LiberUiceſimuſnonus

duꝝ ſicut eſt petroſum Tercium recte tympus vocaturduobꝰ alijs minus duꝝ: idē intelligaſ in alteriꝰ partistriāgulo. In prora capitis eſt os qd̓ vocatur frons ſemicirculi formā habens inter duꝝ et molle temperatum:ne lederetur vicinitas oculoꝝ. Eſt etiā illud durū quodvocatur os puppis. p̄ter hec ſunt ⁊ alia quinqꝫ quoruꝫvnum palo ſimile: puppis oſſi iunctū eſt: ⁊ vſqꝫ ad ſolūcapitis porrectum vt maxillis firmaretur craneū Suꝑlacertos etiam timpoꝝ ſunt quattuor alia: que vocaturparia. ob defenſionem timpoꝝ ibi collocata. ¶ XI.¶ De oſſibus maxillarum et mentiAxillaꝝ oſſa cranco ſunt cōiuncta: que ideo demultis fruſtulis ſunt: ne ſi vnuꝫ pateretur. aliaNederētur. Item quia naturaliter dura erant etmollia: oportuit eſſe plura. Sunt aūt octo. ſcꝫ in oculisvel ocularibꝰ duo. In maxille et nariū extremitate duoIn naſo duo: in naͣſi foramīe vnum. Et vbi pares dēteset quadrupli firmātur. alterutꝝ vnum. hoꝝ etiā quedāſubdiuidūtur. Et ſi particulariꝰ oſſa totius faciei ſcirevolumus. xiiii. eſſe p̄ter menti ⁊ dentium inueniemus.Oſſa menti duo ſunt in ip̄o iuncta medio: vbi dentes ſb̓teriores firmantur qͣdrupli atqꝫ pares. quoꝝ altera extremitas duas habet furculas. vna eſt acuta ſub paribus ⁊ huius acumini q̄dam corda inſeritur q̄ a lacertiſtympoꝝ ꝓtenditur. per quā bucca clauditur. Altera vero groſſa eſt ⁊ rotunda. poſita in cōcauitate que eſt ſubduoꝝ oſſium vbeꝝ cranei ſimilitudine. ⁊ huius rotunditate mentum fit mobile.¶ XII¶ De dentibus.Entes ſunt qdam quaſi plantaria maxillarumet menti ⁊ oſſibus inſita Sunt aūt. xxxii. Sedecim enī in maxillaribꝰ poſiti ſunt. quoꝝ quatuor in anteriori parte pares vocantur: ⁊ quadrupli latiet acuti inciſores dicti qꝛ neceſſarii ſūt ad inciſiōeꝫ cibiDuo vocantur canini collaterales qͣdruplis ī ſūmitateacuti. in radice vero lati. Duris cibis cōmolendis aptiſunt Sunt ⁊ decem alij vtrimqꝫ quini collaterales quadrupli. lati ⁊ groſſi. molares dicti: eo ꝙ ad molendum etfrangendū cibum ſunt neceſſarii Idem quoqꝫ dentiumnumerus in mento eſt intelligendus. Omnes auteꝫ hifurcati ſunt: ſed diuerſimode. Alii nanqꝫ quattuor furculas habent. alij tres. alii duos. alij vnā. verbi gratiaquadrupli ⁊ pares. id eſt molares vnaꝫ. tres vlterioresuatuor pͥmi molares infra poſiti duas hn̄t: vltimi treſ¶ Auicenna vbi ſupͣ. Quoſdam tn̄ homines contingitno habere neguegidii. qͥ ſunt quatuor extremi. ⁊ tunc n̄ſunt niſi xxviii. hoꝝ duo ſunt duales. et duo quadrupliſuperius et totidem inferius ad incidendū: duo vero canini ſuꝑius ⁊ duo inferius ad frangendū. Molares admolendum ab vtraqꝫ ꝑte ſuꝑiores et inferiores: quatuor aūt quinqꝫ id eſt octo vel decem. Et huius totiꝰ ſumma aūt eſt. xxxii. aut. xxviii. quatuor duales et quatuorquadrupli. et qͣtuor canini ⁊ octo molares. et quatuorneguegidii. Neguegidii qͥdeꝫ ẜm plurimū naſcūtur inmedio tꝑis augm̄ti. hoc eſt poſt ſpermatis emiſſionem⁊ an̄ cōſiſtentia que ē circa trigīta ānos. dentes habentradices ⁊ capita acuta: q̄ figuntur in foramībus duarūoſſium mandibulaꝝ: ⁊ ſuꝑ cuiꝰqꝫ foramīs margīem oritur additam̄tū magnū rotundū: qd̓ denteꝫ circumdat ⁊ſtringit: vt fortia ſint ligamenta. Unuſquiſqꝫ vero dētium p̄ter molares habꝫ caput vnū: molariuꝫ aūt in inferiori mandibula fixoꝝ quiſqꝫ habet ad minꝰ duo capita et quādoqꝫ plura. proprieqꝫ neguegidii qͥ habent qͣtuor. Porro fixoꝝ in ſuperiori madibula qͥlibꝫ ad minꝰhabet tria et fortaſſis etiā plura. ꝓprieqꝫ neguegidii qͥplura hn̄t capita. Ideo vero capita molariū multa ſuntfacta quia magni ſunt. ⁊ eoꝝ operatō maior eſt. Nullūp̄terea oſſium vllo mō ſentit p̄ter dentes. Galienus enī

dicit: ꝙ exꝑimentum nobis demōſtrat eos habere ẜſuꝫQuod ideo fit: vt ip̄i inter frigidū ⁊ calidum diſcernāt.¶ Idem in tercio canone. Bentes ſunt ex ſūma oſſiū.quibꝰ ineſt ſenſus: ꝓpter id qd̓ ad eos venit ex numerisꝓcedentibus a cerebro lenibꝰ. Un̄ qn̄qꝫ ſentiunt fricationem ſuam ⁊ cōmotōem et quādoqꝫ accidunt eis egritudineſ corroſio: putrefactio: fiſſura fractura: eradicatōmollificatio: dolor vehemēs:: ſtupor. ⁊ alteratio colorisin ſubſtantia ſua.XIII.¶ De oſſibus dorſi ¶ Conſtātinꝰ vbi sͣſſa dorſi ab oſſibus puppis capitis incipiūt: etPyſqꝫ ad vicinitateꝫ ani protendūtur. hec quatuor ex cauſis fuerunt neceſſaria: aut vt eſſent aliorum fundam̄ta. ſicut totius nauis carina media. Autvt eſſent oꝑtorium ac defenſio viſceꝝ et lacertoꝝ. Autvt per ea numerꝰ a cerebro deſcenderet: qͥ inde vim ſenſus et motus inferioribus membris daret. Cum emī ml̓ta membra a cerebro ſint remota: vis q̄daꝫ cerebri dataeſt ſpondilium medullis: ꝑ quas diſpenſaretur ſenſualitas neruis per remotas partes corꝑis: que qͣſi medullenuche vocatur arabice. Quarta ratio cur dorſi oſſa neceſſaria erant: hec fuit: vt nucham cuſtodirent ac defenſarent: ne ab extrapoſitis aliquid pateretur leſionis.Sunt ergo hec oſſa defenſaculū nuche: ſicut craneuꝫ cerebri. Eadem eſt enī nucha q̄ cerebri natura. Spōdilesex duabus de cauſis ſunt ex oſſibꝰ multis: aut vt anī alinclinare ſe ⁊ erigere poſſet: aut vt eoꝝ concauitas alicubi eſſꝫ lata: alicubi ſtricta: ⁊ oſſa ip̄a alibi groſſa: alibiſb̓tilia. Superior enī pars ſpine ſubtilis eſt: ⁊ ꝯcauitaslarga. Inferior aūt larga eſt et ꝯcauitas ſubtilis. Oſſadorſi quadriptita ſunt. Alia nanqꝫ colli ſunt: alia dorſiAlia renū: alia iuxta anū. Collum ſeptem ſpondiles hꝫmaiores ac ſubtiliores et ꝯcauitate longiores ꝓpter ſonoritatem vocis: ⁊ ꝓpter motuꝫ capitis. Dorſum habꝫxii. minꝰ cōcauas: ſed maiores et groſſiores. Groſſe qͥdem ideo ſunt: qꝛ coſte ſuper eas fundate ſunt: aut quiaviſcera cooꝑiunt. Eaꝝ vero concauitas ideo ſtricta eſtqꝛ nūcha a cerebro deſcendenſ in colli ſpondilibꝰ groſſior eſt. multitudine nanqꝫ neruoꝝ a dorſo procedentiuꝫneceſſe fuit eā ſubtiliari et cocauitate minorari. Renūvero ſpondiles maiores ſunt pͥoribus ⁊ groſſiores ⁊ minus concaue. Nam quia de vnaquaqꝫ īpondili exeuntnerui duo: neceſſe fuit eas ſb̓tiliari. Haꝝ aūt maioritasind̓ fuit: quia vna vſqꝫ ad alterā portat. ſunt āt. xxiiii. ⁊oēs iſte ſibi inuicem ꝯcathenate ſunt exceptis pͥoribusin colli poſitiſ ſūmitatibꝰ. vnaqueqꝫ ſpōdilis duplicis ēforaminis: ꝑ que numeri pares exeunt: qui de nucha interiori ꝓdeunt. Hoꝝ aūt foraminū quedam inter duasſpōdiles ſūt ⁊ fiūt. Quedā ī integra tm̄. ⁊ hec in ſpondilibus dorſi. Spondiles aūt renuꝫ vnū foramen habenttantū. que vero iuxta anum duoꝝ ſunt oſſiuꝫ: quoꝝ vnūlatum eſt inferiori renū ſpondili iunctum: ad inſtar ſpondilis de tribus oſſibus factū: ⁊ in vnoquoqꝫ foramīa aquibus numeri ꝓdeunt. Os quoqꝫ tercium habet foramen: aliud inferius. vnde exit neruꝰ vnus ⁊cꝭ. ¶ XIIII.¶ De oſſibus pectoris et ſpatularum ac furcularum.Ectoris fundamentū ſupra dorſum eſt poſituꝫcuiꝰ concauitas eſt vt intra ſe poſita cuſtodiat⁊ defendat. cor ſcilicet: et pulmōem: ⁊ pānicl̓oset cetera. Magnitudo vero concauitatis eſt: vt pulmopoſſit hūc et illuc dilatari. Conſtat aūt pectus coſtis etteneritudine qͣdam Coſtarum. xxiiii. ī anteriores et poſteriores fit diuiſio. De xiiii. anterioribus cōficitur pectus. que ſunt ligate dorſi ſpondilibꝰ. ſeptene .ſ. ex vtroqꝫ latere ſemicirculo aſſimilate. ſed ſi iungātur circuluꝫfacere videntur. ligantur aūt in anterioribꝰ cū ſeptemteneris oſſibus cartilaginem aſſimilantibus. Sed in