Druckschrift 
2 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

LiberDecimuſnonus

cōplexionis fuerint. fiunt ſplenetici. vel quartanarti.vel ydropici. vel ſcabioſi. vel leproſi. ſecūdum cōplexionem quā p̄paratam hiis morbis inuenit. Uituli tamēlactētis caro laudabile generat nutrimētum. facilis eſtdigeſtionis. qꝛ calor e ius humiditas in quātitate ml̓ta eſt. vulue vicinitate lactis bibitione. Idcirco bonum facit ſanguinē. Coleram rubeā expellit de ſtomacho. maxime ſi comedētibꝰ calor naturalis domineturEgritudinē aūt exeūtibus. licet noceat. grauis ē tame digeſtioni ꝓpt̓ defectionē virtutis eoꝝ. Q XX. De operatione bouis in medicina.AuicennaQuinū fel cum nitro thimolea valꝫ ad furfures. caput eo lauatur. Idem quoqꝫ fel aperit F orificia emorroidaꝝ. ex eodeꝫ cuꝫ melle liniturpalatū ad p̄focationem Dyaſcorides. Cac bubuluꝫoris vulnera recētia ducit ad ſanitatē. Fimus boū iuuat ad apum veſpaꝝ ictus. Idropicus etiam illitusex eo iuuatur ſi ad ſolē multū iaceat. deſiccatur. Maximū vero bn̄ficium p̄ſtat fimus maſculi bouis ſtericismulieꝝ: fumigatus ꝓpendētibus. Plinius li. xxviii.Bouis ſepū cum adipe anſerino ocymī ſucco vlceraoris ac rimas ſanat. Item contra ea que ex ulcerationevenena enecant ſepum bubulū auxiliatur. Medullaqꝫ bubula ex crure dextro priore trita ſanguine. pilis palpebrarumqꝫ viciis anguloꝝ occurrit. Si verograuitas ſit audiēdi fel bubulum ꝓdeſt vrina caprevel hirci. Talus bouis accēſus dentes dolore labentes cōfirmat admotus. Eiuſdē quoqꝫ cinis cum mirraboum eſt dentifriciū. Lien bubulus in melle datur. illinitur ad lienis dolores. Lac bubulū. ceteris medicacius eſt. Bubulo ſiquidē lacte. cuncta venena expugnari tradūt vomitione. Preterea tenaſmꝰ poto lacte bubulo tollitur. Stomachū exulceratū lactis bubuli potꝰreficit. eiuſqꝫ roſiones caro bubula mixta aceto et vino cocta: ad hominis etiā morſum bubula caro coctaimpoſita efficax eſt. Canū ſcabies ſanatur ſanguine recēti bubulo. Iterūqꝫ cum inareſcat illito poſtero dieabluto cinere lixiuio. Hali. Fel bouis tinnitibus etauris ſonitui medetur: ſi bombace ſupponat̉. Sioleo mixtus inſtilletur auri: mitigat dolorē ex frigido.In locio quoqꝫ boum ſi infundat ſe. optimū eſt ſtomacho dolenti ex frigido. Prodeſt etiam emorroidis.Fimus boū cathaplaſmatus ſuper apoſtemata groſſadiſſoluit ea: ſi vero ꝯburatur naribꝰ inſuffletur: ſanguinis fluxuꝫ ab eis ſedat. Preterea ſi cathaplaſmetureo modico butiro vētri ydropici manifeſtiſſime medetur. Sed ſi pūcture veſpiū cathaplaſmetur: prodeſt.Iecur bouis ſi cōburatur bibatur. vētris ſolutionideſt. fluxui ſanguīs. Os quoqꝫ bouille ſi ꝯburatur.dentes cōmotos ex ſe fricatos ſolidat. Et ſi ſquingibin bibatur ſplenē liquefacit: appetitū coitus excitat:ac lepre prodeſt.A..XXI. De bubalo et biſonte Iſidorus.Ubali deriuationē vocati ſunt: eo ſunt ſimiles bouꝫ. adeo indomiti: vt feritate iugū ccruicibus recipiāt hos affrica ꝓcreat. Ex libro de naturis rerū Bubalus eſt aīal boue maius altius corꝑe nigrū colore. hꝫ cornua lōga: tortuoſa: collūlongū: caput ingēs: mēbra macillenta: caudam ꝑuam:aſpectū beniuolū ac ſimplicē. Sed ſūme ꝑnicitatis atqꝫ crudelitatis eſt. ad iram fuerit ꝓuocatū. Uſibushumanis accōmodatiſſimū eſt: fortitudīe maxima pollet. Bubalus patiens eſt laboris pilos hꝫ paucos: vocem terribilem. fronteꝫ aſꝑrimā: cuteꝫ duriſſimā. pedeſpargit terrā. In eius naͣre anulus ereus funiculoponitur: vt facilius homini cedat in opus quod ei fuerit impoſitum. ſi onus eſt graue vltra volūtatemſnam imponatur: ſtatiꝫ ꝯmotus in terra ſternitur. Nec

facile ictibus ad ſurgendū cogitur. niſi alleuiato oncrequo grauatur. hic alio nomine biſontes dicitur. de quodicit ſolinus beſtia eſt boui ſimilis. Cac bubalinumfacile ventrē emollit. vulnera recentia ſanat. hiis quivenenū hauſerint ꝓdeſt. Fel etiā eius medicinale ē qꝛvulnerū cicatrices ſanat. mixtūqꝫ lacti dolores auriuꝫſedat Solinus. Biſōtes in ſeptentrionali plaga ſūtboues. veris ſil̓es. ſetoſi colla. iubas horridi. vltra tauros ꝑnicitate. capti aſſueſcere neſciunt. hos imperituꝫvulgus bubalos vocat. Plinius libro viii. Germania ſcychie cōtermina gignit inſignia. bon̄ feraꝝ genera iubatos biſontes velocitate excellētes vros quibꝰomnibꝰ imperitū vulgus nomen bubalorū imponit:id affrica gignat vituli potius ceruice quadā ſimilitudine Idem in libro xi. Bubaloꝝ ſanguis non ſpiſſatur. Hali. Co agulum pulli bubali cōtra potuꝫ cicute ꝓdeſt. eiqꝫ qui comedit fungos. vrina bubali ſi ꝯtrita miſceatur mirra aut oleo in aure ponatur: doloremeius ex frigido mitigat. Dyaſcorides. Fimus bubali paſcentis impoſitus tumores vulneꝝ tollit: ſcyatice paſſioni cōuenit. In cathaplaſmatibꝰ poſitus duricias ac ſcrofas purgat: puſtulas ſoluit A. XXIIDe camelo. IſidorusAmelis nomē dedit: ſiue qn̄ onerātur vt breuiores hūiles fiant: accubat. qꝛ greci cami humile breue dicūt. ſiue qꝛ curuus eſt dorſo camiem̄ grece curuū ſignat. hos licet alie regiones mittātſed arabia plurimos. Differunt aūt ſibi. Nam arabicibina tubera in dorſo habēt: reliquaꝝ regionū ſingula.Mittit et bactria regio fortiſſimos camelos: nūꝙͣ atterentes pedē Solinus. Cameli bactrines nūqͣ pedesatterūt: quia ſunt illis reciprocis quibuſdā pulmūculiſet carniū pulpis. veſtigia carnulenta. Alii quideꝫ ſuntoneri ferendo accomodati. Alii vero ꝑniciores. Sꝫ illi vltra iuſtū pondera recipiūt: nec iſti amplius ꝙͣ ſolita ſpacia egredi volunt. Oderūt equinū genus. Sitīetiā in quatriduū tolerant. Uerū cum occaſio bibendidata eſt: tantū implentur quantū ſaciet deſideria preterita: in futuꝝ diu proſit. lutulentas aquas captāt: puras refugiunt: Beniqꝫ vbi cenoſior liquor fuerit ip̄i aſſidua cōculcatione lutum excitāt vt turbidetur. Durātautem in annos centum: niſi forte in ꝑegrina tranſlati:inſolētia mutati aeris morbos trahat. Pliniꝰ libroviii. Camelos inter armēta paſcit oriens. quorum duogenera bactrie et arabie: differūt: illi bina habent tubera in dorſo. hii vero ſingula et ſub pectore alteꝝ cuiincūbant. dentiū ſuꝑiore ordine ut boueſ carēt: in vtroqꝫ genere Idem in libro xi. Cameli ſoli ex hiis que ſunt cornigera: dentes priores habēt in ſuꝑiorūmaxilla. Leo tm̄ camelus pedatim gradiūtur: hoc eſtvt peſ ſiniſter trāſeat dextrū: ſed ſubſequatur: camelo tali ſunt ſimiles bubali: ſed paulo minores. Eſt eniꝫanimal biſulcuꝫ: diſcrimine exiguo: pes ſimus veſtigiocarnoſo vt vrſi. Qua de cauſa in longiore ītinere ſinecalciatu fatiſcunt. Ex libro de naturis rerū. Cameli quatuor ventres habent. Primus recipit cibum crudum. Secūdus aliquātulum digeſtuꝫ. Tercius magisdigeſtum. Quartus cōplete digeſtum. AmbrofiusCamelus altior ſit: vt herbis paſcetur minutiſſimislongiora vſqꝫ ad terrā colla ſortitus eſt. ad vſum paſtionis Baſilius libro viii. Camelus hꝫ tenaceꝫ malorum memoriā. deniqꝫ ſi ꝑcuſſus fuerit: diu diſſimulatodolore: cum oportunum tempus reperit: illatā protinꝰiniuriam reponit. Audite ergo hoīes iracūdi: cui beſtię ſimiles habeamini.C.XXIII. CDe eodem AreſtotilesAmeli ſunt: ſicut animalia cornuta. qꝛ ventrescius ſunt ſicut habentium cornua. Et qꝛ cibusilliꝰ ſpipoſus ē: neceſſario fuit eiꝰ līgua caruoſa