Druckschrift 
2 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

LiberDecimuſnonus

caude. plurimūqꝫ in ea parte lanifice. Quiūqꝫ deindeſumma genera duo ſunt: ſcꝫ tectum: et colonicum. Illd̓mollius hoc in paſcua delicatius cuꝫ rubis tectum veſcatur. LXXII. De paſtu ouium. Ex li. na. rerū.Uis. vt ſuperius dictum eſt. iuxta Ambroſius in aduentu hyemis ad eſcam in explebilis:et inſaciabiliter herbam rapit. eo aſperitateꝫhyemis preſētit. vt ſe prius herbe pabulo fartiat. ꝙͣ ge adurente deficiat. herbam quidē depaſcūt ſepe ouesradicitus. Arbores aūt ſi depauerint vix vnꝙͣ ꝓficiēt.Morſus etiā illaꝝ arboribus multis ē exitialis. In locis aridis paſte diutius viuūt. Areſtotiles. Quibꝰin autumno cucurbite pate ſale dantur ad multiplicationē lactis. Impinguātur aūt lenticula palea cumſale. Impinguatur etiā aquā bibendo. Et in eſtate quidem valet eis aqua ſeptentrionalis frigida. In autumno vero aqua meridionalis tepida. Iuuat eas paſtꝰ infine diei: motuſqꝫ per itinera. labore vero macreſcunt.ouis vel agnus ſi renes eius impinguātur: vt ſepo circūquaqꝫ cooꝑiantur: moritur. vnde qꝛ ꝓpter bona paſcua ſepū in renibꝰ multiplicatur. Ideoqꝫ plerūqꝫ ouesa ſus paſcuis mutātur. vt accipiant plus neceſſarioIn egypto ſunt oues magne valde: quia ibi multū habent cibū. Palladius libro. xii. paſcua ouillo generivtilia ſunt: que vel in noualibꝰ: vel in pratis ſiccioribuſexcitātur. paluſtria vero noxia ſunt: ſilueſtria damnoſalanatis: ſalis tamen̄ crebra ꝯſperſio vel paſcuis mixta:vel cānalibꝰ frequēter oblata: dicunt leuare faſtidium.Nam hyemem ſi penuria eſt: fenum: vel palee: vel vicia: vel facilior victus vlme ſeruatis frōdibus prebeat̉.aut fraxini. Eſtiuis mēſibus paſcātur ſub lucis initio:cum graminis teneri ſuauitatē roris mixtura ꝯmendatQuarta hora caleſcēte potus lutifluminis: aut puteibeatur: aut fōtis. Medios ſolis calores vallis: aut arbor vmbroſa declinet. Deinde vbi flexo iam die ardorinfrīgitur: et ſolū primo ymbre veſpertini roris humeſcit. gregem reuocemus ad paſcua. Sed canicularibus eſtiuis diebꝰ ita paſcende ſunt oues vt capita gregisſemper auertātur a ſolis obiectu. Hyeme autē vel vereniſi reſolutis gelicidiis ad paſcua ꝓdire debēt.pruinoſa herba huic generi morbos creabit. ac tunc ſemel adaquare ſufficiet. Grecas oues: ſicut aſianas: vl̓tarentinas moris eſt ſtabulo potius nutrire: ꝙͣ campo precluſis tabulis ſolum in quo claudētur inſternere:vt ſint tuta cubilia: ꝓpter iniuriam precioſi velleris. nehumor reddat elabens. Sed tribꝰ per annū totum diebus: aprico die. lotas oues vngere oleo oportebit: et vino. ꝓpter ſerpentes qui plerūqꝫ ſub p̄ſepibus latent: cedrum vel galbanum. vel mulieris capillos. aut ceruinacornua. frequēter vri oportet.C .LXXIII. De generatōe ouium. Areſtotiles.Uis poſt annū coit: et vſqꝫ ad. ix. ānuos parit:vel vſqꝫ ad. xi. ſiue tota vita ſua ſi bene cuſtodiatur. oues aquam ſalſaꝫ potātes: anteriorātcoitum. In coītu facies ad ſeptentrionē vertere debēt.vt mares cōcipiant. Et ſiquidem albe vene fuerint ſublingua eius faciet fetum albū. ſi nigre nigrū. ſi duoruꝫſimiliter duoꝝ coloꝝ. et ſi rubei rubent. Uerſus traciāſunt duo flumina: quoꝝ vnum potatū ante coitū: facitcolores agnoruꝫ nigros. aliud albos. aliud quoqꝫ rubeos. Cum aūt impinguātur capre et oues ſunt pigriores. Uiuit aūt ouis ꝓprie in ethiopia xiiii. annis. capra vndecim. pariūtqꝫ gemellos. Et ſi cibus cōueniēsē aries vel caper erit virtuoſus. ouis et capra ſi imp̄gnātur in loco cōtra impetum venti ſeptētrionalis. pariunt mares. Si vero contra meridiem pariunt feminasouis quidem ſi acciderit tonitrus. et ſola remanſerit impregnata abortiet. Plinius vbi ſupra. Quinum

itus eſt ad occaſuꝫ arcturi. id ē. a tercio idus maias. adaquile occaſum. id eſt vſqꝫ in xiii. kalēdas auguſti. Gerunt partū diebus centūquinquagīta poſtea vero concepti ſunt inualidi. et poſt id tempus natos cordos vocabant autiqui. Tonitrua ſolitariis ouibus abortus inferunt. Remediū eſt eas congregare: vt cetu iuuentur.Aquilonis flatu mares concipi debēt. Auſtri feminasatqꝫ ī eo genere arietū maxime ſpectātur ora. qꝛ cuiuscoloris ſub linguis habuere venas. eius lanificiuꝫ in fetu eſt. variūqꝫ ſi fuerint plures. immutatio aquarū potuſqꝫ variat. Ambroſius. Quis aūt inter multa milia agniculoꝝ ſoluꝫ agnoſcit ſuum filiuꝫ. vnus eſt balatus. eademqꝫ ſpecies plurimoꝝ. illa tamē ſuū a ceterisdiſcernit fetum. paſtor errat in ouiū diſcretione. falliturqꝫ ſpecie. ſed ouis fallitur pietate. Unus odor ē omnibus. Sed tamē habet natura domeſticū odorem ſuūquē ſoboles ſpeciali quadam ꝓprietate redolere videt̉ Ex libro de naturis reruꝫ. ſi iuniores oues feſtinant ad coitum. peſſimū eſt ſignū ſcꝫ peſtis ſit inter illas. Similiter ouis antiqua. ſi poſt tempus debitū. querit coitum. malū eſt ſignū. In multis orbis ꝑtibꝰ ouesfaciunt duos fetus maxime in ethiopia. ſicut aūt agnus matreꝫ ꝓpriam inter alias oues balatu cognoſcit:ſic mater agnum cum eum odoratur in cauda vberibꝰqꝫ admittit..LXXIIII. De carnibꝰ ouinis Iſaac.Uina caro ſiue pecorina calidior eſt ac ſicciorporcina. Bobus etiaꝫ capris calidior ē et humidior: vnde tenerior eſt ad digerendū facilior. et a ſtomacho facilime deſcendit. ventrem magis caprina et ouina humefacit. minus tamen ꝙͣ porcina humida eſt. em̄ habet humiditatē digeſtioni repugnātem ſicut porcina. nec humiditatem lubrificantē: vt ante excoctionē egrediatur. Sed tamē eius nutrimentumdiuerſum eſt: ſecūdum etatis et cōplexionis diuerſitatēDiuerſitas nutrimenti ex etate quadruplex eſt. Eſt em̄lactans: et annualis: vel iuuencula. Adulta ſiue completa et decrepita. Lactans viſcoſa ē et indigeſtibilis.Iuuēcula mīoris ē hūiditatis atqꝫ viſcoſitatis. Adulta vero mediocris complexionis. Decrepita vero deterior ceteris: quia frigidior atqꝫ ſiccior: ideoqꝫ lignea etinſipida. Ques cōmeſte viſcoſum flegmā generāt: niſimanducātes ſicce ꝯplexionis exiſtāt Auīcēna. Ouīacaro bona eſt: que cum caliditate eſt ſubtilis: et ſiccioreſt omnino carne quadrupedis. Actor. De carnibꝰarietinis agninis iam dictū eſt ſuꝑius: que videlicetanimalia oue ſūt eiuſdē generis: carnes tn̄ in cibo diuerſificātur differentia ſexꝰ vel etatis. LXXv. De tonſione ouiū et lana. Palladiꝰ li. v.Ues ī locis calidis menſe aprili oportet tonderi ac ſerotinos fetus eodem menſe ſignariIdem. Porro in locis temperatis menſe maioouium tonſio eſt celebrāda. Sed tonſas oues hoc vnguine medicari oportꝫ. Succum decocti lupini. feces vini veteris: et amurcaꝫ: pari menſura miſcebis: in vnūcorpus omnia redacta curabis allinere. Poſt triduumdeinde ſi mare vieinum eſt: litori mergātur extremo. ſiin mediis terris paſcimus aqua celeſti cum ſale paululum decocta ſub diuo debebit pecorū tonſa et vncta mebra diluere. hoc em̄ modo curatum pecus toto āno necſcabrum fieri dicitur: prolixas lanas creare fertur acmolles. Plinius vbi ſupra. Ques vbiqꝫ tōdentur ſed durat quibuſdam locis mos vellendi. lane perſe coacte veſtem faciūt: ſi addatur acetū ferro reſiſtūtImo vero etiā ignibus. Sirie. vt dictuꝫ eſt ſupra. cubitales ſunt ouium caude: plurimūqꝫ lanificii in ea partelanarū nigre nullum coloreꝫ bibūt. Areſtotiles. Lana ouium quas comedit lupus: poſt tonſionem illiꝰ pani plus recipiūt pediculos. Ex libro de naturis reꝝ