Druckschrift 
Preclarissima opuscula diui Thome aquinatis sacri ordinis p[rae]dicator[um] in quibus o[mn]is phy[losophia]e [et] diuinar[um] scripturar[um] theoremata est co[m]plexus
Einzelbild herunterladen
 

Opuſculumqniquageſimum ſeptimū

litudines earum. Similitudo aūt rei poſterior ēipſa re ⁊ ad hoc ꝙ ſit effectꝰ oꝑꝫ ꝙ p̄exiſtat cā. Exquo ſequit̉ ꝙ deſtructis rebꝰ d̓ſtruit̉ ſcientia ⁊ nōvalet dicere ꝙ ſimilitudines remanſerunt apudaīam. Nam de ſimilitudinibꝰ illis nō eſt ſcientiaſed de rebꝰ quarum ille ſunt ſimilitudines. Et adhoc dico ꝙ ſi ſcīa ſit de ſimilitudinibꝰ rerum ſeꝗt̉ēt ꝙ deſtructis rebꝰ deſtruat̉ ſcīa. Cuiꝰ ratio ē: ꝗaſcīa eſt veroꝝ nūc aūt ſimilitudo dr̄ vera: qꝛ vererepreſentat rem cuiꝰ eſt ſimilitudo ſicuti eſt modo ſimilitudo rerū exn̄tium de quaꝝ rōne ē extraaīam eē repn̄tat eas vt exiſtētes alioꝗn non eſſetſimilitudo vera tūc componit̉ ꝙ res extra animādeſtruat̉ ſi eedem ſimilitudines remanerēt quepͥus rep̄ſentabant res ſicut pͥus ⁊ hec falſa repreſentatio: qm̄ repreſentāt res exiſtētes que nō exiſtunt. Et ſi tu dicas ꝙ nō remanēt eēdem ſimilitudines ſicut ⁊ pͥus vel nō eodē modo rep̄ſentantſicut pͥus tūc ſequit̉ ꝙ nō remanet eadē ſcientiapͥus: ⁊ ſic ſequit̉ ꝙ deſtruat̉ ſcīa deſtructis rebꝰ .ſſcīa illarum reꝝ. Et hoc ē quod īnuit Ariſt. in libp̄dica. vbi dicit ꝙ deſtructis pͥmis ſubſtātijs impoſſibile ē aliquod alioꝝ remanere .ſ. vl̓ium velſecūdaꝝ ſb̓arum. Uniuerſalia aūt ſūt ſubiecta ſcientiarum ⁊ deſtructis ſubiectis ſcīarum deſtruūtur ⁊ ip̄e igit̉ ⁊cͣ. Sed de rebꝰ artificialibꝰ nō ē itanam deſtructis ipſis nō opꝫ ſcīam earum deſtruiQuod ē qꝛ ſpecies rei artificialis que ē apud animā eſt pͥncipiū rei artificialis extra aīam ita ꝙ ſcientia artificis ē cauſa reꝝ artificialium deſtructoaūt cauſato non opꝫ cauſam deſtrui ideo poteratartifex habere cognitionē rei artificialis abſqꝫ hocꝙ res artificialis ſit in effectu qꝛ cognita cauſa cōgnoſcit̉ effectꝰ poterit aūt apud ſe habere ſimilitudinē domus habētis tot angulos: qꝛ pōt repeririin pluribꝰ. Et ſi ī nullo reperiat̉ de qua artifex habebit ſcīam. Ex quo pꝫ ſolutio queſtionis ꝓpoſiteꝙ non opꝫ omnes res que ſunt ſubiecte ſecundisintētionibꝰ eſſe extra aīam. Nam lꝫ in rebꝰ naturalibus exigant̉ in artificialibꝰ tamē nō oꝑꝫ ⁊ generaliter in omnibꝰ rebꝰ que ſunt ab intellectu nōpoſſunt eē ſecūde intētiones ſubiecte alijs ſecundis intētionibꝰ ſicut ſyllogiſmus ē genꝰ vel ſpēs ēaccidens. accidēs eſt genꝰ hoc eſt ẜꝫ ꝙ diuerſimode cōparat̉: nam ſpecies lꝫ ſit ſpeciēs reſpectu generis tamē reſpectu anime accn̄s ē. Et ſimile dealijs intētionibꝰ ſecūdis. Et tn̄ ſolum habēt eē inaīa ſicut ex p̄cedentibꝰ ē manifeſtū. Et ex hoc patet qual̓r incertitudinaliter logyca eſt ſcientia: ꝗaip̄a inter oēs alias ſciētiaſ īcertior ē quod ē qꝛ certitudo ſcīe depēdet a certitudine ſubiecti. Dicit̉n. methaphyſica certiſſima eo ꝙ hꝫ ſubiectuꝫ certiſſimū vt ens inqͣꝫtum ens ⁊ pͥma pͥncipia certiſſima etiam nota ſunt ſed inter oīa ſubiecta ſcīaꝝdebiliſſimū ⁊ incertiſſimū eſt ſubiectum logyce:qꝛ vnūquodqꝫ qͣꝫtuꝫ hꝫ de entitate tm̄ hꝫ de veri-

tate ⁊ certitudine: vt dicit Ariſto. 2. metha. nuncaūt ſecūde intētiones ſolū habēt eē in aīa ⁊ ab aīaEx quo ſequit̉ ꝙ habēt debiliſſimū eē. Nam īteroīa genera entiū entia q̄ ſunt in anima minꝰ participant de entitate vt pꝫ in multis locis ab ariſt.⁊ alibi declarabitur ergo minus participāt de veritate: ⁊ qꝛ eoꝝ certitudo ē veritas ad plenum ſciri non poteſt niſi per pͥmas intentiones naͣm nunqͣꝫ cognita fuiſſet hominis intētio que ē ſpecieſ niſi cognito̓ ꝙ homo ẜm ꝙ intellectus participabilis erat a pluribꝰ differētibꝰ ſolum numero a quoaccipit anima hāc intētionem q̄ ē ſpecies: ideo īpoſſibile ē logyca ſciri niſi fuerit ſciēs ⁊ expertusin alijs ſciētijs ⁊ ſpecialiter in methaphyſica quein quolibet ente inqͣꝫtum huiuſmodi facit demōſtrationem ad quam logycus inqͣꝫtum huiuſmōide mōſtrationem nō attingit. Uerūtamen qꝛ huiuſmodi ſecūde intētiones cōmunes ſunt ī omnibus entibus ideo logyca eſt cōmunis oībus ſcientijs ⁊ pōt arguere in qualibet ſcīa. nam ſecūde intentiones ducunt in cognitionem pͥmarum in qͣꝫtum fundate ſunt in eis: ita ꝙ per iſtam intentionem que ē ſpecieſ poſſum cognoſcere hoīem nontamen inqͣꝫtum homo ſed inqͣꝫtum de pluribꝰ differētibus numero predicat̉ ⁊ ſic per alias intētiones alias ſpecies aliarum ſcīarum. Sed ꝗa huiuſmodi ſecunde intētiones applicant̉ rebꝰ ab extrinſeco qꝛ ab aīa ⁊ accidūt rebus: ideo per eas ſolum pōt arguere ꝓbabiliter. Nam ſicut patebit ītopicis arguere ꝓbabiliter ē notificare rem ꝑ accidentalia ⁊ ꝑꝓprietates cōes. Ex quo pꝫ ꝙ quiaaccidentia magnā partem cōferunt ad cognoſcēdum ꝙ quid eſt ⁊ accn̄tia ꝓpria vt ꝓpria notificatlogycus vt patebit cap̄. de ꝓprio: ideo logyca eētad alias ſciētias adducēdas: ⁊ hoc manifeſtum ēꝙ cū logyca notum faciat de oībus entibus in cōiꝓbabiliter noſtra aūt cognitio īcipit a cōmunioribus deuenire ad minus cōia vt dicit ariſto. pͥmophyſicoꝝ ꝙ deueniemus in eſſentiā rei ꝑ cognitōnem accūtium que incipit a ſenſu cuius accidentia ſunt obiectū. Ideo logyca dꝫ addiſci pͥus oībꝰalijs ſciētijs vt ex ip̄a tanqͣꝫ ex p̄exiſtēte cognitiōein alijs ſciētijs ꝓcedatur. Explicit opuſculū ꝗnquageſimū ſextum vꝫ traętatus ſecūdus de vniuerſalibus.Ex cronica que appellat̉ ſupplementū cronicaꝝ. Urbanꝰ papa quartus potificatū ſuſcepto inſtituit ſolēnitatē corꝑis xp̄i cū ꝓceſſionibꝰ ⁊ octauisa cunctis fidelibꝰ celebrari: ꝓ ꝗbus indulgentiasmaximas ꝯceſſit. Eiuſqꝫ offm̄i ex veteriſ teſtamēti figuris ꝑ diuū Thomā aꝗnatē cenſuit eē fiēduꝫ.Hoc idē habet̉ ī eiuſdē btī Thome legēda ⁊ ī pluribus alijs cronicis vꝫ Ptolomei lucēſis btī antonini archiep̄i florētini ⁊ alibi. Hoc ēt ꝓbatumfuit in apoſtolico cōſiſtorio in pn̄tia dn̄i pape Uibani ꝗnti: dum de trāſlatione corporis eiuſdē do