Druckschrift 
1 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

LiberDuo decimus

De ſeminibus herbarum Actor I.oſtquamnaturas herbarūſingulaꝝ: videlicꝫagreſtiū et ortulanarū colligēdo diligenter ꝯpleuimꝰReſtat vt ea exherbis ꝓcedūt: videlꝫ: ſeminā grana et ſuccos ſingl̓a genera deſcribamꝰ. Naꝫ de floribus foliis iamdictū eſt ſupͣ: videlicet vbi actū eſt de ꝯmuni natura plantarū Ambro.ī exameron. Miramur ſiquidē cito terra germīauerit ad dei vocem Quāto maiora ſūt miracula ſi ſpectes ſingula: qūo ad inuiceꝫ iacta ī terrā ſemina reſoluuntur. niſi mortua fuerint: nullum afferēt fructū. ſiaūt fuerint quadā ſui mortē reſoluta: in vberiores fructꝰ reſurgāt. Suſcipit granū tritici putris gleba. ſparſumqꝫ cohibet: ac velut materno gͦremio terra fouet etꝯprimit. Inde ſe granū illud reſoluerit herbam germinat: Cuiꝰ viriditatis ſpēs herbeſcētis: iam grata eſtoculis. Et ſtatim genꝰ ſatiui ſil̓itudine ſui ꝓdit: vt iamin herbis fructuſ recognoſci poſſit. paulatīqꝫ adoleſcit culmo pubeſcēs aſſurgit. At vbi ſe geniculata ſpica ſubtulerit: vagine q̄dam future frugi parantur: inbus granū interiꝰ formatur: ne tenera eiꝰ pͥmordia: autfrigus ledat: aut ſolis eſtus exurat: aut ventoꝝ inclem̄tiā: vel imbriū vis ſeua diſcutiat. Succedūt qͥdaꝫ ordines ſpice mirabili arte formati: vl̓ ad ſpēm grati: vl̓ adtutamē nexu quodā inter ſe: natural̓ colligatōnis aſtricti. Et ne frugis nūeroſioris pōdere cedat fultura culmoꝝ: vaginis qͥbuſdaꝫ ip̄e culmnꝰ vt gemīatis viribuspoſſit frugē ſuſtinere multiplicē: ne impar oneri curuet̉in terrā. Tunc ſuꝑ ip̄am ſpicā vallum inſtruit̉ ariſtarūvt qͣſi quoddā bellum p̄tendant: ne mīoꝝ auiū morſibꝰſpica ledatur: aut fructibꝰ ſuis exuatur: aut veſtigisꝓteratur. Sic terra qd̓ accepat feneratum reſtituit: manetqꝫ fidel̓ agricole tanꝙͣ feneratori ſuo. Naꝫ ſi qn̄ fenus ſoluit: eo forſitan inclemētia frigoris: aut nimia ſiccitas: aut immēſa vis ymbrium aduerſa fuerit.alio āno ſuꝑioris anni damna ꝯpenſat. Ceterūqꝫ ſpēsagri pleni: qͥs odor: ſuauitas: agricolaꝝ voluptas:digne explicare poſſumꝰ ſi nr̄o eloqͥo vtamur. Palladius de agricultura libro pͥmo. In nouo genere ſeminum eſt tota ſpes ponēda an̄ expimētuꝫ. locis humidis ſemīa ciciꝰ degenerāt ꝙͣ ſiccis. Semīa pluſꝙͣ annicula eſſe dn̄t: ne vetuſtate corrupta ꝓdeāt. Semiariuꝫ mediocri terra recte inſtituitur. vt ad meliorē ſata fuerint tranſferātur. Omīa vero ſeruntur in terracreſcēte luna diebus tepidis ſunt ſerenda Naꝫ tēporeuocat: frigus includit. Serenda ſunt inqͣ luna creſcit: ſecanda vel legēda cum decreſcit. Actor. dicturiaūt de ſeminibus qͥbuſdaꝫ herbaceis in vſu cōmuniter ſumūtur incipiemus. De ameos et aneto Diaſcorides..II.Meos ml̓ti cuminū ethiopicū aut baſilicen.dicunt eſſe. Sed ameos alteriꝰ eſt nature. Eſtquidē ſemē pene cimino ethiopico ſil̓e: ſed minutius exalbidiꝰ: quodāmodo ſpiſſiꝰ guſtū hn̄s origano ſil̓em. Sed eligendū eſt recens atqꝫ mundū. virtꝰilli eſt acris: t̄mantica: deſiccatiua. Tortionibꝰ mēdetur. vrinaꝫ mēſtrua ꝓuocat deſiccat nimis exteni

at. Idem dyaforeticū eſt. Cum vino bibituꝫ menſtruiaimperat. inflatōem ꝓrſus ſedat. Melli additū liuoresdetergit. bibitū ac ꝑunctū: corpori bonū colorē reddit.Cuꝫ reſina vuapaſſa: matricē purgat fumigatōe ſua Platearius. Aneti ſemen multipliciter ꝯuenit vſuimedicine: radix ſecundario: herba vero tercio: de ſcꝫdictū eſt in p̄cedenti libro Conſtantinꝰ in libro graduū. Anti ſemen ꝑuſtū cathaplaſmatū: emorroidasomnino ſanat Dyaſcorides. Aneti ſemen adhibituꝫin cathaplaſma: ſoluit ꝯdilomata. Idem feruefactum admotū naribus: ſingultire patit̉ Palladius libro. iii. Anetū qn̄ ſeritur: aliqͥ ſemen eiꝰ obruūt: opinantes a nulla aue tangatur. In februario frigidislocis ſeritur: oēm celi ſtatū patitur: ſed tēpidiore letatur. Serendū aūt eſt rariꝰ rigandū Macer. Amedicis calidū ſiccūqꝫ refert̉ anetū. Et dicūt ſit gradhuic in vtroqꝫ ſecundꝰ. Aſſidue bibituꝫ viſui nocet etgeniale. Claudit iter. ſiccans humorē ſemīs intus. Sinimio venter turgens humore grauetur. Suſpenditpuluis ꝯbuſti ſemīs huiꝰ: Appoſitꝰ digitis aut intusclęſtere fuſus. Olofactum repͥmit ſingultū ſemē aneti.Aſſatum feruens ſi ſepius olofacit eger. Apponasemorroidis ſi ſemē aneti Uſtum curat eas: ꝯdilomata ſoluit. III. Platearius De aniſoNiſum qd̓ alio noīe ciminuꝫ dulce d̓r. ſemen ēcuiuſdā herbe ſil̓i nomīe appellate: ē caliduꝫy ſiccum in tercio gradu. virtuteꝫ habet diſſoluendi cōſumēdi: valet ꝯͣ ventoſitatē: indigeſtionē acidam eructuatōem. dolorem inteſtinoꝝ ex frigiditatedolorem auriuꝫ ex humiditate. ſed decoctio aniſialijs herbis diureticis ſoluit opilatōem ſplenis epatis. Contra liuorem ex ꝑcuſſione cum cimino cōterituret cum cera liq̄facta ſuꝑponitur. Ad augm̄tationeꝫ lactis valet puluis eiꝰ in cibo potū ſumptꝰ. Meatꝰ enīlactis ſuo calore aꝑit. Dyaſcorides. Aniſus feruentis eſt nature vl̓ virtutis: et ſicce atꝫ ſcarotice ac vnctualis. Medetur ydropicis. ſit im bibitus tollit. venenisoccurrit. Inflatōes amputat. ventrē ſtringit. menſtruiſimꝑat. lac̄ ml̓ieribꝰ ꝓuocat. bibitꝰ ventreꝫ ſtimulat. fumigatōne naribus adhibitꝰ: dolorem capitis tollit. arrium dolorem cum oleo roſeo adhibitꝰ mitigat. ventoſitatem ventris tollit. Optimū eſt aūt creticuꝫ: deindevero egyptium. gallicum autem vetuſtiſſimū Auicēna. Aniſum eſt ſemen feniculi romani. In ip̄o eſt dulcedo acuitas qua medicinis adurētibus fit vicinū. Eſtautem aꝑitm̄ cum ſtipticitate parua. ſedatiuūqꝫ doloꝝreſolutiuū ventoſitatū. ꝓprie ſi aſſetur. Confert etiaminflationi in facie. apoſtematibꝰ extremitatuꝫ. vaporeius attractus ſodā atqꝫ vertiginem ſedat. lac vrina meſtrua ꝓuocat. aꝑit opilatōes renū: veſice: atꝫ matricis. confert febri antique. Conſtantinꝰ vbi ſup̄Aniſum calidum eſt ſiccum in tercio gradu. Groſſoshumores attenuat. ventoſitatem inflatōem diſſoluit.Opilatōem aꝑit epatis ſplenis. lac mulieris augmētat. libidineꝫ excitat. vrinā menſtrua ſudoreꝫ prouocat. ventrem conſtipat: maxīe ſi aſſum accipiatur: ſuꝑfluis humoribꝰ ad ventrem fluentibꝰ repugnat. Qd̓ſi fumigatū naribꝰ applicatū fuerit: dolorem capitisde groſſa ventoſitate reumate curat. Ex epl̓a yp̄ocratis. Aniſus calefacit: deficcat nimis. diureticꝰ atexiſtit. amputat itaqꝫ ventoſitatē in ventre ac ſine dolore facit eſſe Palladius vbi ſupͣ. Aniſum facit ciminum. In marcio ſeritur bn̄. in locis aūt letioribuslius ꝓuenit. item ceteris ſi humore iuuetur ac ſtercore. IIII. Iterum de eodem Plinius libro. xx.