LiberUice ſimuſſeptimus

introitus ſenſus ꝯmunis in corpꝰ. Uigilia vero eſt motus ſenſus cōmunis inſtrum̄to ſuo extra corpus. Itemaliter. Sōnus eſt ligamentū virtutum ⁊ ꝯfirmato earūUigilia vero diſſolutio virtutū: ac debilitas earum:¶ Auicenna in libro de aīa. Uigilia eſt diſpoſitio inqua imꝑat anima ſenſibus ⁊ virtutibꝰ mouētibus exterius voluntate: cui nō eſt aliqua neceſſitas. Somnꝰ vero eſt priuatio diſpoſitōis huius: in quo anima cōuertitur ab exterioribꝰ ad interiora. ¶ Albertus. Somnuseſt quies virtutum animaliū cum intentōe naturaliumvigilia vero eſt intentio animaliū cum remiſſione naturalium. Item aliter. Somnus eſt interceptio primi organi ſentiendi ab actu ſenſus Uigilia vero eſt ſolutō pͥmi orgāi ſentiēdi ab interceptiōe actꝰ ẜſus He ſūt duediffinitōnes ſomni et vigilie a magiſtris date. Contradiffinitōem Auicenne videtur ꝙ ſomnꝰ nō ſit priuatōab illa diſpoſitōne. frequēter enim in ſomnis: vt idem/Auicēna dicit: ad motu fanthaſie p̄cipit anima virtutimouenti et extendenti mēbra genitalia ad expulſionemſuꝑflui ſeminis: ſicut fit in eis qui polluūtur in ſomnisp̄terea ſicut dicit Areſtotiles ī libro de ſomno ⁊ vigiliaqn̄qꝫ in ſomnis ad organa guſtatiua: ſcꝫ linguā et palatum dulce flegmā ſtillare contingit a capite: et tunc aliquando ſomniat dormiens ſe mel bibere Hoc auteꝫ nōꝯtingit niſi propter immutatōneꝫ quā flegma dulce inorganiſ guſtatiuis facit. videtur gͦ ꝙ ſomnꝰ n̄ ſit omninō priuatio diſpoſitōis illius: in qua imꝑat aīa ẜſibusexterioribus. Nos aūt dicimꝰ: ꝙ in ſomnis imaginatōquandoqꝫ p̄parat ymaginatōes ẜm inclinatōeꝫ natureac deſiderii. Un̄ cuiꝰ natura grauata eſt ſuꝑfluo ſemīsvel qui eſt in deſiderio concupiſcētie: videt ymaginestalibus aptas: ſicut ymagines mulieruꝫ: et tūc ad illasſicut ad rem mouetur membꝝ: non ad anime imperiumUel potius dici pōt: ꝙ virtuſ generatīa que eſt in menbris genitalibus eſt naturalis nō animal̓. ⁊ idcirco intēditur in ſomnis. Cum enī calor recedit ab organis virtutum animaliū: intenditur interius in organiſ naturalium: ꝓpter hoc etiā accidit: ꝙ homines libidine mouētur in ſomnis pluſꝙͣ in vigiliis. Similiter etiaꝫ in ſōnodigeſtio confortatur: et ex digeſtione ſemen quod ē materia ꝯcupiſcentie miniſtratur. Porro guſtus in ſomnoẜm iudiciū ſapoꝝ non immutatur: quia nō eſt ſolutus:ſed propter exiguum motū qui eſt ad organa guſtatiuafit motus magnꝰ in ymaginatōe: ⁊ idcirco ſomniat hō¶. II. Aſe mel bibere.¶ De diffinitione eorū areſtotilicaX verbis autē Areſtotilis ſumitur hec ſomnidiffinitio: Somnus eſt immobilitas ſenſuum:velut quoddā vinculuꝫ. Uigilia vero eſt ſolutōac remiſſio ſenſuum. At vero econtra ẜſus communisnō immobilitatur in ſomno: dicit enī Areſto. in eodemlibro d̓ ſomno et vigilia: ꝙ ab organo fantaſie ad organum ſenſus communis fluūt fātaſmata ⁊ immutāt ip̄Et ne forte dicatur ab aliquo: ꝙ verba p̄dicta ītelligātur de ſenſibus ꝓpriis et non de cōmuni: dicit Areſto.ꝙ quidā agunt in ſomnis vigilie oꝑa: quod eſſe nō pōtcum hoc: ꝙ organa ſenſuū exterioꝝ ſint immobilia. preterea multa ſunt amentiarū genera ſicut epylempſia etlithargya: ⁊ conuerſio aīe ad interiora: ſicut fit ī raptisin quibus omnibꝰ eſt īmobilitas ẜſuum velut vinculumnec tamē ſomnus ſunt ille amentie: nec ſolutōnes earuꝫſunt vigilie. nō ergo p̄dicta diffinitō cōuertitur cū diffinito. Nos itaqꝫ dicimus: ꝙ duplicē habet comꝑationēcōmunis ſenſus: vnā ſcꝫ ad ſenſus exteriores: quibusinfluit ſpeciem ſenſibilē ⁊ virtutem ſenſitiuā: ꝓpter qd̓etiā dicitur ab Auicenna forma et ꝑfectō ſenſuū ꝑticularium. Et hac comꝑatione ligatur organū eius: ita ꝙſomnus eſt vinculū etiā cōmunis ſenſus. Aliā vero adorganuꝫ fantaſie: ⁊ ymaginatōis que ſite ſunt in ꝑtibꝰ

cerebri: que naturaliter frigide ſunt: ⁊ ideo nō immobilitantur frigiditate que in ſomno dn̄atur. Cunqꝫ organum cōmunis ſenſus in hac oꝑatione ſit etiā frigidumꝑ naturam. non īmobilitatur in ſomnis: ſed īmutatur aſimulacris influentibꝰ a loco fantaſie: et ymaginatōisEt hoc intendit philoſophꝰ cum dicit: ſomnū eē vincl̓mquodāmodo ſenſuū. Nec idem importāt immobilitas⁊ vinculū: ſed immobilitateꝫ ſpecificat ꝑ hoc ꝙ diciturvinculū. Eſt enī immobilitas negatōnis ⁊ priuationisſcꝫ potentie mouēdi ⁊ talis non eſt ſomnꝰ. Et eſt immobilitas vinculi: ita ꝙ illo remoto mobilitas redit: ⁊ taliſeſt ſomnꝰ: qꝛ remota frigiditate grauante ac vincienteorgana ſenſuū: reſtituitur mobilitaſ organiſ ſenſuū exteriorum: Ꝙ aūt quidaꝫ oꝑa vigilie agunt in ſomno nōeſt hoc ex ſolutōe ſenſuū exterioꝝ ſimpliciter: ſꝫ quodāmodo. Illa quippe ſoluto non fit a naturali calore: edab innaturali et accn̄tali: et a fantaſmate fortiſſime mouente. Senſus itaqꝫ in ſomno ſimpliciter ſūt clauſi: tn̄ẜm quid a calore īnaturali qn̄qꝫ ſoluti. At vero vigilianihil aliud eſt: ꝙͣ ſolutō ſenſuū ad actus exteriores ꝑ reuerſionē caloris naturalis ab interioribꝰ ad exteriora.Et hūc modū tangit remiſſio: quia ſcꝫ ad exteriora mittitur calor iterato Porro amentia ꝑ cauſam diſtinguiſſtur a ſomno. Nam in epylenſia ml̓tꝰ vapor aſcendensad cerebꝝ implet neruos ac ſuffocat ip̄os: ita ꝙ ſpiritꝰſenſibilis et motiuus nō poteſt ad organa deſcendere ꝑip̄os. Quo facto remanent organa exteriora inẜſibiliet immobilia. In ſomnis vero frigꝰ a cerebro deſcēdenſex vaporibꝰ infrigidatis ibidē ꝓpellit paulatim ab interioribus ad exteriora calorem naturalem. Ideoqꝫ dicitAreſtotiles: ꝙ ſomnꝰ eſt quoddā vinculū ⁊ nō om̄e vinculū. In epylenſia nāqꝫ ceteriſqꝫ amentiis accidit ſimile illi: qui app̄henditur in gutture: ꝓpter ſtrāgulatōeꝫ eīvenaꝝ ac neruoꝝ ac arteriaꝝ ſpūs ẜſibiles non deſcendunt: ſicut accidit etiam ei qͥ fortiter ligat brachiū circahumeꝝ: tunc enī manꝰ ⁊ anterior brachii parſ efficiturvelut inſenſibilis ⁊ īmobilis: remotoqꝫ illo redit ſpiritꝰet facit quaſi pūcturas acus. Spūs enī eſt ſubtile corpꝰ⁊ eſt vehiculū virutum vitaliū ⁊ anīalium per qd̓ ſenſibiles ac motiue inſtrumēta ſua tranſeunt.¶ III.¶ Ꝙ ſomnus et vigilia ſunt paſſiones ſenſOmnus aūt ⁊ vigilia ſunt paſſiones ẜſus. Etſomnꝰ qͥdem ſicut a pͥma cauſa efficiente efficit̉a vi digeſtīa vapores ad cerebrū eleuāte: ſed n̄ſicut a cauſa ꝓxima et īmediata: que ē humiditas a vaporibus eleuatis. ad cerebꝝ generata. ꝓpter frigiditatemenim vapores eleuati ad caput cōuertuntur in huiditatem frigidaꝫ: que propter ſui grauitatē deſcēdit adorgana ſeniuū: ⁊ opilat vias ſpūum: ne fluāt in organaſenſuū: vt dicit Alphorabius. ſicut nubes lumen ſolisimpediunt. ne deſcendat in aerē. Dicit yſaac in libro d̓diffinitōibus: ꝙ ſpūs mouetur in corꝑe animato ſicutlumen in mūdo. Spūs aūt impediti reflectūtur ad interiora vt ad ſuū principiū Eadem etiā hūiditas ex frigiditate quā accipit a cerebro: propellit calorem naturaleab organiſ exterioribꝰ: ⁊ repellit ad ſuū principiū. id eſtad locū digeſtionis et ad cor. vnde repulſo calore vl̓ ſpiritibus exterioribus. claudūtur inſtrumenta ſenſuuꝫ abactibus exterioribus: et hoc eſt ſomnus. Et ſic patet ꝙproxima cauſa ſomni eſt a mēbro: in quo eſt virtus anialis: ſcꝫ qd̓ eſt cerebꝝ: vel id quod eſt loco cerebri in aīalibus cerebruꝫ nō habentibꝰ. Et qͥdem ſpūs om̄s generantur a corde ꝙͣtum ad ſub̓iam ſue materie: ſed tamenformā accipit ad opera ſpū alia in qͥbuſdaꝫ alijs mēbriſAd operatōnem enī nutrimēti formā accipit in epate.Sed ad operatōnem ẜſus ⁊ motus formā accipit a cerebro. Et ad oꝑatōnem vite formaꝫ accipit a corde. vndeẜm quod ſpūs efficit mobilitatē ſenſuū et organoꝝ proceſſiuorū: formā accipit a virtute aīali que eſt ī cerebro