Druckschrift 
2 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

LiberUiceſimuſſecūdus

ne. Adeps autem galli cerui vehementioris ſunt calefactōnis. Adep̄s vacce medius eſt inter leoninū caprinum. In hiis auteꝫ omnibus adep̄s maſculi fortioreſt. hyrcinus autem vehementioris eſt reſolutionis.LXIII. De differentia predictorum inter ſeHelinandus libro decimoDeps dicitur pinguedo animalis interior: vtſepum in bobꝰ et ouibꝰ ac ceteris ruminātibꝰet axungia in porcis Comeſtor. Pinguēdoenim exterior videlicet: que ſuper carnem eſt: d̓r ꝓpriearuina vel lardus. Que aūt carni admixta ꝓprie. pinguedo. Que vero in inteſtinis adep̄s. Eſt aūt adep̄s triplex videlicet adep̄s vitaliuꝫ: id eſt cordis et ventris.Adeps iecoris. id eſt epatis quē reticuluꝫ dicimus: qꝛinuoluitur ad modum retis. Et adep̄s renum. hi tresadipes in ſacrificiis de pecoribꝰ olim a ſacerdote legali adolebantur ſuꝑ altare. Plinius. Animalia cornigera vna parte dentata: et que in pedibus talos habētſepo pingueſcūt. Biſulca vero ſciſſis ve ī digitos pedibus et cornigera adipe. Quedam pingueſcūtvt lepꝰ: perdix. Steriliora vero cuncta pinguia ī maribus et in feminis. Seneſcunt celerius prepinguia.Omnibus aīalibus quoddā in oculis pingue. Adep̄scunctis ſine ſenſu qui nec arterias nec venas hn̄t. pleriſqꝫ animalium eſt pinguēdo ſine ſenſu. Quā ob cauſam ſues ſpirātes a muribus tradūt rōſas Quin. L.Apronii ꝯſularis viri filio detractos adipes leuatūqꝫcorpus immobili onere Iſaac vbi ſupra. Pinguēdoeſt mixta cum carne oſſibus: ſicut que in coſtis cauda et. huiuſmōi lociſ inuenitur. Adep̄s vero a carneoſſibus ſeparatur ſicut axungia: et qui in renibus ſuntAdeps autem groſſior eſt pinguedine: et carne mixta faſtidioſior et ſolubilior. Ambo etiā faſtidium inferentia: cibiqꝫ in ſtomacho mollientia. hn̄tqꝫ ꝓprietateꝫſuꝑ omnes cibos natandi cibum viſcoſum groſſuꝫ digeſtioniqꝫ inobedientem faciēdi. atqꝫ falſam ſaturitatem generādi. precipueqꝫ ſi cum dulcibuſ cōmedanturUnde rufus. Quecunqꝫ inquit membra pinguedinishabuerint abundantia: paꝝ nutrimenti ſuggerunt corpori. Pars em̄ pinguoſa ſui lubricitate ſtomachuꝫ etinteſtina egreditur decocta Actor. Item de ſepo dictum eſt ſuperius in capitulo de aīalibus ruminatibusde adipe quoqꝫ et pinguedine in capitulo de carnibus LXIIII. De arteriis et venis Plinius li. xio mite. hus innatāt vene. id eſt ſanguīs riui. ArNter hos ſcꝫ neruos latent arterie ſcꝫ ſpūs ſeteriaꝝ pulſuſ in cacumine maxime mēbroꝝ euidens index fere mor boꝝ in modulos certoſ legeſqꝫ metricas per etates ſtabilis: aut citatus aut tardus deſcpͥtas ab Eriphilo medicine vate mirāda arte Eteniꝫ obſeruationeᵉ crebri aut languidi ictus gubernacula vite temperat medicꝰ. Arterie carēt ſenſu et ſanguīeNec oēs vitalē cōtinent ſpiritū: p̄ciſiſqꝫ: torpeſcit tātūpars ea corꝑis. Aues nec venas nec arterias habentItem ſerpētes: teſtudines: lacerte mīmūqꝫ ſanguinis.Ueneni p̄tenues poſtremo fibras ſuꝑ totam cutem diſperſe: adeo in anguſtā ſubtilitatem tenuantur vt penetrare ſanguis poſſit. Areſtotiles. in li. de ſomnoet vigilia. Uene ſunt locus ſanguiniſ. haꝝ vero principium eſt cor. Idem in libro de aīalibus. Quoniā aīavna eſt in actu: cōueniēs vt vnū mēbꝝ ſit: in quo ē virtus. id eſt calor vitalis Eſt ergo calor ſanguiniſ ex vnoprincipio. ſcꝫ ex corde: quia in eo eſt principiū ſenſusprimus calor. Itaqꝫ vene ſunt ex vno principio. Et vena quidem magnā nobilior adorti: id eſt pulſatili: quiapoſita eſt in anteriori. Adorti autem in poſteriori. Et

rectū ē vt eat curſus ſanguīs in venis et in toto corꝑenaturaliter: quia ſuſtentatō cuiuſlibꝫ membri ex ſāguine eſt. hoc aſſimilatur canalibus aque p̄paratis in ortis: que exeūt ab vno fōte vel vno principio et diuidūtur pͥuſ canales: ille iteꝝ aliaſ: ita vna venit adquemlibꝫ locum Ex ſuꝑfluitate vero ꝑuaꝝ venaꝝ exitſudor: quando calefit corpus: et aꝑiuntur orificia eaꝝUena quidem maior procedit a ventriculo maiori exꝑte ſuperiori dextra: in quo ſꝑ eſt ſanguis: et tranſitmedium colli: profūdum. Adorti aūt exit a ventriculomedio: nec ꝑticipat corde ſicut predicta: eius interiꝰſtrictius eſt. Creatio vene maioris eſt ex tela et corio.Alterius aūt ex neruo. Cerebꝝ vero caret omnino ſāguine in omni aīali: ideo eſt in eo vena magna vl̓parua: In nullo membro ſanguis eſt extra venaꝫ: p̄terꝙͣ in corde. Animal late vene impinguatur: ſed animal gracilis vene. Uene quidē poſt abſciſionem ꝯiunguntur: aūt nerui. Natura venaꝝ magnaꝝ non apparet in corꝑibus mortuoꝝ: quia ſubito contrahunturin exitu ſanguinis.LXV. ſanguine Item in eodemAnguīs eſt in omnibus animalibꝰ carentibuſpedibus: aut in habentibus duos pedes velquattuor tantū Que vero plures habent: ſangͣuine carent. Igitur in quibuſdā anīalibꝰ eſt ſanguiſInʳ quibuſdā aut alia humiditas conueniens ſaguiniſcꝫ hūiditas incompleta ſicut venenum. Et humiditaſdeclinans ad pallorē: que aſſimilat̉ aquoſitati intꝰ: Inhn̄tibꝰ ſanguinē: omnia mēbra corꝑis cōpoſita ſunt exvenis in quibus currit ſanguis. In corde aūt ē prīcipium venaꝝ: et prima virtus creans ſanguinem. Et debet eſſe ex cibo quem recipit. Nec in alio membro ſanguis eſt extra venam preterꝙͣ in corde. Sāguis terreſtris coagulatur: aquoſus aūt non. In quodā itaqꝫ ſāguine eſt res ſubtilis ſicut pilus: eſt nature terreſtriſTale animal iracūdum eſt: audax: ꝓpter iracundiamque mouet calorem: efficitur ſicut carbo ignitus tꝑeiracundie: propter hoc porcus taurus ſunt iracundivalde: qm̄ in eaꝝ ſanguine ml̓ti ſūt huiuſmōi pili Sāguis qͦꝫ thauri citius omnibus ſanguinibꝰ congelatur.ſiue coagulat̉. In quodam vero ſanguine non ſunt huiuſmodi pili vt in ſanguine ceruoꝝ: et ob hoc talis ſanguis non coagulatur. Animalia multe aque id eſt ſanguinis aquoſi: que naturaliter infrigidātur: multi ſūttimoris: qꝛ timor īfrigidat animal. Animal quoqꝫ ſaguine carens maioris eſt timoris: ob hoc non mouet̉niſi modicum. Aquoſitas vero ſanguīs eſt illud: quodeſt ex eo ſubtile: qꝛ digerebat̉: vl̓ qꝛ corrūpebat̉.Saguis ſꝑ eſt in corꝑe viuit anīal Et omne corpusſanguīeū cito putrefit: maxīe circa oſſa Omē aīal ml̓tiſāguinis eſt multi ſemīs Mēſtruū aūt eſt fluxꝰ ſanguīsaīalis Mulier ergo: qꝛ maioris eſt ſanguinis in interiori: ꝙͣ femine alioꝝ animaliū: ꝓpter hoc accidit ei menſtruum. Ob etiam minꝰ infirmatur ꝙͣ vir. Guſtus ſāguinis naturaliter dulcis eſt cum fuerit ſanus: coloreius rubeus multum ſpiſſus Quantum aūt pinguedo augmētatur: tātuꝫ ſanguis diminuitur. Dormiensſi pungatur: non exibit tantum ſanguinis: qͣntū ſi vigilaret. Quia tunc in manifeſto modicꝰ eſt: in oculto vero multus Item omnia aīalia ſanguine carentia minoris corꝑis ſunt hn̄tibus ſanguineꝫ. Et omne ſanguīeꝫhabens: et generās aīal: habꝫ oīa ſenſus inſtrumentapreter genus talpe. Ex libro de naturis reꝝ. Quodait Areſtotiles aīalia pluſꝙͣ qͣtuor pedeſ hn̄tia: ſanguinem habere: intelligit̉ de ſanguīe ordinato venashinc vermes pediculi vel pulices hn̄t: qꝛ venis carent. Anima brutoꝝ ſanguīs eſt. Sanguis aūt gelatꝰconuerti ſolet in carnem: caro corrupta redit in terra