Druckschrift 
2 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

DecimuſnonusLiber

Bices ſiue capree ſunt animalia de caprarumgenere ꝑnicitatis mirande: ꝙͣꝙͣ onerato capitecornibus vaſtis: gladiorūqꝫ vaginis. In hocita ſe librant: vt tormento aliquo rotati in petris potiſſimum et monte aliquo in aliū trāſilire cupiētes: atqꝫ recurſu ꝑnici: quo libuerit exultant. Ex libro de naturis rerū. Ibex eſt animal ꝑuum: velociſſimuꝫ. in capitevaſtis cornibus oneratum: in petris cōmorantur ibiqꝫfetus faciunt. de quo videlicet plenius dictū eſt iam ſuperius. Eſt etiaꝫ ibiſ genus volucris: de quo nihilominus dictū eſt ſuꝑius in tractatu de auibus. vnde ē illeverſus: Ibex eſt animal: auis ibis: et inuidus ibis. Itaqꝫ de ibice animali dictū eſt ſuꝑius ſub capree vocabulo in hoc eodē libro: vbi ſcꝫ agitur de pecoribꝰ. EX. De innulo. Yſidorus.Nnuli ſunt ceruoꝝ filii: ſic ab innuēdo dicti. qꝛano ſcꝫ ad nutum matris abſcōduntur. SolinꝰCerui nāqꝫ. ſicut dictū eſt ſupra. teneros fetꝰſtudio occulunt id eſt abſcōdunt: inter ꝓfunda fruticaarborū vel herbaꝝ vel eos pedū verbere caſtigant adlatendum. Cūqꝫ maturauerit ad fugam robur exercitio docent curſus: aſſueſcūt ſalire per abrupta. Innulivero in vtero ſue matris occiſi coagulū: aduerſus venena eſt munificum. Auicēna. Coagulū innuli ceruoꝝ ſanat a venenis morſuris omnibꝰ. Actor. Inuulus quoqꝫ. vt legitur. agilis eſt: curſu velox: viſu perſpicuus: vngulam findit: in excelſis moratur: et in ſumnis paſcitur. vnde ſcriptū ē. Similis eſto dilecte capree innuloqꝫ ceruoꝝ ſuꝑ montes bethel. Ambroſius in hexameron. Innulus cornua nōduꝫ habet: tamen fronte preludit: et ea que nōdum expertus eſt telaminatur. Areſtotiles. Ceruoꝝ innuli ſi caſtrētur ante cremētum cornuum: oriūtur eis cornua. Si veropoſt ortum cornuū non creſcūt: nec amplius eiiciūt ea. Ex libro de naturis rerū. Innulusᵉ cerui ab homīecaptus: et ad modicum in vinculo ductus: ſequitur illūetiā non ligatus. LXI.De lepore. Yſidorus.Epus quaſi leuipes. qꝛ velociter currit. velorenim eſt animal. et ſatis timidū. Ambroſiꝰ epus hyeme albeſcit. eſtate in colorem ſuumredit. Plinius libro vii. Leporū plura ſunt generaIn alpibus candidi ſunt quibus hybernis menſibꝰ procibatu niuem eſſe credūt. Certe liqueſcēte ea rubeſcūtannis omnibus. Lepoꝝ generis ſūt: et quos hyſpaniacuniculos appellat: fecūditatis īnumere famēqꝫ balearibus inſulis populatis meſſibus inferentiū. Iniiciunteas in ſpecus: qui ſunt multifores in terra. Unde etnomē animali. atꝫ ita eiectos ſuꝑne capiunt Ideꝫ inlibro decimo. Unū animal digitos habentiū herba alitur lepus: ſed et fruge Idem in libro xi. Patentibusoculis dormiunt lepores. et pingueſcūt: ſicut necdices: Animaliū viliſſimus eſt lepus: traditqꝫ trogusei pilos eſſe in buccis intus: et in pedibus. Areſtotiles. Lepus vtiqꝫ multoꝝ pueroꝝ eſt. Et intra mandibulas pilos habet: et in pedibus ſimiliter. Solus inhiis qui dentes habent in vtraqꝫ mādibula: coaguluꝫhabet. Lepus femina quādoqꝫ matrem equitat cōitustempore. Eſt autem pili mollis: ſed valde tenuis. Corhabet magnum: ſicut et animalia cetera: que timida ſūtUultur leporem deprehēdit et interficit. Lepores etiāſi ad terram ithacā inferantur: non viuent: ſed aliquādo reuerti ad mare videntur. Ambroſius. Leporescognouimus hyeme albeſcere: eſtate autē in colorē ſuūredire. Quod ideo dicimus: vt in reſurrectione futura bonoꝝ immutationem credamus. Actor. Lepus ēanimal molliſſimum. debile: timidum: ac fugitiuū: auriculatum: habet crura retro longiora. vnde et faciliꝰ aſcendit: ꝙͣ deſcēdit. Immūdus eſt ſecūdum legem quia

non ruminat: ſed quidē vngulaꝫ diuidit. In petra cubile ſuum collocat. apertis oculis dormit habꝫ aūt ſimulvtrūqꝫ ſexū. Unde therentius cōmicus. Tu ne inquites lepus: et palpamentum queris. Quaſi dicat ex quonunc femine: nūc maris: vſurpas officiū. quid na palpes: queris mulierem. Habet autē lepus labia ſemperin motu. LXII. De eodem Ex libro de naturis rerum.Epus celeritate vigens: inter beſtias timidiſſimus eſt. vnde et raro niſi ī nocte exit ad paſtūtemꝑe meſſis exultat: et mouetur ad luduꝫ. Teſtante plinio nūqͣ pingueſcit. Si aūt intra tecta domuſnutriatur hominibꝰ: et motu velocitatis careat: īnaturalis craſſitudo ſuꝑ ren eius creſcit: et moritur. Ml̓tus itaqꝫ motus in animali pinguedinē minuit. quamvtiqꝫ ex multo cibo poſſet cōtrahere. Lepus omniūpreda naſcatur: oportuit vt ſupra moduꝫ multiplicaretur. Unde ſolus fere animaliū fetū pariens: aliū interīin vtero pilis veſtit: aliū ſine pilis: et aliuꝫ in ſemine repoſitū ſimul gerit. Itaqꝫ dicit baſilius. vbicūqꝫ ceperint habitare: non facile deletur eoꝝ genus. In aliquibus aūt regionibꝰ. iuxta ambroſiū. hyeme albeſcunt: eteſtate in colorem priſtinū redeūt. Fertur muſtelalepore ludit: et tandē laſſati guttur dentibus apprehendens acerrime ſtringit. Qui morſum ſentiens: cuaderefugiendo conatur: ſed doloſo pōdere aggrauatur.denqꝫ corruentē improba beſtiola necat: et manducat.Lepus aūt ſexum ſuum per annos ſingulos mutat.Phiſiologus. Femina leporis equitat marem in coituPedibus leporis granula auri colligūtur: ne pereant.Non autē ſit os tuū plenū pilis: ſicut os leporis interius. ſed ſint pedes tui piloſi ſubtus ſine pondere: ſicutpedes leporis ne ledātur in ſaltu. Alexāder. Feruntleporē caracterē ſexus nobilioris habentē: lepuſculos īvtero geſtare. Nūquid hermafroditus eſt. Addūt etiā poſtꝙͣ ſemel cōceperit et lepuſculis etiā grandeſcereincipiētibus iterū concipit. LXIII. De medicinali leporis operatōe GſaacEpus licet ſiccus ſit: et groſſum ſanguineꝫ generet: melior tamē eſt hircis capris iuuenibꝰ Proinde cōuenit ficcas habere volētibusplexiones. Cōtrarius vero eſt tenuem dietā ſeruātibꝰ. Auicenna. Lepus ſilueſtris frigidꝰ eſt et ſiccus: ſtomachū mūdificat. Sanguis eiꝰ mudificat pannū et cinis capitis eiꝰ medetur alopicie. Cerebrū eius aſſatuꝫconfert tremori accidenti in ſucceſſione egritudīs. Itēcum eodē cerebro gingiue pueroꝝ inungutur. Proprietas que in ip̄o eſt: velociter oriūtur dentes: et facile exeunt ſine dolore. Coagulum eius meliꝰ eſt om̄ibus coagulis in ſpecie. hoc aceto bibitum confert epylenſie.Idem aceto tyriaca eſt venenis. Itē ſanguis ſeporis frixus confert diſinterice: et apoſtemati inteſtinorūet reſolutioni antique. veneno quoqꝫ ſagitte armene.Caro ſeporis calida eſt et ficca: aſſata bona eſt vlceribꝰinteſtinoꝝ. In iure carnis eiꝰ ſedent pōdagrici: et habētes dolorem iuncturaꝝ. Et eiꝰ oꝑatio ꝓxima eſt oꝑationi iuris vulpis. Sāguis leporis calidꝰ: morphee pānoqꝫ ſuppoſitus: cōfert eis. Idē cibo maturat apoſtemata calida et apoſtemata leuia. Dyaſcorides. Sanguis leporis ꝑunctus araneas et vulnera mala compeſcit. Pulmo leporis oculoruꝫ dolores mirifice tollit: ſuꝑperpoſitꝰ et ligatus. Item contritus et illinitus perniones: et pedes a calciamētis leſos ſanat. Locium leporinum cum ſpicanardi et aqua bibitū ydropicos curat.Infantibus vrinam prouocat. ventreꝫ mollit. doloresaurium compeſcit. Idem. Cerebelluꝫ leporis comeſtum: tremorem corꝑis tollit. Tritum cōmeſtū dentesinfantium confirmat. Caput eius combuſtum ſepovrſino: et vt cathaplaſma adhibitum alopicias emēdat