De re militari Liber PrimusAtandi uſum æſtiuis menſibus oīs æqualiter debet tyro con-diſcere. Nō enim pontibus ſemꝑ flumina trāſeuntur. Sed & cedens: & inſequens natare cogit̉ frequēter exercitus. Sæpe repētinis ībribus ſolēt exundare torrētes. Et ignorātia non ſolū abhoſte: ſed ab ipſis aquis diſcrimen incurrit. Ideoqꝫ Romani ueteres: quos tot bella: & continuata pericula ad omnē rei militaris erudiue-rant artē. Campum martiū uicinū tyberi delegerūt: in quo iuuentus poſtexercitiū armoꝝ ſudorē: puluerēqꝫ dilueret: ac laſſitudinē: curſuſqꝫ laborem natādo deponeret: nō ſolū autem pedites: ſed & equites: ipſoſqꝫ equosuel lixas: quos Galliarios uocant ad natandū exercere percōmodū eſt nequid imperitis: quū neceſſitas incumbit eueni at.Quemadmodū ad ſcuta uel ad palos antiqui exercebāt tyrones.Ntiqui: ſicut inuenitur in libris hoc genere exercuere tyronesScuta de uimine in modū cratiū: & rotundata texehant ita: utduplum pondus crates haberet: ꝗͣ ſcutū publicū habere cōſueuit: iidemqꝫ clauas ligneas duplicis æque ponderis pro gladiistyronibus dabāt. Eoqꝫ modo nō tantū mane: ſed etiā poſt meridiē exercebantur ad palos. Paloꝝ. n. uſus non ſolum militibus: ſed etiamgladiatoribus plurimū prodeſt. Nec unꝗͣ aūt arena: aut cāpus inuictum ꝓbauit uirum: niſi qui diligenter exercitatus docebatur ad palum. A ſingu-lis aūt tyronibus ſinguli pali defigebant̉ in terrā: ita ut micare nō poſſent:& ſex pedibus eminerent. Cōtra illum palū: tanꝗͣ contra aduerſariū Tyro& crate illa: & claua: uelut cū gladio ſe exercebat: & ſcuto: ut nunc quaſi caput: aut faciem peteret: nunc a lateribus minaretur. Interdum cōtenderetpoplites: & crura ſuccidere recederet: inſultaret: inſiliret: & quaſi præſen-tem aduerſarium: ſic palum omni impetu: omni bellandi arte tentaret: inqua meditatione ſeruabatur illa cautela: ut ita Tyro ad inferendum uulnus inſurgeret: ne qua parte ipſe pateret ad plagam.Non cæſim: ſed punctim ferire docendos Tyrones.Ræterea non cæſim: ſed punctim ferire diſcebant. Nam cæſimpugnātes non ſolum facile uicere: ſed etiam deriſere Romani.Cæſa enim quouis impetu ueniat: non frequēter interficit: cū& armis uitalia defendantur & oſſibus. At contra puncta duasuncias facta & adacta mortalis eſt. Neceſſe eſt enim ut uitaliapenetret: quicquid immergitur. Deinde cum cæſa infertur: brachium dextrum: latuſqꝫ nudatur. Puncta autem tecto corpore infertur: & aduerſa-rium ſauciat anteꝗͣ uideatur. Ideoqꝫ ad dimicandum hoc præcipue genereulos conſtat eſſe Romanos. Dupli autem ponderis illa cratis: & claua dabantur: ut cum uera & leuiora Tyro arma ſumpſiſſet: uelut grauiore pondere liberatus ſecurior: alacriorqꝫ pugnaret.