Druckschrift 
2 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

LiberDecimuſnonus

ſui in permixtionem conſentiet alienam. Si morſu furens ledit obiectas: aliquatinus labore miteſcat. Creātur ex equo et aſina: vel onagro et equa. ſed generoſiꝰnullum eſt huiuſmodi animal: ꝙͣ qd̓ aſino create naſcetur. Utiles aūt admiſſarii naſcētur. ex onagro aſinaqui poſt in ſobole ſecuturaᵇ agilitatem fortitudinemqꝫreſtituant. Admiſſarius tamē aſinꝰ ſit huiuſmodi. corpore amplo: ſolido: muſculoſo: ſtrictis et fortibus membris: nigri vel murini coloris: ac rubei. Qui tamē ſi diuerſicolores pilos in palbebris aut auribus geret: variabit. Minor trimo: maior decenni non debet admitti. Annicula mula debet a matre depelli: et montesaſperos paſci: vt inueniēs laborē in tenera etateᵇ aſſueſcat: et ſolidata cōtempnat. Minor vero aſellꝰ maxime agro neceſſarius eſt. qui et laborē tolerat: et negligentiā ꝓpemodum recuſat. LXVIII. De medicinis ex mulo. Auicenna.Uloꝝ pellis ac ſimiliū cinis ponitur ſuꝑ aduſtionem ignis. Et vlcera calida quādo ſunt Ocū apoſtemate. Eſt etiā medicamen excoriationi peduꝫ a calciamētis: atqꝫ coxarū et fiſtulis. Belbetus in libro de ſenſibꝰ. Si domū fumigaueris cumvngula muli ſiniſtra: remanebit in ea ſorex. Pͣlinꝰ li. xxviii. Ciniſ vngulaꝝ muli mule ex oleo mirteoalopicias replet. Eſculapius. Auricule mule: burdonis teſticuli: ſi ferāt̉ a muliere: ꝯcipiet. LXIX. De oue. Iſidorus.Uis molle pecus lanis: corpore inerme: caroplacida: ab oblatione dicta ſcꝫ eoꝙ apud veteres in initio tauri ſed oues in ſacrificio mactarētur. Ex hiis quaſdā bidentes vocāt: eo int̓ octodentes duos altiores habēt. quos gentiles maxime inſacrificiū offerebant. Actor. Quis odore nariū ſolo ſibi noxia declinat: ſub aduentu hyemis inſaciabilit̓herbaꝫ rapit. Areſtotiles. Ques ceteris animalibꝰmagis quiete ſunt: et ꝓpinquiores hominibus. In eisabudat pͥuatio iutellectus pluſꝙͣ in ceteris animalibuſquadrupedibꝰ. habēt pedes fiſſos in duo: et ī extremoſotulares vngulaꝝ loco. ſicut caper ac ceruus. habentlac pluſꝙͣ indigeāt fetus: ſicut vacce ꝯuenit: vt ſit materia caſci: precipue lac vtrūqꝫ. Renes ouiū impīguātur cito. Impinguātur aūt potu. ideoqꝫ paſtores ſepedant eis ſal. Sed cum eis pinguedo multiplicatur inrenibus: moriūtur. Ques in theutonia caudam habētmagnā: ita vnius cubiti eſt eius lōgitudo. Inter aīalia vero cetera: dāt oues lac multo tꝑe ſcꝫ ſeptemſes. Paſtores docēt oues ambulare feſtine ad audituꝫalicuius vocis. Iidem etiā cognoſcūt que poſſint hyemem pati. quoniā illa debilis eſt: que glaciē a ſe non excutit. In libia cito apparēt cornua in capitibus arietuꝫEt ſecundum dicit homerus cornua ſunt: et in capitibus feminaꝝ. Quiū oculi ſunt nigri: et magis ꝙͣ alioꝝanimaliū. Pinguēdo illaꝝ maior eſt pinguedine alioꝝvacce et capre et oues habēt multos ventres. Ex libro de naturis rerū. Ques impinguātur multū bibentes: hoc et magis poſt meridiē: ſi biberint aquaꝫ turbidam. pinguedine vero ſterileſcūt. Item oues ad paſtuꝫin locis aridis ducte: viuūt diutius. In locis autē paluſtribus ſi frequēter paſcua ſumpſerint: morbide fiunt.nec diu viuere poſſunt. In maio vero: vl̓ poſt maium: ſiros melleus ſuꝑ gramina nocte ceciderit: eas cito mori dicunt. Sed in auguſto ſi ſpicas ficcas vſqꝫ ad ſatietatem comederint: et poſtea biberīt: illico diſruptis viſceribus moriūtur. Quis de domo incenſa: vix eiici poteſt. et ſi eiecta fuerit niſi vi retineatur in ignē recurritBoni generis oues ſunt: que paſtorē ꝓpriū ab alijs recognoſcūt: et fures fugiūt. Paſtores ſolent ouibꝰ dareſal in cibum: vt plus bibāt ac hoc lacte magis abundent. Signū quoqꝫ ſumūt eaꝝ: que durare poſſunt: in

hyeme glacialem aquā ſuꝑ eaꝝ caudas ꝓiiciunt. Naꝫilla que excutit fortis: que vero excutit in omnibusdebilis.LXX. Adhuc de eodem. Phiſiologus.Ues plerūqꝫ fortes excunt ad loca deſerta: etmanēt ſub pluuia. Nec mouētur: donec paſtorad eas venerit arietibus: et tunc ſequunturarietes ip̄os. Lauātur autē oues ex aqua clara. paſtores cognoſcūt oues: que poſſunt hyemē tolerare. qꝛex illis debilis eſt: non excutit glaciem a ſe. ouis morbida gregem maculat. Ex pelle quoqꝫ ouis occiſe nunqͣfit bonū ꝑgamenum: nec vnꝙͣ ex pelle craſſa. Quisſentit nec dolet tonſuram velleris paſcitqꝫ tondentemſe lacte et carne. Pytagoras in libro romanorum.oues et animalia quadrupedia domeſtica: cum viderītoculum adip. id eſt. lupi eradicatum: timent et fugiunt Belbetus vbi ſupra. oues ſi comedāt ex herba vbicoeunt ſanguiſſuge in eis generātur: et ep̄ar illarū comedunt. peſtilentia quoqꝫ in omnibꝰ pecoribꝰ accidit:cum in vere ac poſtremo eſtatis aranee herbas agrorum pullificāt in telis ſuis. Que enim ex eo guſtaueritmoritur Palladius libro octauo. Magna eſt pecoris gratiā vel in placamento deorum vel in vſu vellerum. vtqꝫ boues hominum ſumptus excolunt: ita corporū tutela pecori debetur. In oue ſatis generoſitatiſoſtenditur: breuitate crurū: ventris veſtitū. Quibꝰ em̄nudos eſſe videris ventres tapitas vocabat: dampnabanturqꝫ. Infirmiſſimū pecori caput. ꝙͣobreꝫ aut a ſole auerſum paſci cogendū eſt. Stultiſſima quippe aīalium lanata. Quo timuerūt ingredi: vno cornu rapto: ſequentur. vita hiis longiſſima decē annis. In ethiopiatredecim. Actor. Manifeſtum ē: ouis ſimplex ē:quieta: manſueta multū. nullū ledens: timida. ruminat:et vngulam findit: aridis veſcitur: lac et carnes prebetad eſum: lanam ad indumentū. pellem ad ſcribendum:et ad alios plures vſus. Fimū quoqꝫ ad ſolum impiguandum et fecūdandum. hec quippe in phiſica vocantur pecora: ſiue pecudes: et carnes eaꝝ carnes pecoruꝫſiue pecorine: ſicut patebit inferius. C LXXI.De diuerſis generibus ouium. Ex libro de naturis rerum.Uium quatuor ſunt genera: Quedā em̄ ad paſtum longius ire valent et hec ortis ac riuiſindigent. Quedā etiaꝫ fete ſunt graues: indigent: vt paſtorem ſolicitum habeāt: qui fetas portetne grauētur in tranſitu. Quedam etiā pingues valid̓ſunt que pariter paſtore indigent: qui eas procuret: vtuunꝙͣ ſalubri careant paſtu ne deficiant moriantur.Quedam aūt excurrētes vage ſunt et hec quoqꝫ paſtore indigent: qui eas virga vel manu corripiat et reducat ad gregem. In multis aūt orbis partibus. vt dictum eſt. oues faciunt duos fetus: et maxime in ethiopia. Comeſtor. Natura ouium meſopotamīe ytalie eadem eſſe dicitur. ita vt bis in anno pariant. Und̓poeta. Bis grauide fetu. Primi fetus. id ē. verni meliores ſunt. Ultimi vero .i. autumno concepti deteriores. Similiter etiā illi qui in extremitate veris: quia intarde appetentibus coitū: minus viget natura. Undein ſerotina admiſſura: non ponebat iacob virgas in canalibus: ſed tantuꝫ in prima. vt in eoꝝ aſpectu oues tales fetus cōciperent. Ualerius maximus libro primo: Porro. ſicut iam dictū eſt ſupra. in cephalia inſulacum omnia vbiqꝫ pecora vſu aque quotidie recreentur in ea pecora maiore ex parte anni: ore aperto: ex alto ventos recipientes: ſitim ſuam extinguunt. Plinius vbi ſupra. Eſt in hyſpania maxime corſica nonmultum abſimile pecore genus muſmoniū. caprino villo ꝙͣ pecoris velleri ꝓpius quorum ē genere ouibuſqꝫnatos priſci vocauerūt vmbros. Syrie cubitales ouiū