Flauii Vegetii Renatieſt: quod non aſſidua meditatio facillimum reddat. Quam rem antiquosmilites factitauiſſe Virgilio ipſo teſte cognoſci poteſt: qui ait. Non ſecusac patriis acer Romanus in armis: Iniuſto ſub faſce uiam cum carpit: & hoſti Ante expectatum poſitis ſtat in agmine caſtris.Quo armorum genere uſi ſint antiqui.Ocus exigit: ut quo armorum genere inſtruendi: uel muniēdiſint tyrones referre tētemus. Sed in hac parte antiqua penitusconſuetudo deleta eſt. Nam licet exemplo Gothorum: & Alanorum: Hunnorūqꝫ equitum arma profecerint: pedites tamēconſtat eſſe nudatos. Ab urbe enim condita uſqꝫ ad tempus diui Gratiani & catafractis & galeis muniebatur pedeſtris exercitus. Sed cūcampeſtris exercitatio interueniente negligētia: deſidiaqꝫ ceſſaret: grauiauideri arma cœperunt: quæ raro milites induebant. Itaqꝫ ab imꝑatore poſtulabant primo catafractas: deinde caſſides reponere: ſic detectis pectoribus: & capitibus cōgreſſi contra Gothos milites noſtri multitudine ſagittariorum ſæpe deleti ſunt: nec poſt tot clades: quæ uſqꝫ ad tantarum urbium excidia peruenerūt cuiꝗͣ curæ fuit uel cata fractas: uel galeas pedeſtri-bus reddere. ita ſit: ut non de pugna: ſed de fuga cogitent: qui in acie nudiexponuntur ad uulnera. Quid enim pedes ſagittarius ſine catafracta: ſinegalea faciet: qui cum arcu ſcutum tenere non poteſt? Quid ipſi Dracona-rii atqꝫ ſigniferi: qui ſiniſtra manu haſtas gubernant: in prælio faciēt? quorum & capita nudaconſtant: & corpora. Sed grauis pediti lorica uidetur:& galea fortaſſe raro meditanti: & arma tractanti. Cæterum quotidianusuſus non laborat etiam ſi oneroſa geſtauerit: ſed illi qui laborem in portādis ueteribus munimentis armorum ferre non poſſunt detectis capitibus& uulnera ſuſtinere coguntur: & mortes. Et quod eſt grauius: eſt & turpius: aut capi: aut certe fugere: & remp. perdere: ſic dum exercitium laborēqꝫdeclinant cū maximo dedecore trucidantur: ut pecudes. Vnde enim apudantiquos mirus non dicebatur pedeſtris exercitus: niſi quando pilatæ legiones: præter ſcuta: etiam catafractis: galeiſqꝫ fulgebant uſqꝫ eo: ut ſagittaritſiniſtra brachia manicis munirentur: pedites ſcutati præter catafractas: &gale as: etiam ferreas ocreas in dextris cruribus cogerentur accipere. Sicerant muniti illi: qui in prima acie pugnantes principes: in ſecunda haſtatꝭin tertia triarii uocabantur. Sed triarii genibus flexis ſolebant intra ſcutaſubſidere: ne ſtantes uulnerarent̉ uenietibus telis: & cum neceſſitas poſtulaſſet tanꝗͣ requieti uehementius inuaderent hoſtes: quibus conſtat ſæpefactam eſſe uictoriam: cum haſtati illi: & qui priores ſteterant: interiiſſentErant tamen apud ueteres inter pedites: qui dicebātur leuis armaturæ fuditores: & ferentarii: qui præcipue in cornibus locabantur: & a quibus pugnādi ſumebat̉ exordiū. Sed ii: & uelociſſimi: & exercitatiſſimi legebant̉.

uiburutxixxiixiiijxatitpultpuuium præterea queAicinabere debere. liadumed pplamiūt appemiut de tros pedes in a-inrt ab noſtibus: ne poipm poſſit infexre. li.xit quocūqꝫ armo-rilpntriorem ſumat au-De munitI Iilioꝝ quoqꝫ munIumniluatemnitſirecie conſtitutIpndemoIntim ciuitati