ⁊cͣ. PMaior ē ſimplicitas vbi ē idēptitas ſine diſtinctōe qͣꝫ cū diſtinctōe. ſꝫ in deo eſt idēptitas cuꝫdiſtinctōe ꝑſonaꝝ. gͦ ī deo nō eſt ſūma ſimplicitas PͣBoe. dicit om̄e qd̓ ē: eē ꝑticipat vt ſit. alio aūt ꝑticipatvt aliqͥd ſit. deꝰ ē ⁊ eſt aliqͥd ſcꝫ bonꝰ. gͦ hꝫ eſſe qͦ eſt ⁊ aliqͥd aliud quo aliqͥd ē. gͦ nō ē ſimplex. Contra oē cōpoſitū naturalit̓ ē poſteriꝰ ſuis componētibꝰ. ſꝫ pͦ nihil eſtpͥus. gͦ cuꝫ deꝰ ſit vniu̓ſaliter pͥmū nō ē cōpoſitus.Om̄e cōpoſitū depēdet a cōponentibꝰ eē aūt illiꝰ qͥ datoībꝰ eē a nullo depēdet. gͦ tale nō ē cōpoſitū ℟º ꝙ vbicūqꝫ ē ꝯpoſitio ibi ē īuenire potentiā ⁊ actū. qꝛ aut vnaꝑs ē ī potētia reſpectu alteriꝰ ſicut ptꝫ ī cōpoſitis ex materia ⁊ formā vel ex qͦ eſt ⁊ qd̓ ē. vl̓ ex genere ⁊ differētiavel ex ſub̓a ⁊ accidēte. aut om̄es ꝑtes ſūt ī potētia reſpectu eiꝰ qd̓ ex cōpoſitōe ꝑtiū reſultat adminꝰ vt mixtibilia ſūt ī potētia ad formā mixti ⁊ ꝑtes qͣꝫtitatiue ad totā quātitatē in deo aūt nō ē aliqͥd de poſſibilitate ſꝫ eſtpure actiuꝰ alias indige̓t aliqͦ pͥncipio pͥori ꝑ qd̓ reduceret̉ ī actū. vn̄ neceſſe ē ip̄m eſſe ꝑfecte ſimplex abſqꝫ oīcōpoſitōe. Ad pͥmū ens cui nulla fit additio dd̓m ꝙtale ens p̄t eē duplicit̓. aut qꝛ d̓ natura ſua non recipitadditōeꝫ. ⁊ ſic ſolꝰ deus ē ens cui nulla fit additio ⁊ detali ente nō eſt verū ꝙ p̄dicet̉ de oībꝰ. Aut qꝛ ei nō fit additio p̄t tn̄ fieri. ⁊ ſic ē ens cōmune ⁊ de hͦ ſeqͥt̉ ꝙ obijcijAd ſcd̓m dd̓m ꝙ duplex eſt diſtinctio. Una q̄ cauſat̉ex additōe alicuiꝰ. ⁊ talis nō ē ī deo. hec ⁊ īpedit ſimplicitatē. Alia q̄ cauſat̉ ex origine vt ſi dicāt̉ aliqͣ diſtincta:qꝛ vnū ē ab altero. ⁊ hec bn̄ ꝯpatit̉ ſimplicitateꝫ. ⁊ talisē in ꝑſonis diuinis Ad tertiū de boe. dd̓m ꝙ loqͥt̉ dehis q̄ ſūt ꝑ ꝑticipatōeꝫ nō q̄ ꝑ eſſentiā vt deꝰ.D ſcd̓m ſic ꝓcedit̉ ⁊ videt̉ ꝙ deꝰ ſit ī p̄dicamēto ſub̓e. Qꝛ oē qd̓ ē aūt eſt ſub̓a aut accidensdeꝰ aūt nō ē accidēs. gͦ ſub̓a. ⁊ ſic ſub̓a p̄dicat̉de ip̄o nō aūt accidētaliter gͦ eſſentialit̓. non vt ꝯuertibile. gͦ vt genus. PͣDicit ph̓s in. ix. me. ꝙ vnūqd̓ qmēſurat̉ minimo ſui generis. ⁊ dic̄ ibi ꝯmentator ꝙ minimū qͦ mēſurant̉ oēs ſub̓e ē pͥmus motor ſꝫ ip̄e ē deusgͦ deꝰ ē ī genere ſub̓e. Pͣ Subſtātia ē qd̓ nō ē in ſub̓oſꝫ ens ꝑ ſe cū igit̉ hͦ maxīe deo cōueniat videt̉ ꝙ ip̄e ſit īgene̓ ſub̓e Cōtra qd̓ ē ī gene̓ ſub̓e. aut ē ſicut genꝰ generaliſſimū qd̓ p̄dicat̉ de oībꝰ. aut ſicut cōtētū ſub illo peraliquā determinatā additionē. ſꝫ deꝰ neutro mō ē ī genere ſub̓e. qꝛ nec p̄dicat̉ de alijs ſub̓ijs nec recipit additionē gͦ ⁊cͣ. Pͣ Quicqͥd ē ī genere aliqͦ hꝫ eſſe ſuum determinatū ad aliqd̓ genꝰ. ſꝫ deꝰ nō hꝫ eē determīatū ſꝫinfinitū. gͦ ⁊cͣ. ℟º rō ſub̓e duo ꝯtinet̉ ſcꝫ ꝙ ip̄a ē ensꝑ ſe ſubſiſtēs nō depēdēs ab eſſe alioꝝ. ⁊ ꝙ ſubſtat alijsq̄ ſibi inſūt. qͦ ad pͥmū hꝫ deꝰ modū ⁊ rōneꝫ ſub̓e maxīeet ꝑ pͥus? quo ad ſcd̓ꝫ nō hꝫ. nec tamen eſt ī genere ſub̓etriplici rōne. vna qꝛ om̄e qd̓ ē in genere addit aliqͥd ſupͣgenꝰ ⁊ ē ꝯpoſitū. altera qꝛ in oī tali differt ſua qͥdditas⁊ ſuū eē. nā genꝰ ẜm eē diuidit̉ ẜm rōnem ꝟo qͥdditatꝭ ē