LiberUiceſimuſſecūdus
De caudaxlviDe tegumentis animalium ⁊ primo de pilisxlvii.De diuerſitate pilorumxlviii.De eodemxlix.De coloribus pilorum et mutatione eorum.l.De cauſis diuerſitatis colorum in pilisli.De cutelii.De carneliii.De differentia carnium in cibo et medicinaliiii.De eodemlv.De carnibus extremitatum animaliumlviDe neruis et cartilaginelvii.De oſſibuslviiiDe eodemlix.De medullislx.De pinguedinelxi.Adhuc de pinguedine et ſepo et adipelxii.De differentia predictoruꝫ niter ſelxui.De arteriis et venislxiiii.De ſanguinelxvDe de diuerſitate ſanguinis in animalibus.lxvi.Ca. I.¶ De vniuerſali natura animalium.Oſtquaꝫde anīaliū natura:ſigillatim proprietates eoruꝫ ſpeciales aſſignando breuiter diſſeruimusſupereſt vt etiā eorum naturā in vniuerſali per ſingl̓aſquoqꝫ parteſ ⁊ mēbra totaꝫ eoꝝ ānathomiam deſcribēdo. vt ſupra in principio ſuperioris libri promiſimꝰ. impleamus. ¶ Areſtotiles. Diffinitur autem animal qd̓habet ſenſuꝫ: et prius primū ſenſum. id eſt tactuꝫ. Animalia quidem generātur in terra et aqua: qm̄ in terra ēpars aque: et in aqua pars aeris: et in eis eſt calor anime. Aliquo etenim modo dicimus. ꝙ om̄es iſte res plene ſunt virtute anime. Itaqꝫ creatio corꝑis eſt propteranimā: membra vero creata ſunt ꝓpter oꝑatōes. Quādo igitur animal ſiue membrū caruerit anima: nō remanebit animal. neqꝫ mēbrū vere: ſed tantum in figura etforma Perfectius quidem animaliū naturaliter eſt: qd̓maioris caliditatis eſt ⁊ humiditatis. ⁊ qꝛ calor eſt cauſa crementi: et rectificat animalium corpora: ꝓpter hochomo eſt erectioris corporis ⁊ animal generas animalplus ceteris quadrupēdibus. Anīalia vero naturaliterfrigida: ſunt magni timoris: et accidit aīalibus ꝓptertimorem: effuſio ventris vel vrine: Animalia ſanguiniscalidi ſubtilis et mūdi cōmunicatiora ſunt in ſapiētiaet audacia et ſimilibus. Ira vero fortis non erit niſi incorꝑe multe ſiccitatis. In quibuſdā animalibꝰ eſt ſāguis et in quibuſdam alia humiditas conueniens ſanguini. ſcilicet humiditas incompleta: ſicut venenum. etomne quidem habens ſaguinem et generās animal: habet omnia ſenſus inſtrumenta: p̄ter genus talpe. Itemomne animal anhelans habet pulmonem et cannam ⁊ſtomachū. Beniqꝫ accidit omnibus animalibꝰ: ꝙ emittunt vocem. Alia quoqꝫ res cōmuuis eſt ſcilicet appetitus coitus: et delectatio. ⁊ etiā garrulitas: ſtrepituſqꝫmultus tꝑe coitus: p̄ter hominem. Item omnia animalia mouent mādibulam inferiorem preter centhelia qd̓mouet ſuperiorem. Item omne anīal generās ſibi ſimile animal dentes habet ⁊ maſculina pluriū dentiū ſunt
ꝙͣ femina. Animalia cornuta ſuperius non habēt dentes. nec aliquod animal habet ſimul dentes acutos veldentium culmos et cornu. Omne animal habens ſerrādentium comedit carnes ⁊ q̄ comedūt carnē crudam: inomnibus animalibus pugnāt.¶ E¶ De multimoda diuerſificatōe animaliuꝫ.Nimaliū modi diuerſant̉ ẜm vite ſue regimē⁊ oꝑatōes ⁊ nutrimētuꝫ. hoꝝ q̄dā vadūt: q̄dāreput q̄dā ſolitaria ſūt: q̄dā cū ſil̓ibꝰ ſuiſ ꝯiūctaq̄dā ſꝑ in locis ſuis manēt: quedā aliqͣndo recedūt. Itēquedā venatiua ſunt. ⁊ q̄dā ſuū cibū accumulātia. Itēquedā habitāt ī rimis lapidū ⁊ parietū: q̄dā ī foueisq̄dā ſuꝑ terrā. Iteꝝ q̄dā taciturna ſunt: q̄dā ſtrepunt:q̄dā rugiūt: q̄dā etiā pulchre canūt. Itē q̄dā bellicoſaſūt. q̄dā magne refrenatōis. q̄dā audacia vigēt vt leo:q̄dā aſtutia vt ſerpēs: q̄dā maſueta ſunt vt vacca: q̄dāiracūda vt aper. q̄dā cito domeſticāt̉ vt elephas. ⁊ q̄dā e itā hoībꝰ applaudūt vt caniſ. Omnibꝰ aūt aīalibꝰeſt vnū genꝰ ꝯue ſcꝫ ſenſꝰ. q̄dā hn̄t oīa mēbra q̄dā nonQuedā pariūt aīalia ꝯpleta: q̄dā vermes ⁊ q̄daꝫ oua:¶ Ideꝫ in libro de vegetabilibꝰ. Sunt animalia q̄ ſexufemineo carent. Et ſunt que non generant Sunt ⁊ quemotum non habent. Et ſunt quedam diuerſoꝝ coloruꝫEt ſunt que creſcunt. Et ſunt que prolem ſibi diſſimilēfaciunt. ¶ Plinius libro viii. Animaliū alia quidem invtero matris geſtantur. alia vero ex nō genitis generātur: vt mures agreſtes: ⁊ ſalamandre: ⁊ q̄cūqꝫ eſtas autver ſtatutūqꝫ tēpuſ anni generant. ex hiis etiam quedānichil gignunt: vt ſalamādre. nec eſt in hiis maſculinuꝫgenꝰ aut femininū ſicut nec in anguillis omnibus: que¶ III.nec animal nec ouum gignunt.¶ De corporibus animalium Areſtotiles.Orpus animalis diuiditur in duo: ſuperius etinferius: dextrum et ſiniſtrum. anterius et poſterius. Declinatio vero corporis brutoꝝ neceſſario fuit ad terrā ꝓpter cuſtodiaꝫ. Et poſuit eis natura loco manuū pedes anteriores. Fueruntqꝫ neceſſario duo pedes ante: et duo poſt: ſcilicet ſimul quattuorpedes in omnibus illis generibus: vt poſſint ferre pondus. In omnibus etiā hiis anterius corporis maius ēpoſteriore: p̄terꝙͣ in homine: quia pars ſuperior corporis eius eſt temperata reſpectu inferioris: et minor quidem eſt in ſenibuſ: qui incuruātur ex etate. ecōtra veroin pueris: ſcꝫ ꝙ pars ſuperior inferiori ponderoſior eſt:et ob hoc incedunt curui nec poſſunt eleuare corꝑa ſuaCum aūt iuueneſcit homo: parſ inferior augmentaturAnimaliū vero quadrupedum diſpoſitio eſt econuerſoſcꝫ ꝙ inferior pars eſt prius valde magna: cūqꝫ autemiuueneſcūt creſcit pars ſuperior. propter hͦ eleuatio corporis multorum equoꝝ maior ē ī āteriori: ꝙͣ in poſteriori. et pullus equi tangit caput ſuum poſteriori pede: cūautem intrat etatem non poteſt hoc facere. Itaqꝫ crelmentum partis ſuꝑioris ſcd̓m diminutōeꝫ ē inferioris.Genꝰ etiā auiū ac piſciū plꝰ habet carniſ in ſuꝑiori .i.in āteriori corꝑis ꝑte: ꝓpter hoc anīalia oīa minorisintellectus ſunt ꝙͣ homo. ⁊ etiā pueri reſpectu ſenioꝝ:qꝛ qͣndo pōdꝰ ē ex ꝑte ſuꝑiori minuit intellectū. Itemqͣndo fuerit calor ī aīalibꝰ mīor. ⁊ ꝑsͣ terreſtris maiorneceſſe eſt vt corpꝰ illiꝰ aīalis ſit minꝰ .i. maioris declinatōis ad terraꝫ. habebitqꝫ multos pedes: ⁊ qn̄ ꝯplebit̉ hoc erit ſine pedibꝰ: ⁊ reꝑet ſuꝑ terraꝫ: eritqꝫ mēbrū in quo eſt prima virtus verſꝰ terrā ſcꝫ caput: nechabebit ſenſū: ſed virtus eiꝰ erit īferiꝰ: ſicut ē in arboribꝰ. qꝛ ꝑs eoꝝ inferior ſuꝑiori maior eſt. ⁊ ī extremitatibꝰ pectꝰ hoīs latū eſt. et hoc facit rectū: qm̄ hūeripoſiti ſunt in lateribꝰ. In qͣd rupedibꝰ nō pōt hoc eſſe:ſcꝫ latitudo pectoris: ꝓpter extēſiōem pedū āterioꝝ: ⁊ꝓpter ābulatōnē. Ob hoc etiā non habꝫ aīal qͣdrupes