LiberUiceſimuſſextus

in eo qui a philoſopho dicitur inabſtinens: Et imꝑarequideꝫ motū dupliciter eſt in anima. Uno modo ſcꝫ imperare motiue que eſt ī neruiſ ⁊ muſculis: vt exequaturmotuꝫ ad executionē delectabil̓. Alio mō affici circa idquod per motū eſt acqͥſitum. Et altero iſtoꝝ modorumſemꝑ imꝑat motū. Uel dicatur meliꝰ ꝙ motꝰ hic motꝰproceſſiuuſ non dicitur: ſed potius immutatō corporisad ſuſceptōeꝫ delectatōis que concupiſcitur. Ut qn̄ cōcupiſcentia coitus imperat virtuti mēbꝝ extendenti acſpūi ſemen ad genitalia expellenti: et huiuſmodi.¶. AII.De motiua duplici ¶ Iohannes de rupellaIrtus motiua ſenſiblis ē duobus modis Namquedā ē motiua modo naturali. Quedam veromodo animali. motiuā ſenſibileꝫ modo naturali dico: que mouet nō ẜm app̄henſioneꝫ: nec eſt ſubiectaimperio rōnis qualis eſt virtus vitalis ſiue pulſatiua.Eſt aūt hec vis in corde ſicut in organo: et eſt vis ꝑ inſpirationem ⁊ reſpiratōem principiū exiſtens temꝑantie caloris cordis ⁊ corꝑis. Et notādū ꝙ hec vis nō eſtcuiuſcunqꝫ aīalis: ſed ſoluꝫ aīaliuꝫ ꝑfectoꝝ reſpirātiūet habentiū pulmonem. Non eſt enī piſcium huiōi visnec animaliū imꝑfectoꝝ. Et ratio huius eſt: qꝛ animalperfectū ⁊ reſpirans eſt valde calidum Calor aūt naturalis excellens facit duo: reſoluit eniꝫ corpus ꝙͣtum adſub̓iam: ⁊ īmutat a ꝓpria qualitate naturaruꝫ ꝙͣtuꝫ adaccidens. Et ideo in valde calido ẜſibili ꝯſequūtur duodeperdito ⁊ intemꝑantia Cōtra q̄ neceſſaria ſunt duoꝯẜuatiua: vnū reꝑans: aliud tꝑans. Et ꝓpt̓ hͦ adhibitaſunt duo ꝯſeruatīa ſiue virtutes ꝯſeruātes. Uirtꝰ nutriua que reꝑat deperditum per calorē: Et virtus pulſatiua ſiue vital̓: q̄ temꝑat calorem Quia ergo in piſcibuſcalor diminutus ē: qd̓ manifeſtū eſt ꝑ hoc ꝙ ſaluātur īelemēto frigido quod ē aqua Et etiaꝫ in aīalibꝰ imperfectis: quod dep̄henditur tarditate motꝰ. Et etiam nonhn̄t diſpoſitiōem cordis ꝙͣuis habēt aliqͥd proportionale cordi. Inde eſt ꝙ calor in eis non eſt diſtemꝑantiamfaciens. Inde etiā eſt: ꝙ carent virtute pulſatiuā. Motum aūt anīaleꝫ dico: qui fit per precedentē ꝯprehēſiōeꝫboni vl̓ mali. Neceſſario eſt ergo eſſe aliquā virtutemaliam ab apprehēſiuis ẜſibilibus que moueat animal:Nam apprehendēteſ nihil aliud faciunt ꝙͣ apprehendere vel iudicare bonum vel malū ſiue eſtimare: Nam neceſſe eſt ꝙ app̄henſionem boni vel eſtimationeꝫ ſequat̉motus ad illud vl̓ appetitꝰ: ſicut manifeſtū eſt in apprehenſione boni cibi Poſt ſatietatē vero non ſequitur appetitus illius cibi vel motꝰ ad ip̄m cibuꝫ: qui tn̄ ꝯſequeretur in hora famis. Relinquitur ergo ꝙ et vis appetitiua alia eſt ab app̄henſiuis. Hanc aūt ph̓i vocāt̉ appetitiuam: theoligi ſenſualitatem. Sed ẜſualitateꝫ ꝓprieſenſibilem appetitiuā ẜm quod in homine eſt: ⁊ habꝫ ordinem ad ratōnē ex quo ordine poteſt in ea eſſe peccatūſcꝫ primus motus venialis. ¶ ¶III.¶ Diſtinctio motiuarum in communiOſſumus aūt diſtinguere ꝯmuniter motiuas.Nam q̄daꝫ ſunt motiue: qꝛ ſūt diſponentes admotum. Quedam vero ſunt motīe: qꝛ cauſe facientes motum. Et motiue diſponentes ad motum ſuntmotiue ẜm quid: ſicut fantaſia ⁊ eſtimatiua. Tam eniꝫeſtimatīa ꝙͣ fantaſia ſunt mouentes appetitiuā: inqͣtūp̄ſentant ſpeciem boni vel mali conuenientis vl̓ nō ꝯuenientis. Speciēs aūt vel ſimilitudo boni vel mali p̄ſentata vel apprehenſa mouet appetitiuā. Inꝙͣtum ergopreſentāt ymaginatōem boni vel mali: ex qua moueturappetitus: dicūtur motiue: hoc ē diſponentes ad motūDifferenter aūt mouent eſtimatiua ⁊ fantaſia ¶ Namfantaſia mouet ex pn̄tatiōe formarū ẜſibilium. Eſtimatiua vero ex p̄ſentatōe intentōnum ſenſibiliū. Formasaūt ſenſibiles dicimꝰ colorem: ſaporem: ⁊ huiōi: Inten

tiones vero ſenſibiliū: vtile: nociuum. ꝯuenie̓ns: et incōueniens: d̓lectabile ⁊ triſtabile. Motīe vero q̄ ſunt cauſe facientes motū ſunt motiue ſimpliciter: que ſubdiuiduntur in appetitiuas ⁊ affectiuas ⁊ motiuas mēbroꝝAppetiue ſunt imꝑantes moueri. Affectiue ⁊ motiuemembroꝝ exequentes motū. Sꝫ affectiue faciūt motūinteriorem ſpūalem. Motiue vero membroruꝫ faciuntmotum exteriorem corporalem. ¶ ¶ IIIIDe motiuis exterioribus.Onſequenter dicenduꝫ eſt d̓ virtute motīa exteriori: que conſequitur ad affectiuas Eſt autemhuiōi virtus infuſa in neruis ⁊ muſculis cōtrahens ligamenta ꝯiuncta membris ⁊ relaxans. Subdiuiditur auteꝫ in generalit̓ motiuā ⁊ ꝑticulariter. Generaliter autem motiua fundatur in extrema vl̓ poſtremaꝑte cerebri ⁊ capitis: a qua oriuntur nerui motiui: ſicutab interiori aliaſ anteriori nerui ẜſitiui. Qui nerui motiui ramificantur ꝑ totum corpus: ⁊ fluunt ī lacertis etmuſculis qui ſunt inſerti membris. Et hi ſunt organavirtutis naturalis general̓r motīe corꝑis. Particulariter auteꝫ motīa ſubdiuiditur ꝑ ꝯtrectatiua ⁊ progreſſiuam ⁊ oꝑatiuam ⁊ vocatiuam. Contrectatiua autē dico: que principium eſt motus cōtrahendi ⁊ extendendimembra anīalis: ex quo non ꝓuenit motꝰ totiꝰ de locoſuo. Sicut dicit Auicēna. Motus ānimalis duplex eſtquia eſt motus localis de loco ad locum. Et eſt motuscontrahendi ⁊ extendēdi mēbra aīalis. Impoſſibe eſtenim: vt animal habeat ſenſum tangendi: cum nō habeat in ſe virtutem motꝰ aliquo modo. Quomodo enī ſciretur habere ſenſum tāgendi: niſi videretur ī eo aliquiſmotus fugiendi contactum vnum: ⁊ app̄hendendi aliuꝫSic enī videmꝰ in conchilibus ⁊ conchis ſuis motꝰ cōſtrictōis ⁊ dilatatōnis ⁊ reflexiōis ⁊ extenſionis in partibus eoꝝ: ꝙͣuis non diſcedat a loco ſuo. ⁊ in hoc cognoſcimus ꝙ ſentiunt ⁊ ſunt anīalia. Progreſſiua vero viſeſt ſenſibilis ⁊ prīcipium tranſeundi de loco ad locum.Organum vero huiꝰ virtutis eſt differens ẜm differentiam aīalium Nam quedem gͣdiuntur pedibꝰ ambulando: vt greſſibilia. Quedā ferūtur alis volando: vt volatilia. Quedam trahuntur coſtis ⁊ ventre reptando: vtreptilia. Quedaꝫ vero aguntur pinulis natādo: vt natatilia. Uirtꝰ vero oꝑatiue eſt que eſt prīcipiū oꝑandi ſenſibilibus ⁊ in hn̄tibus manꝰ. Organa huius virtutisſunt manus In non habentibꝰ vero: aliqͥd loco manuūvt os vel pedes: ſicut in apibus ⁊ araneis. Uirtꝰ vocatiua eſt: q̄ eſt principium emiſſionis vocis. Nec eſt eadem iſta virtus cum pulſatīa. Pulſatiuāᵇ enī ſemꝑ ⁊ deneceſſitate: ⁊ nō ẜm app̄henſiōeꝫ mouet: vt natura q̄dāẜm dilatatiōeꝫ ⁊ conſtrictōem cordis inſpirādo ⁊ reſpirando. Uocatiua vero non ſemꝑ ⁊ de neceſſitate: ſed voluntarie ⁊ ẜm app̄henſionem. Eſt autem hec virtꝰ indicatiua affectōum. Huius autem virtutis organum eſtpulmo ⁊ vital̓ arteriā Und̓ ſola animalia hn̄tia pulmonem ſermonem emittunt. Hec de viribus motiuis ſenſibilibꝰ ad preſens ſufficiant.¶ Continentia libri viceſimiſeptimiIceſimuſſeptimꝰ liber agit principal̓rde anime humane impreſſiōibus. quasſuſcipit abrepta quodammō a corꝑisAſenſibus ſiue dormiendo ſiue vigilādovidelicꝫ in extaſym mētis excidendo.Et habet capitula. cxi. vt ſequi videris per ordinem.E ſomno et vigilia.De diffinitōe ip̄oꝝ areſtotilica:Ꝙ ſomnꝰ ⁊ vigilia ſunt paſſiones ẜſus. iii.Utꝝ ſint paſſiones virtutis motiueiiii.Ꝙ ſint paſſiones viſus..v.Qualiter ſint paſſiones ſenſus cōmunis.viCuiꝰ locil̓ ꝑtis corꝑis ſint ſomnꝰ ⁊ vigilia. vii.