Druckschrift 
Scripta ad Hanibaldum episcopum super quattuor libros Sententiarum : Mit Textanfängen
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

LI.I

Ne vocemini magiſtri. qꝛ magiſter veſter vnꝰ eſt xp̄s. ⁊glo. ne dū alios magiſtros vocatis diuinum honoremhoībus deferatis. gͦ ſolius dei eſt hāc doctrinā docere.Doctor eſt cauſa ſciētie in diſcipulo. ſꝫ ſolꝰ deus ēhuiꝰ ſciētie cauſa. gͦ ⁊ doctor. Pͣ Uidet̉ ꝙ ſoli prelatiEph̓. iiij. d̓r Aliqͦs autem paſtores ⁊ doctores. q̄ duo vtdicit Augꝰ in epl̓a ad paulinū. Ideo ꝯiūgit. qꝛ paſtoriofficiū eſt docere. paſtores aūt p̄lati ſūt. gͦ nō niſi eoꝝ qſūt p̄lati eſt ſacrā doctrinā doce̓. Pͣ Apl̓s mulieribꝰrōne ſubiectōis docēdi officiū īterdicit. jͣ. Thi. ij. Mulier in ſilētio diſcat cū oī ſubiectōe. docere autē mulierinō ꝑmitto. gͦ non eſt ſuoꝝ officiū docere ſed p̄latorumtm̄. Cōtra .j. Pe. iiij. d̓r Unuſqͥſqꝫ ſicut accepit gr̄amin alterutrū illā adminiſtrātes ſicut boni diſpenſatores multiformis gr̄e dei. gͦ ſi aliqͥs accepit gr̄am docēdip̄t eam alijs adminiſtrare. Pͣ. j. Coꝝ. xiiij. dicit̉ Poteſtis omēs ꝑ ſingulos ꝓphetizare vt oēs diſcant ⁊ oēsexhortēt̉. gͦ alijs qͣꝫ p̄latis docere cōpetit. ℟º dd̓m ꝙpͥncipaliter ⁊ interius docere ē ſolius dei. qꝛ ſeminariaoīm ſcīaꝝ. id ē. prima principia ī lumīe naturali nobisindidit. huiꝰ aūt ſcīe principia. id ē. fidei articulos perlumen gr̄e reuelauit. exterius aūt vt āminiculantis eſthomīs deducetis principia ꝯmunia in ꝯcluſiōes. ⁊ p̄lati qͥdem ſolius qͣꝫtum ad publicā exortatōem q̄ fit ī eocleſia. ⁊ nulli licet p̄dicare niſi p̄lato vel de licētia p̄laticuiuſlibet aūt eruditi etiā ſubditi qͣꝫtū ad expoſitioneꝫſcripture ⁊ deſtructōem erroris ⁊ fraternā correctōem.Ad primū dicit glo. Mat. xxj. dd̓m ꝙ diuinus honor hoībꝰ exhibet̉ ſi eis principalitas doctrine aſcriberet̉. Ad ſcd̓m dd̓m ꝙ homo nō cauſat ſcīam ī mentealterius. ſed coadiuuat ad hͦ ꝙ cauſet̉ ꝑ eductōem d̓ potētia in actuꝫ qd̓ enī prius ſciebat̉ in vniuerſali ⁊ ī potētia poſtmodū in ꝑticulari cognoſcit̉ ꝑ explicatōem doctoris. Ad tertiū dd̓m ꝙ doctor ī verbis apl̓i d̓r a doctrina q̄ eſt ꝑ publicam exhortatōem. Ad qͣrtū dd̓mꝙ doctrina publica īterdicit̉ mulieri tam in eccl̓ia qͣꝫ inſcholis. tū rōne ꝑſone trāſgreſſionis vt apl̓s dicit. tumꝓpter debilitatem rōnis q̄ minus viget naturaliter inmulieribus qͣꝫ in viris. pͥuata autem exhortatio ei nonīterdicitur.Dqͥntuꝫ ſic ꝓceditur. videt̉ ꝙ ſacra doctrinanō debeat tradi verbis habentibꝰ multipli cēſenſuꝫ. multiplicitas enī ſenſuū ſcripture obnubilat intellectū. ſꝫ ꝑ ſacrā doctrinā debet ītellectus illuminari. Prouer. vj. Mādatū lucerna eſt⁊ lex lux. gͦ in verbis ſacre ſcripture nō debet multiplicitas ſenſuū eſſe. Pͣ Per ſacrā doctrinaꝫ om̄is errorexcludit̉ vt dicit Augꝰ ī ſcd̓o de doc. xp̄i. ſed multiplicitas ſenſuū p̄t eſſe occaſio erroris. gͦ ſacra ſcriptura nondebet hr̄e niſi vnuꝫ ſenſū. Cōtra Hieroꝰ dicit ī ꝓlo.biblie loquēs de apoc̄. ī v̓bis ſingulis multipliciter latent ītelligentie. Pͣ Grego. dicit. xx. mora. ſacra ſcriptura om̄es ſcientias ip̄o locutōis ſue more trāſcendiqꝛ vno eodēqꝫ ẜmone narrat geſtum prodit myſterium℟º dd̓m ꝙ ad dignitatē ſacre ſcripture ꝑtinet vt exaucͣte inducta Grego. apparet ꝙ ip̄a ſola pre ceteris invno ẜmone plures ſenſus ꝯtineat. Et huiꝰ ratio ꝙ auctor ſacre ſcripture ſcꝫ ſpūſſanctus nō ſolum eſt auctorꝟborum ſed etiā rerū. vn̄ nō ſolum ꝟba poteſt accomodare ad aliqͥd ſignificādū ſed etiaꝫ res. ⁊ ẜm hoc ī ſacraſcriptura manifeſtat̉ veritas dupliciter Uno mō ẜm ꝙres ſignificant̉ ꝑ ꝟba. ⁊ in hoc ꝯſiſtit ſenſus lr̄alis Aliomodo ẜm ꝙ res q̄daꝫ ꝑ alias figurātur. ⁊ in hoc ꝯſiſtitſenſus ſpūalis qͥ eſt triplex ſcilꝫ allegoricus. moralis. ⁊anagogicus. ⁊ hoc ideo. qꝛ res ip̄e ꝑ v̓ba ſacre ſcriptureſignificate ex diuīa diſpoſitōe erudiūt nos ⁊ qͣꝫtū ad re

cte oꝑandum. ⁊ ſic eſt ſenſus moralis ad recte credēdūtam de his que ad p̄ſentē ſtatum eccl̓ie ꝑtinent. ⁊ ſic eſtſenſus allegoricus qͣꝫ de his q̄ ꝑtinent ad ſtatum gl̓ie. ⁊ſic eſt ſenſus anagogicꝰ Ad primū de obnubilationeintellectꝰ dd̓m ꝙ multiplicitas ſenſuū alicuiꝰ tunc obnubilat intellectum qn̄ non ſunt adinuicē ordinati necſimul ſtare poſſunt. ſed hoc ī ꝓpoſito nō ꝯtingit. qꝛ ſpiritualis ſenſus ſuꝑ lr̄alem fundat̉. ⁊ vnus iſtoꝝ ſenſuūalium nō excludit. Ad ẜm dd̓m de occaſione errorisdd̓m ꝙ ex multiplicitate ſenſuū nulla dat̉ errādi occaſio. qꝛ vt Augꝰ dicit in li. de doc. xp̄i. nihil ẜm ſpūalemſenſū eſt in ſcriptura exponēdū qd̓ alibi ẜm ſenſū lr̄aleꝫmanifeſte nō exprimatur. vnde ⁊ ſenſus ſpūalis nō eſtidoneus ad aliqͥd ꝯfirmādum niſi ſenſu lr̄ali fulciaturAd tertiū ꝙ in qͣlibet ꝑte ſcripture debēt plures ſenſus īueniri. dd̓m ꝙ n̄ oēs res ſignificate ꝟbis ſacre ſcripture ſunt alterius figura nā ea q̄ ad celeſtem eccl̓iam ꝑtinent ſūt vltimū ſignificatū ⁊ nulliꝰ ſignū. ideo q̄ litteraliter de beatitudine celeſti dicūtur non ſūt alio ſenſuexponēda. p̄ſens autem eccl̓ia ē figura celeſtis ⁊ ſynagoga pn̄tis eccl̓ie ⁊ ſemꝑ priora poſterioꝝ. vnde q̄ de prīoribus lr̄aliter dicūt̉ de poſterioribꝰ miſtice pn̄t exponiVpientes aliquid ⁊c̄.Hic q̄runtur qͥnqꝫ Primo vtꝝ aliqͥsveritati inſiſtere debeat q̄ excedit facultatem ſui ītellectꝰ. Scd̓o vtrū veritas fidei ſit rōnibus muniēda Tertio vtꝝ veritas aīm hominis offendere poſſit. Quarto vtruꝫ ſit vituꝑabileꝙ rō voluntati ſubijciat̉. Quinto vtꝝ diſſimilitudovolūtatū pariat diuerſitatē opinionū.D primū ſic ꝓceditur. videt̉ ꝙ hō nō debeat īſiſtere veritati excedēti eiꝰ ītellectuꝫ. qꝛ Ecc̄i.iij. d̓r. Altiora te ne q̄ſierꝭ ⁊ fortiora te ne ſcrutatus fueris. Pͣ Elatiōis vitiū eſt fugiēdūſed ad elatōeꝫ ꝑtinet inſiſtere veritati q̄ eſt ſupra ſeip̄mvt ptꝫ ꝑ illud psͣ. Dn̄e nō eſt exal. cor. m. gͦ ⁊cͣ. Pͣ Illis tm̄ debet homo inſiſtere ſtudio de qͥbus pōt iudicare vt ptꝫ ꝑ ph̓m pͦ ethi. ſed homo non poteſt iudicare dohis que ſūt ſupra ſeip̄m. vt dicit Augꝰ in li. de vera rel̓.ergo his ſtudio nō debet inſiſtere. Pͣ Roma. xij. docet apl̓us ſapere ad ſobrietutē. ſed ꝯtra ſobrietatē eſt vtaliqͥs ſumat ſupra facultateꝫ. ergo ⁊cͣ. Cōtra veritatifidei qͥlibet fidelis p̄cipue inſiſtere debet. ſed veritas fidei eſt ſupra facul tatē hūani intellectus. gͦ homo debetinſiſtere his q̄ excedūt facultatē ſui ītellectꝰ. Pͣ P b̓sdicit in x. ethi. ꝙ homo debet qͣꝫtum poſſibile ē ad diuina ⁊ īmortalia tēdere. ſed diuina ⁊ īmortalia ſūt ſuprafacultatem homīs. ergo homo debet ſtudio inſiſte̓ hisque facultatem ſui ītellectus excedūt. ℟º dd̓m facultas ītellectus ꝯſiderāda eſt nō tm̄ ẜm ſe ſed ẜm auxiliūgr̄e diuine. poteſt autē aliquid excedere facultatē ītellectus qͣꝫtum ad cōp̄henſionem ⁊ app̄henſionē ſicut aliqͣſubtilis cōſideratio ⁊ alta excedit ītellectum ſimplicisidiote ⁊ huic ſupra facultatē exiſtenti nō eſt inſiſtēdumAliqͥd autē eſt qd̓ excedit facultatē ītellectus qͣꝫtum adcōprehenſioneꝫ. ſed nō qͣꝫtum ad app̄hēſionem vt ſuntres diuine ⁊ talibus eſt ſtudio inſiſtēdum vt cognoſcātur qͣꝫtum poſſibile eſt. qꝛ modicum qͥd de eis cognoſcere eſt magis amabile qͣꝫ qͥcquid de alijs rebus cognoſcipoteſt vt dicit ph̓s. nō tamē ad hoc eſt intēdendū ꝙ cōprehēdātur vt dicit Hyl̓. nō te inferas ī illud ſecretumdiuine natiuitatis ſūmā ītelligentie cōp̄hendere preſumens. Ad primū dd̓m ꝙ aliqua que ſimpliciter ſuntaltiora humano ītellectu quodāmodo ſūt non altiorainqͣꝫtum hō ad ea capienda aliqualiter auxilio diuino