LiberCriceſimūſtercius

Quis eniꝫ facile ꝯtentus eſt tantū rependere vindictequantū accepit iniurie. Uidemꝰ hoīes leuiter leſos cedem moliri: ⁊ vix inuenire vn̄ ſatient̉ in malis inimici.Huic ergo immoderate ac ꝑ hoc īiuſte vltioni lex modicum iuſtum p̄figens penam inſtituit talionis: vt oculum pro oculo: dentem pro dente: n̄ vt eſſet fomēs ſed limes furoris. non vt qd̓ erat ſopitū hinc accenderetur:ſed ne qd̓ ardebat vltra extenderetur. Impoſita eſt .n.quedā vindicta que iniuriāti iuſte debetur: ꝓpter quodvtiqꝫ cum ignoſcimus de quodam iure nr̄o largimur.Quod aūt debetur ⁊ ſi benigne dimittitur n̄ tn̄ iniquerepetitur. Sed ſicut etiā admonitio nō iurandi conſeruatio eſt a peccato ꝑiurii: ſic admonitio vindictam debitam non exigendi: conſeruatio eſt a peccato vltrā debitum vindicandi. Hoc etiā ipſum de donāda oīo vindicta valet ad illud: vt nobis a deo dimitti mereamurdimittendo hmōi debita. Sed duro populo lex priꝰ adh.i buit modum: quo diſcerneret nō egredi debitum: vtira edomita que ad immoderatā vindictam rapit: iamqui vellet tranquillus attenderet: quid ipſe deberet qd̓a dn̄o ſibi relaxari cuꝑet: vt hac ꝯſideratōe cōſeruo debitum relaxaret: Itaqꝫ ſicut dicit Auguſtinus in librode ſermone dn̄i in monte. Phariſeoꝝ iuſticia eſt modūin vindicta nō excedere. hoc ē. vt nō plꝰ qͥſqꝫ rependatꝙͣ accepit iniurie. Et hec eſt pacis inchoatio: perfectavero pax eſt: nullam velle vindictā oīno. Inter illud ergo quod preter legem ſcꝫ maiꝰ maluꝫ pro minori reddi⁊ illud quod ꝑficiendis diſcipulis dn̄s dicit: Non malum ꝓ malo reddi: mediū locum tenet: vt tantū reddat̉quātum acceptū eſt. per qd̓ a ſumma diſcordia ad ſummam concordiā pro tempoꝝ diſtributōne tranſitus factus eſt. Parumqꝫ videtur adhuc dn̄o ſi malū pro malo n̄ reddideris: niſi r̄pēdas quod accepis: niſi etiā amplius acciꝑe ꝑatus ſis. Unde ſi quis ait te ꝑcuſſerit indextrā maxillam: p̄be illi ⁊ alterā. Preterea ſicut dicitHieronimꝰ ſuꝑ ezechieleꝫ. Uide quoqꝫ in alio iuſticieꝓfectum ꝑ tꝑis ꝓceſſum. In principio ſiquidem legis:a fratribus tantū modo fenus tollitur. in ꝓpheta veroab omnibꝰ vſura recipi ꝓhibetur. vbi ſcꝫ iuſtus pecuniam ſuam ad vſuram non dediſſe commendat̉. Porrovirtutis augmentum eſt in euāgelio. dicente dn̄o. Mu¶ XXVI.tuum date nichil inde ſperantes¶ De ſex etatibus ſeculi.Icut aūt ſex diebus deus oꝑa ſua omīa cōſummauit: ⁊ ſeptimo r̄quieuit: ita ſex etatibus humanuꝫ genus in hoc ſeculo ꝑ ſucceſſiones tempoꝝ oꝑibus ſuis inſigniuit: ⁊ in vii. ſanctos a laboribꝰſuis in ſeipſo requieſcere voluit. Prima etas ab adaꝫvſqꝫ ad noe fluxit. Secunda a noe vſqꝫ ad abraham;Tercia ab abraham vſqꝫ ad dauid. Quarta a Bauidvſqꝫ ad tranſmigratōnem populi hebreoꝝ in babiloniam. Quinta deinde vſqꝫ ad dn̄i aduentū. Sexta quamnunc agimus vſqꝫ quo mundꝰ finiatur: ⁊ excelſus veniat ad iudicium. Septima vero intelligitur in reqͥe ſanctoꝝ: Que veſperā non habet: qꝛ iam nullus eaꝫ terminus claudet. Tunc etiā requieſcent ab omnibus oꝑibꝰſuis hi qͥbus dictum eſt: Eſtote ꝑfecti ſicut et pr̄ veſterceleſtis ꝑfectus eſt Sex ergo mundꝰ etatibꝰ ſicut ⁊ hominis vitā diſtinguitur Prima ſcꝫ infantia: quaſi quodam diluuio lubrice obliuionis obruitur: vt non vide atur in poſterum: nec vlla eius veſtigia relinquātur. Secunda. id eſt. puericia primuꝫ de diluuio obliuionis adſenſum exiens: ꝑ ſuꝑbiā erigitur: ac ꝑ ꝯcupīam diuidit̉⁊ diſꝑgitur Terciā. id eſt. adoleſcentia primū ꝑ cohibitionem diſcipline circūciditur: de inde p̄ceptis informatur: conſilio regitur Quarta. id eſt. iuuentus ſeruire iācogitur: ⁊ regimī ſubiicitur: vt ꝑ timorē hoīs timor diuinus addiſcatur. Quinta. id eſt. virilis ad timorem di

uinū venit: pꝰ timoreꝫ hoīs Sexta .i. ſenectus tanꝙͣ itura futuroꝝ ꝯcupīa trahit̉. Sic gͦ genus humanū pͥmoquidem diluuio eſt obrutū. Secundo in edificatōne turris elatum: et in diuiſione linguaꝝ diſꝑſum. Tercio inAbraham circūciſum ⁊ in moyſe preceptis informatūſub iudicibus quoqꝫ conſilio gubernatū. Quarto ſubregibus dn̄ationi ſubiectū. Quinto ſub pontificibꝰ religioni parenſ. Sexto ſub gr̄a vera in bonitate illuſtratum..XXIII.Cronica prime etatis.Rima qͥdem etas in exordio ſui continet creationem mundi. primo enī die deus in luc̄is noīecondidit angelos. ſecūdo in firmamenti appellatōe: celos. tercio in diſcretōnis noīe: ſpēm aque ⁊ terre. quarto celi luminaria. quinto animātia ex aqua. ſexto animatia ex terra ⁊ etiā hominem quem appellauitAdam. Adam ex agro damaſceno in ꝑadiſum tranſlato: ⁊ ex latere dormientis Eua formata: ambo vt creditur ipſo die ſue creatōnis circa meridieꝫ p̄uaricati ſūt⁊ paulopoſt circa horam nonā eiecti ſunt. Proiecti ergo in exilium currūt ad humanū ſolacium: virgines deparadiſo egreſſi ſunt: ⁊ extunc carnal̓r cōierunt. Annoitaqꝫ vite Adam. xv. natꝰ eſt ei cayn: ⁊ ſoror eius calmana. Poſt alios aūt. xv. natus eſt ei Abel: ⁊ ſoror eiꝰdelborā. Ab abel d̓r incepiſſe eccl̓ia: qꝛ ſi ab Adaꝫ incepiſſet nō fuiſſet continua: ⁊ qꝛ in cayn ſeuire cepit in ſactos reproborum malicia. In abel vero proficere vitaſanctorum et patientia. Adam itaqꝫ poſt mortem abelvehementer amore ꝓlis ardeſcens: cognouit vxorem ⁊genuit ſeth: cū eſſet. cxix. annoꝝ: ẜm hebraicā veritatēQui ſcꝫ ſeth genuit enos anno etatis ſue. cv. ab iniciovero mundi. ccxxxv. Enos genuit caynan: anno e tatisſue. xc. mūdi vero. cccxxv. Caynan genuit malaleelanno etatis ſue. lxx. mūdi vero. cccxcv. Malaleel genuitiared anno etatis ſue. lxv. mūdi vero. cccclx. Iared genuit enoch anno etatis ſue. clxii. mundi vero. dcxxii.Enoch genuit matuſalem anno etatis ſue. lxv. mundivero. dclxxxvii. Poſt hec vero cū eſſet enoch. ccclxxxv.annoꝝ trāſlatus eſt diuinitus in ꝑadiſum voluptatisad tempus: vt in fine tempoꝝ cum helya veniat: ⁊ corda filioꝝ ad prēs conuertat. hic em̄. vii. in generatōnepioꝝ ſcilicet filioꝝ ſeth fuit optimꝰ: ſicut lamech in generatōne impioꝝ ſcꝫ filioꝝ Cayn fuit peſſimꝰ. Matuſalem genuit lamech anno etatis ſue. clxxxvi. mūdi vero. dccclxxiiii. lamech genuit noe āno etatis ſue. clxxxiimundi vero. M. lvi. Noe vero genuit ſem anno etatiſſue. d. mūdi vero. M. d̓. lvi. Tunc inundāte malicia hominū p̄cepit dn̄s archam fabricari. c. annis ante diluuium: qͥ dati ſunt eis ad penitendū. Deniqꝫ non ceſſantibus peccatis hominū inundauit aque diluuiuꝫ annoſem. c. nōe vero. dc̄. Ab inicio aūt mūdi. M. dc. lvi.Et tunc pͥma etas mundi eſt terminata: quaſi infantiaobliuioni data: ⁊ iniciū habuit ſecundā. ¶ XXVIII.Cronica ſecunde etatisEm vixit poſt diluuiū annis duobꝰ anteꝙͣ geueraret arphaxat ſcilꝫ anno mūdi. M. d̓clviii.huiꝰ tꝑe accidit poſt diluuiū illa famoſa ebrietas pr̄is ſui noe: cuiꝰ occaſione idem pater ſibi ⁊ fratriſuo iaphet pro honeſta verecundia in honore paternobenedixit. Tercio vero filio ſcꝫ chaꝫ pro impudenti patris irriſione in filio ſuo pͥmogeīto chanaan maledixitTexūtur aūt ex tribꝰ filiis noe generatōes. lxxii .ſ. xv.de iaphet. xxx. de cham. xvii. de ſem. Quin etiaꝫ ex tribus illis adhuc viuente noe iuxta philonem nati ſunt.xxiiii. milia viroꝝ: et. c. extra mulieres ⁊ paruuloſ. Arphaxat autē genuit ſale anno etatis ſue. xxxv. Etatisaūt mundi ſecunde. xxxvii. Ab inicio vero mundi. Mdc̄. xciii. Sale vero genuit heber: anno vite ſue. xxx.