Druckschrift 
2 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

LiberUiceſimuſnonus

neruoſa naturaliter frigida Sanguis enī ſubtilis vnctuoſus pinguedīem obẜuat ī locis calidis ſibiqꝫ penetrabilibus: ſed cum in loca natural̓r frigida venit ibitandem coagulatur et pinguedīeꝫ cōcreat. Quod ex neceſſitate natura fecit: vt quia nerui atqꝫ pellicule ſiccaſunt: humida pinguedīe refocillentur: ne forte ex motuſuo nimio rumperentur. Uentris autem pinguēdo zitbum arabice noīatur Idem in tercia ꝑte. zirbum eſtcraſſitudo ventris ſuꝑ inteſtinū: cuiꝰ forma ſicut ſacculꝰab ore ſtomachi incipit et vſqꝫ ad colon tendit. Buccavbi eius pͥncipiū ex duobꝰ pāniculis groſſis ac ſpiſſiscōponitur: qꝛ vnū alteri ſupponitur. In hoꝝ medio ml̓ta eſt groſſitudo: multeqꝫ vene arterie: aliqn̄ in epatisextremitate: in dorſi coſtis ſolidatur. Sepius cum ſtomacho et ſplene: et colō iungitur: vt ſtomachꝰ inteſtīapoſſint calefieri ſeip̄a. vt liget atqꝫ opperiat venas XXIXquas habent inteſtina. De panniculisEllicule ſiue pāniculi ſubtilia ſūt dura corꝑaquibꝰ cooperiūtur m̄bra. nichilqꝫ ſubtilius: etnihil p̄ter oſſa durius in toto corpore reꝑitur.Quod ideo fuit neceſſe: vt alia mēbra cooꝑiendo poſſitdefendere. dura quidem facta ſunt ne facile rumperent̉Subtilia vero ne nimia corꝑis quantitas occuparetur.Membroꝝ aūt q̄daꝫ vnū: quedā duos habēt pānicl̓osLacerti enī vno tm̄ contenti ſunt: quo vndiqꝫ coopertiſunt. Qui ſic eis ꝯglutinatur: vt facile auferatur.Qd̓ tribus ex cauſis neceſſe fuit. Primo vt membra inſe coadunet: Secūdo vt ab alijs ſeꝑaret. Tercō vt ſi qn̄lacerti ſe inuicem ꝑcutiant. per hunc pannicl̓m tuti maneant. Interiora membra duos hn̄t: vnū eadem neceſſitate et lacerti: alteꝝ ſuperpoſitū pͥori non tn̄ iunctumei niſi membra inuicē ligata ſunt. qui fuit neceſſarius: vt m̄bꝝ eſſet tutiꝰ et ligaretur firmius. Un̄t itaqꝫinteriora menbra pectoris coſte venter et ep̄ar ſplēet renes. inteſtina quoqꝫ et veſica matrix atqꝫ teſticulipelliculas ſiue pāniculos ſe oꝑientes: vicinis ſibi menbris colligantes. Panniculi oīa tegunt: a ſummo craneo ꝓdeunt. ip̄mqꝫ cerebꝝ cooꝑiūt. In quo tm̄ duo ſūtgroſſior dura mr̄ vocatur: et craneo ſuppōitur. hic cerebro neceſſarius fuit: vt ip̄ꝫ a duricie cranei tutareturhic cranei cōnectitur oſſibꝰ ſerre aſſimilantibus. Altervero ſubtilis eſt mixtus et etiam colligatus arteriis acueruis. formeqꝫ ſecūdine aſſimilatur. Scd̓m a nanqꝫ nichil aliud ē ꝙͣ vene et arterie pāniculi ſibi inuicemnexi. hic neceſſariꝰ fuit: vt ip̄m a dura matre cerebrūd̓fenderetur. veniſqꝫ ſibi mīſtrantibus nutriretur. calor naturalis ei ꝓpulſus donaretur. Om̄ſ nerui veneet arterie duabus his pelliculis inter cerebꝝ oꝑiunturquo ad craneum egrediantur. XXX.De cuteIcut aūt natura mirabilis pelliculas fecit interioribus tutandis: et ſic extrinſecꝰ omnia cutecircūdedit. ne qͥd forte paterentur decoris. Cutis in hoībus mollior eſt et ſb̓tilior ꝙͣ ī ceteris q̄buſſibꝫaīalibus: ꝓpter nobilitatē tactꝰ. Si dura groſſa eētſic̄ piſciū ꝯͣchilie aut ꝯchile pateretur nichil ſentiretSi vero piloſa ſicut aſinoꝝ et bouꝫ: piloꝝ quoqꝫ maſſatactum attenuaret. vnde et in volis manuū ſubtilior acmollior eſt ꝓpter tactum. In capite vero fragilior eſt ꝙͣin alijs membris. vt ſumoſitates a toto corꝑe reciperetet excluderet. Eſt et hec tota cutis vndiqꝫ perforatavt excludat fumoſa. hec aūt foramīa pͥori vocata ſunt.Cutis itaqꝫ hoīs non eſt eqͣlis in oībus m̄bris: in facienanqꝫ ſubtilior eſt ꝙͣ ī alijs ẜſus atꝫ claritatis. Sigroſſa eſſet: rubor ſanguīs in ea appareret. Groſſioraūt eſt in alijs menbris ſicut in pedū plātis: ne fortegentibꝰ aculeis eoꝝ lacerti lederentur. Eſt et alibi moſlis: ſicut in volis: vt in naturā rei ſenſe cito mutaretur

Alibi vero dura ſunt ſicut in pedis planta. vt poſſit calcare dura. Item alibi piloſa. vt in capite: ſuperciliis: et barba cuiꝰ dicetur poſtea. Alibi vero ſicut eſt cutis manuū ac pedum: vt maiorem haberet ẜſuꝫ. Cutishoīs carnibꝰ ſic coniungitur ſuppoſitis: vt nullatenusexcoriari poſſit. Solidatur lacertis: ſicut illa maxiltaꝝ et frōtis labioꝝqꝫ et faciei Uel cuꝫ cordis: vt volaꝝ manualiū ac plantaꝝ pedum Cutis āt alioꝝ aīaliūinter ſe et lacertos pānicl̓m hꝫ. vn̄ faciliꝰ excoriari valꝫ Iſidorus vbi. Cutis in corꝑe pͥma eſt appellata:eo ip̄a corpori ſuppoſita inciſiōeꝫ pͥma patiatur. Cutis emī grece inciſio dr̄. Item et pell̓: externas īiuriaſcorꝑis tegendo pellat Pluuiaſqꝫ ventos ſoliſqꝫ ardores ꝑferat Pellis aūt mox detracta. ſubactaqꝫ coriū d̓rCoriū vero deriuatōem caro appellauit: eo tegat̉.Sꝫ in brutis aīalibus ꝓpriuꝫ eſt. Pori corꝑis greconoīe appellātur. latine ꝓprie ſpiram̄ta dicuntur: eo eos viuificus ſpūs exterius mīſtretur Areſtotileſvbi. In animalibꝰ qͥdem color piloꝝ eſt ẜm colorē cutis. in hoīe vero non. homo vero ſolꝰ recipit tit illatōemqꝛ coriuꝫ eius eſt valde tenue. in corꝑibus tn̄ ſenū cutiseſt rugoſa Ex li. natura reꝝ. Cutis ſiue pellis totocorpori ſupponitur. vt multiplex menbꝝ ꝯpacta congeries vna continuatōe ligetur. Coriū hoīs eſt tenue:valens aduerſitates ſuſtinere. quippe pilloꝝ fom̄tatiōibus deſtitutū: nec aliquo obuio vl̓ ꝯtra frigꝰ munitumdiuerſificatur āt: vt dicit Gal̓. in raritate et ſpiſſitudīevbi magis rara piloſa magis eſt et aſꝑa. vbi vero magis ſpiſſa. lenis magꝭ eſt et plana. Sicca quoqꝫ aſperioreſt. huida vero mollior eſt. Eſt aūt alba naturalit̓ in hoībus niſi in illis partibꝰ orbis qͣs feruidi rādii ſolis adurunt. Remiſſius enī calefacit ſol obliq̄: ꝙͣ per pendiculariter deſcendens. Aduſtiores itaqꝫ ꝑtes habitabil̓ nr̄edicūt ethiopiā. Un̄ theodolꝰ. Ethiopum terras. ⁊cꝭ. XXXIDe coloratōne cutis Auicēna in iiij. canoneMne quod mouet ſanguīem ſpūm ad cuteminduit pulcritudīem puerilē mūdificatōeꝫatqꝫ rubedinem. Res autem mouēt ſanguineꝫtripliciter ad cutem: q̄dam enī generant ſanguinem bonum ac ſubtilem. qui gena̓tur et multiplicatur et ſꝑgitur ip̄m omnis locus cōſequitur. huius ſunt cycer. etoua ſorbilia et aquā carnis. et vinū odorifeꝝ. et aſſūptōficuum: hec ſanguinem ſubtilem generant expulſumad cutem. ſicqꝫ bonū efficiunt colorem. Quedam veroſanguinem mūdificant vt trifera minor. mirabolaniditi. aſſidue admīſtrati. Quedam ſanguinem dilatātet ſpargunt: qꝛ meatus apꝑiunt. ip̄mqꝫ mouentes ab īterioribus ad exteriora violenter attrahūt. Dilatāt ſiqͥdem vt piper et cyꝑi gariofili cibo poſiti et crocꝰ ⁊c̄.Ge oleribus aūt vt raphanus. et porrus. et cepe et caulis ꝓprie et alleum. De operatōibus enim et mōtibꝰ. etira. et alteratio. et exercitium temꝑatū et luctatō et gaudium ⁊c. Attrahūt aūt. vt linimenta et ablutōes fabarum excorticataꝝ. et farinā ordei. et herbi orobi. et tritici. et cyceris ꝓprie lentes. et ryzi et glutino piſciuꝫ etyreos. et laudano et ficubus. et thure. maſtice et oleoeius et corticibus oui. et carne oſtratoꝝ. et bdellio. et lythargiro et ceruſa limatura eboris. et oſſibꝰ vetuſtis.In hoc iteꝝ eſt fortis rubea aromatica. et amigdale. etſemē citroli et melōis. et attriplicis et cucurbite. et eruce. hec itaqꝫ cutis adiuuāt pulcritudinem Ad hoc et iaconfert illud qd̓ abſtergit abſterſione leni pon̄s cutē ſubtiliorem: et detegit ab ea illud qd̓ mortuuꝫ eſt ſuꝑ faciēeius: eiꝰ detectōe ſubtili. ꝓprieqꝫ ſi fuerit in eo tincturaCum his omnibus cutis indiget cautela a calore et frigore et vento. A qͥbus vt conẜuetur. cum albugine ouivel cum aqua gummi. vel cum cera liniatur Uel ſūmatur groſſum ſimile infuſe ī aqua vel colate cuꝫ equali