Tractatus primusDe vniuerſalibus
autem intellectum agentem nō eſſe in nobis: ſedextra nos ⁊ dicebant iſtum eē deum vl̓ aliquamintelligentiā: cōtra iſtos eſt ph̓s in. 3. de aīa. qͣꝫtūad vtrumqꝫ. Dicit .n. ibi ꝙ in aīa noſtra eſt intellectus iſte: ⁊ dicit etiaꝫ ꝙ eſt lumē qd̓ facit fantaſmata potētia intelligibilia: intelligibilia actu: ſicut lumē facit colores potentia viſibiles: viſibiles actu: ⁊ ſic diuerſimode erratum ē circa vniuerſalia. Sentētia tn̄ Ariſtoteliſ vera eſt .ſ. ꝙ vniuerſale eſt in multis ⁊ vnum p̄ter multa: ⁊ tangitur in hoc duplex eſſe vniuerſalis. vnum: ẜm qd̓eſt in rebus: aliud ẜm quod eſt in aīa. Et qͣꝫtuꝫ adiſtud eſſe quod eſt rōnis hꝫ rōnem predicabilis.Quantum v̓o ad aliud eſſe eſt quedaꝫ naͣ ⁊ nō eſtvniuerſale actu ſꝫ potentia: qꝛ potētiam hꝫ: vt talis naͣ fiat vniuerſalis ꝑ actionē intellectus: ⁊ id̓odicit Boecius vniuerſale dum intelligit̉. ſingulare dum ſentit̉: qꝛ vna ⁊ eadem naͣ que ſingulariserat ⁊ indiuiduat̉ ꝑ maͣm in ſingularibus hoībuſefficitur poſtea vniuerſalis ꝑ actionem intellectus depurātis ip̄am a ꝯditionibus que ſunt hic:⁊ nunc: vnde rōnem vniuerſalis ⁊ predicabil̓ accipit ab ip̄o ītellectu vt dcm̄ eſt: ⁊ qͣꝫuiſ ab ip̄a aīarecipiat roēm vniuerſalis: tn̄ nō eſt in ip̄a ẜm ſuāeēntiam: ſꝫ ẜm ſuam ſil̓itudinem ⁊ ſpēm. vnde ⁊ph̓s ait. Lapis nō eſt in aīa ſed ſpēs lapidis. Hecaūt ſil̓itudo ſiue ſpēs exiſtēs in aīa eſt vna nūero⁊ eſt ſingularis. Eius auteꝫ vniuerſalitas nō eſtex hoc ꝙ eſt in aīa: ſed ex hoc ꝙ comparat̉ ad ml̓ta ſingularia ſe habentia opinata. Uorum igiturindicium qͣꝫtum ad ip̄am eſt idē: nec hoc eſt incōueniens: qꝛ ſicut aliquid diuerſis reſpectibꝰ pōteſſe genus ⁊ ſpēs: ita aliquid diuerſis ſpēbus pōteſſe vniuerſale ⁊ ꝑiculare ſiue ſingulare. Eſt eniꝫilla in ſolo intellectu ſingularis: ⁊ eſt vniuerſalisinquātum habet rōnem vniformē ad oīa indiuidua que ſunt extra aīam ꝓnt equaliter eſt ſil̓itudooīum ducens in oīum cognitionē: ſicut pōt apparere in exemplo. Nam ſi eſſet vna forma corporalis rep̄ſentans multos homineſ ꝯſtat ꝙ illa forma vl̓ ſpēs vl̓ figura ſtatue haberet eſſe ſīgulareꝓprium ẜm ꝙ haberet eſſe in hac maͣ: ſed haberet rōnem cōmunitatis ẜm ꝙ eſſet cōmunis perrepreſentationē plurium. Quāuis aūt dqm̄ ſit ꝙilla naͣ que eſt vniuerſalis inquātum eſt in aīa ſitvna numero: nō tamē oꝫ: ꝙ diuerſarum ſpērumquarum eſt idem genus ſit vnā eſſentiā: qꝛ vnitas generis ex ip̄a indeterminatōe ꝓcedit vl̓ indifferentia: nō autē ita ꝙ id qd̓ ſignificat̉ ꝑ genusſit vna eēntia numero in oībus ſpeciebus vel diuerſis cui ſuꝑueniēs res aliqua que eſt dr̄ia determinet ip̄am: ſicut forma determinat maͣm: queeſt vna numero ꝑ priuatiōem oīum formaꝝ: ſedqꝛ genus ſignificat formas: nō tn̄ hanc vl̓ illā determinate qͣꝫ determinate differētiam exprimit
que nō eſt alia ab illa que indeterminate ſignificabatur ꝑ genuſ. Unde dicit Comētator ſuꝑprīometh. ꝙ maͣ pͥma dicit̉ vna ꝑ priuationē oiuꝫ formarum: ſed genus dicit̉ vnū ꝑ cōitatem formarum ſignificatarum. vn̄ per adiectionē differentie remota illa indeterminatiōe que erat cā vnitatis generis remanent ſpēs ꝑ eēntiam diuerſe.⁊ hoc eſt ꝙ dicit Auic. in ſua methaphifica. Impoſſibile eſt .ſ. ꝙ vna ⁊ eadem res numero ſit p̄dicata de multis: ita ꝙ vnūquodqꝫ ſit ip̄a. Uidet̉tn̄ Boecius dicere ꝯtrarium in comēto: vbi ait:ꝙ vniuerſale ita eſt cōe: vt eodem tꝑe totū ſit indiuerſis quorum eēntiam naturaliter cōſtituat.⁊ cum in ſpē ſit vniuerſale per aduenientes dr̄iaſvel formas ſit ſingulare ſine quibus naͣliter in ſenō ſubſiſtit: ⁊ abſqꝫ eis actual̓r nullatenus ꝑmanet. Huic aūt dicto adaptat exemplū de cera: ſicut ſi ex cera modo ſtatuā hominis modo bouisfacias diuerſas formas eidē eſſentie vere penitus manēti adaptando: hoc tn̄ refert ꝙ nō eodeꝫtempore: ſed inconueniēs quod ſequit̉ ex iſta poſitione eſt iſtud ꝙ idem aīal eſſet rōnale ⁊ irrōnale ſi eadem eēntia generis eſſet in diuerſis ſpēbus: ſic igitur pꝫ quid dicēdum ſit de ip̄is vniuerſalibus ⁊ quomodo hēant ſe: qꝛ aliquo modo hn̄teē aīe extrinſecum: ⁊ aliquo modo nō. Cōſequenter dico ꝙ vniuerſalia ex hoc: ꝙ ſunt vniuerſalianō habent eſſe ꝑ ſe in ſenſibilibus: qꝛ vniuerſalitas ip̄a eſt in aīa ⁊ nullo modo in rebuſ. Cum aūtdicimus ꝙ naͣ vniuerſalis hꝫ eſſe in hijs ſenſibilibus ſiue ſingularibus nō intelligimus: ex hoc ꝙin eis habeat modum vniuerſalitatis: ſꝫ intelligimuſ ꝙ naͣ cui accidit vniuerſalitas habꝫ eſſe iniſtis ſignatis. Patet ergo quomodo vniuerſalecorporale: ⁊ quomodo ſit incorꝑale: qm̄ ẜm ꝙ dicit Boecius ꝙ incorporale ⁊ inſenſibile in ſimplicitate ſue vniuerſalitatis intelligit̉. corporeū aūt⁊ ſenſibile ꝑ accidentia ſubſiſtunt. Sic igit̉ declarate ſunt queſtiōes quas enumerat Boecius devniuerſalibus. Vtrum aūt poſſit eſſe deſtructisſingularibus dicēdum ẜm Auice. ꝙ ſic qꝛ vniuerſale eſt illud qd̓ ẜm ītellectu impoſſibile eſt nō p̄dicari de multis: ⁊ ſi nulluꝫ eoꝝ hꝫ eſſe in effectuſicut intentiō eſt preter ſingulare que vniuerſal̓eſt eo ꝙ eius naͣ eſt predicari de multis: ſꝫ nō ē neceſſe eſſe illa multa īmo nec aliquod illoꝝ. Utrūaūt ſit ſb̓a vl̓ accidens dicēdum ꝙ ꝑ cōparatiōeꝫquam hꝫ ad aīam eſt accidēs. ⁊ eſt diſpſitio ijdaꝫin aīa: ⁊ eſt vnum de indiuiduis ſcīarum vel formationū. Aueroys tn̄ dicit̉ ſuꝑ. i. de aīa: ꝙ vniuerſale eſt qualitas exiſtens in aīa: ⁊ hoc dico ſubſtantialis que quidē nō eſt ſb̓a nec accidēs: ſꝫ medium qd̓ nō eſt incōueniēs. Quāuis .n. quo ad logicum: nō tn̄ quo ad methaphiſicū ⁊ naͣlem ē medium inter ea: vt vult comētator in multis locis