Druckschrift 
2 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

LiberDecimuſnonus

IOrci ꝓprium eſt terra ſubacta eſcam querere oretenus lutoſis ac vilibus īſudare. Mūdienī et immūdis. vt dictum ē. indifferēter veſcitur. et luto delectatur Areſtotiles. porcus inter aīalia quadrupedia: eſt habēs additamētum roſtri latumad cauandū terrā. et comedēdū radices. plus eniꝫ oībꝰaīalibus radices comedit: et eis cito impiguatur. ſerpētes etiaꝫ comedit. Uentrem habet maiorē canis ventre. habentē in ſe inuolutionē: vt ſit decōctio cibi longotempore. Impiguatur autē cum ordeo ac milio paleaprecipue vero quiete impiguatur: et deliciatur. īpiguatilluꝫ cibus diuerſus. adiuuatqꝫ cibus compoſitus. Equidā cibi inflant: quidā carneꝫ. quidā piguedinemgenerant. Delectatur autē in comedendo glandes: quereddūt humidas eius carnes. culmos duos habet. Femina vero eiuſ impregnata ſi multum de glandibus comederit. abortiet. porco etiā valent ciceres. Ordiū bonus ē cibus ſaliētibus maſculis. Ordeuꝫ quoqꝫ coctūfeminis impregnatis. Cibi porci ſexta pars tranſit inpilos et ſanguinē et ſimilia. Palladius libro tercioIn porcis aūt preter alia illud etiam cōmodum reperitur immiſſi vineis nec dum turgentibus vel poſt vindemiam gramine preſecto diligentiam foſſoris imitatur.CLXXX. I De generatione porcorū AreſtotilesOrcus octo menſium coit: ſed tunc debile quidgenerat. Multos filios facit: ꝓpter multitudinem ſpermatiſ: cetera biſulca paucos faciūt. viuit aut vſqꝫ ad annos quindecim: impinguat̉ cōirepoteſt omni tꝑe: eſtate hyeme nocte die. porca pregnās eſt quatuor mēſibuſ: fertiliſ eſt in fetu. parit em̄ xx.filios: lactare ſufficit. totū ventrē habet māmillas. om̄es equales. Quaꝝ primā. id eſt ſubaſcellarem dat primo filio. porco ſolicitāte feminaꝫ illa aureserigit: anteꝙͣ demiſerit: conſentit. porcꝰ multos filios facit ꝓpter multitudinē ſpermatis. Multotiēs etiāin anno parit: ꝓpter caliditatem et abūdantiā cibi. poſtocto menſes ſaltat porcꝰ. porca vniꝰ āni parit. In quibuſdā vero regionibꝰ porcꝰ poſt quatuor mēſes coit: etporca poſt ſex parit. aūt parit marceſcit. Itē porcaſi prius fuerit virgo: pariet filios pauci corꝑis. Et cumad quindecim annos ꝑuenerit pariet. Et ſi multumpinguis in deliciis fuerit tunc lac eius poſt ꝑtum eritpaucū. Iteꝫ meliores ſunt porce filii: qui naſcūtur ī eiꝰiuuentute. meliores quoqꝫ qui naſcūtur in hyeme. deteriores aūt qui in eſtate: parui: macri: hūidi Ex li. naturis rerū. porcus habet poteſtatē coeundi multūpre alijs animalibus: ſi tamen pignis ſit. porce autē intantum efferari dicūtur in coitu: vt hominem lanient.maxime candida veſte indutū. Caſtrātur autem reci ſaiuba. ſicqꝫ celerius pingueſcūt: a coitu abſtinentes. Simultas glandes: comederit qn̄ īpregnata ē. aborſum faciet. Quādo ml̓tas habet fetus lac pauciſſimū. peſſimevero ſues ſunt. qui natos filios laniāt. In calidis regionibus melior eſt fetuſ porce in hyeme ꝙͣ in eſtate. Infrigidis aūt ꝯtrariū: et hoc ꝓpter intemperiē regionuꝫ Phiſiologus: Agreſtes porci tempore coitus bellicoſi ſunt. et vt habeant durum corium confricāt ſe arboribus: et poſtmodū intrant lutum. Deinde lutū illuꝫdeſiccant: poſtea preliātur intantuꝫ: vt ambo aut vnuseoꝝ moriatur. Coit aūt porcꝰ mane: ſed qd̓ agreſtis generat poſtꝙͣ intrat etatem malum eſt. LXXXI. De morbis eorum AreſtotilesOrcis accidunt tria genera egritudinū vna videlicet que dicitur brancos et eſt apoſtema inauricula mādibula: in alio quolibet membroaccidit tn̄ ſepe in pedibus. ita caro illius loci corrumpitur: trāſit corruptio paulatī: donec ꝑueniat ad pulmonem: poſtea moritur. hec infirmitas cito augmētatur

ſtatī in principio qn̄ cognoſcitur: abſcidatur membrūin quo eſt: aliter ſanari pōt. Secūda eſt pōderoſitas dolor in capite ex ip̄a moritur maior ꝑs porcorum.Terciā eſt fluxus ventris hāc opinātur habere remediū. Infirmitas auriculaꝝ accidit qn̄ dolor eſt grandis. autem porcꝰ eſt craſſus: iuuat comedere mora. Iuuat etiā balneū aqua calida. Minuatur quoqꝫ vena: que eſt ſub linguā. Porcis mollis carnis contingūt puſtule in crure collo ſpatulis: ſepe quoqꝫ inlinguā. ſub aſcellaribus. Et ſi eradicētur pili ſui capitis: exibit e radicibus piloꝝ quaſi venenū. valent ei ciceres ficus in cibo. delectatqꝫ comedere gladeſ: reddūtqꝫ carnes ſuas temꝑatas humidas. ſi impregnate porce comederint multuꝫ de glādibꝰ abortient. ſicutouēs. Porcus mordetur a ſcorpione: paꝝ ſentit: ſipoſt morſum intret aquā: cito morietur. Actor. Adegritudines quoqꝫ porci ꝑtinere videtur: vt ſuꝑiꝰ dictum eſt. vno oculo ꝑdito citius moritur: porca qn̄parit macreſcit..LXXXII.De carnibus porcinisIſaac.Orciua caro multum: nutribilis eſt. Bonū generat. chymum. ventrem humefacit ꝓpter humiditatis ſue copiamqꝫ viſcoſitatis. vrinam tamen prouocat. et tenui dieta vtentibus ē inconuenienſdiuerſe tn̄ qualitatis eſt: ꝓpter etatum ſue complectōiſvarietatē. Cactātes em̄ ceteris hūidiores ſunt: et ideocōuertibiles in malos humores: et in putredinem. precipue tamē ſi ſtomachum malis humoribꝰ inuenerintoccupatū. Sed ſtomachū fortē habentibꝰ vtiles ſūt: qꝛbene digeruntur. perfectū dant nutrimentū. humidisvero natura ſūt peſſimi. maxime ſi ſtomachꝰ eoꝝ malishumoribꝰ plenus ſit. Flegma em̄ viſcoſum generant: etinde pōdagram. ylii dolorem. lapides in renibꝰ. paraliſim. ſil̓ia ſcd̓m ꝯplexiones naturas quas inueniuntAdoleſcentes aūt meliores quidem ſunt: et bene nutribiles: laudabilem em̄ ſanguinem generāt. Iuuenes autem ceteris meliores maxime ſi caſtrati ſunt. decrepitivero peſſimi. Sunt em̄ frigidi et durā carnem habent:ligneā inſipidam. quibus aſſueti incidunt melancoliā diuturnas febres: vt quartanā. Caro porcina ceteriaanimalibus eſt frigidior humidior: maxime domeſtica. quia ſilueſtris ad comꝑationem domeſtice calida eſt ſicca. vnde minoris eſt nutrimenti. Domeſticam ergo oportet accipi niſi raro. Et ſoluꝫ extremitates eiuscōmedantur: vt pedes nates que ſemꝑ in motu ſunt.ſed comedentes debēt poſt cibū exercitari. Quiete ātviuētibꝰ cauenda ſūt ſilueſtria ml̓tomagis domeſticaAuicen. Caro porci ſilueſtris et domeſtei ſecunduꝫqd̓ dicitur. eſt velocis digeſtionis ac deſcēſionis. et fortis nutrimenti: viſcoſi et groſſi. Dicunt autē chriſtianiet eorum imitatores. melior caro ſilueſtris eſt caroporci ſilueſtris. qꝛ hoc leuior ē carnibus domeſticis. fortis ac plurimi nutrimēti eſt: et velocis digeſtōiſ ē melior ꝙͣ poteſt eſſe in hyeme. Porcellaꝝ vero caroparui nutrimenti ē. ꝓpter fortitudinem ſue reſolutōiset vehementiā humiditatis. Ex li. de naturis rerūPorcine carnes in eſtate nociue ſunt. ad comedenduꝫvſqꝫ ad eqͥno ctiū autūnale. qꝛ dormit porcꝰ calido tꝑepluſꝙͣ competit nature. Adeo aūt inhyat ſomno maxīme porcus debilis: ꝙͣ niſi interim excitetur: quaſi ſomno litargico morietur. LXXXIII. De diuerſis porcorū medicinis. AuicēnaOrci ſanguis et hominis ſimiles ſunt in omnire. ſimiliter et carnes amboꝝ. ita vt quidā vendiderūt carnem hominis pro carne porci. et latuit donec in ea inuenti ſunt digiti hominis: Sanguis tamen porci debilioris eſt virtutis ſanguine hominis. Fel porcinuꝫ ceteris fellibus debilius eſt: ſolutiuūtamen eſt malichimi. Iu ipſo eſt quedam ſtipticitas. et