Druckschrift 
Preclarissima opuscula diui Thome aquinatis sacri ordinis p[rae]dicator[um] in quibus o[mn]is phy[losophia]e [et] diuinar[um] scripturar[um] theoremata est co[m]plexus
Einzelbild herunterladen
 

De pluralitateformarum

accn̄s ad inductionem ⁊ abiectionē alioꝝ que ſūtper ſe termini generatiōis ⁊ corruptionis: qꝛ ī generatione ſubſtātie vel corruptione nihil poteſt ꝑſe eſſe terminꝰ niſi forma ſb̓alis: eſt ergo tranſmūtatio inter quaſcūqꝫ formas vl̓r. Oportet ergo dicere vl̓r ꝙ omnes ſunt eiuſdem generis: ⁊ hec eſtpͥma ꝓbatio ꝓpoſitionis. Secūdo ꝓbatur ꝑ locum a diffinitiōe. Dicit .n. ph̓s. 5. meth. ꝙ diuerſa genere ſunt que nō habēt idem ſuſceptiuū. Oēergo actus ꝗ habent idem ſuſceptiuū ſunt eiuſdēgeneris. Hoc ē manifeſtum tam de accidentibꝰtrāſeūtibus que ſunt oꝑationes qͣꝫ de formis permanentibus. Uiſio .n. albi ⁊ viſio rubei ſunt actꝰeiuſdem generis cū habeāt idē ꝓximū ſuſceptiuūſ. potētiam viſiuam. Similiter albedo ⁊ rubēdoſunt forme eiuſdē generis cū ſint in eodē ſuſceptiuo .ſ. in ſuꝑficie corporis terminati. Et huius rō ēqꝛ potētie diſtinguūtur ꝑ actus: ita ꝙ actus diuerſoꝝ generum hn̄t diuerſas potentias. Proximūaūt ſuſceptiuū cuiuſlibet actus ē potētia nata perfici ꝑ illum actum: vnde opꝫ ꝙ oēs actus ꝗ habētidem ſuſceptiuū ꝓximum ſint eiuſdē generis: nūcaūt oēs forme ſb̓ales habēt idem ſuſceptiuum: qꝛſunt ꝑfectiones eiuſdem potētie. Materia .n. eſtillud quod eſt potētia quedā ordinata ad formasomnes maͣles tanqͣꝫ ad ſuos actꝰ ſiue ꝑfectiones:⁊ ē ſuſceptiua oīum formarū maͣlium ſicut lignūeſt ſuſceptiuū oīum formarū artificialium vt dicitur pͥmo ph̓ycoꝝ. Oēs ergo forme materiales ſt̓eiuſdem generis. Sed huic ꝓbationi pōt obuiari de aīa que eſt actꝰ corporis ph̓yci organici. Nōn. videt̉ eſſe actus pͥme materie tanqͣꝫ potentie īmediate vel ꝓxime ſed ſolū tanqͣꝫ remote: videt̉aūt eſſe actꝰ corporis tanqͣꝫ īmediate. Unde ph̓sdicit. 2. de aīa. ꝙ ex corpore ⁊ aīa fit vnum tanqͣꝫex potentia ⁊ actu: ⁊ ſic videt̉ ꝙ eiꝰ ſuſceptiuū īmediatū fit alterū a ſuſceptiuo aliarū formarū lꝫ idēhabeant ſuſceptiuū remotum. Et ex hoc videt̉ ſequi p̄dictum ꝙ aīa nō ſit eiuſdem generis cū formis malibus: cum illa ſint diuerſa genere q̄ nonhabēt idem ſuſceptiuum ꝓximū. Non .n. opꝫ ꝙ illa que hn̄t idem ſuſceptiuū remotū ſint eiuſdē generis. Sicut .n. color ⁊ ſapor eſſent eiuſdeꝫ generis cū ſint in eadem ſubſtantia: Potētia aūt dicitur nō quodcunqꝫ pͥncipium actꝰ ſed pͥncipium īmediatum ip̄iuſ. Materia ergo ſi ſit potētia ſiueſuſceptiuū aliarum formarū nō ſequit̉ ꝙ ſit aīe: ſequitur ergo vt videt̉ ꝙ aīa ſit alterius generis abalijs formis. Ad hoc dicēdum ꝙ neceſſe ē idēſuſceptiuū eſſe aīe ⁊ aliarū formaꝝ. Si .n. accipiamus corpus in actu ꝑ aliam formā qͣꝫ ſit anima.Quod ꝗdem corpus maneat poſt mortem ẜꝫ aliquos: tale corpus non pōt eē potētia reſpectu aīe:qꝛ ſi ſic: poſſet poſt mortē ſuſcipere aīam: qꝛ qͣꝫdiumanet potentia tādiu pōt per agens duci ad actū

naturaliter: ſicut qͣꝫdiu in oculo manet potētia viſiua pōt duci ad actū vidēdi: nunc aūt corpꝰ mortuum ꝑ nullū agens naturale poteſt aīam ſuſcipe:ſed tm̄ per agens ſuꝑnaturale quod eſt deus. Exmortuo .n. nō ſit viuū naͣliter niſi ꝑ reſolutionē adpͥmam maͣm. Corpus aūt mortuū nunqͣꝫ fuit idēnumero potētia reſpectu aīe. Eodem modo etiāpōt argui de quocūqꝫ accepto in corpore mortuoquod ſit cōpoſituꝫ. Nihil .n. tale pōt accipi quodpoſſit fieri viuū ſine corruptione. Fit .n. reſolutiocorporis mortui vſqꝫ ad pͥmam maͣm anteqͣꝫ exip̄o generet̉ viuum: ⁊ ita relinquit̉ ꝙ materia prima ſit potētia īmediata reſpectu aīe ſi accipiamꝰaīam ẜm ſuam ꝓpriam rōnem ſicut eſt potentia īmediata reſpectu aliarum formarū. Tamē ſi cōſideremus corpus in actu ꝑ ip̄am aīam tūc ipſuꝫcorpus ſic ꝯſideratum ē potētia reſpectu aīe ⁊ ẜmꝙ ip̄a dat eſſe viuum ⁊ ſenſitiuū: ⁊ ſic deinceps: etſic loquit̉ ph̓s in ſecūdo de aīa cum dicit ꝙ ex corpore ⁊ aīa ſit vnum ſicut ex potētia ⁊ actu: ⁊ ſimiliter quando dicit ibi ꝙ aīa eſt actꝰ corporis. Ideoautem ſic loquit̉: qꝛ in diffinitione forme dꝫ ponimateria ꝓut appropriata eſt illi forme: non auteꝫẜm ꝙ cōis eſt ſibi ⁊ alijs: ⁊ ſimilis ē modus loq̄ndi cum dr̄ aīa eſt actus corporis ac ſi diceretur calor eſt actus calefacti non aūt id cuius calor ē actꝰeſt qualificatum alia qualitate p̄ori qͣꝫ ſit calor: qꝛcalor eſt de pͥmis quattuor qualitatibus: ſed intelligit̉ ꝙ ſit qualificatum: pͥmo calore qui ē actꝰ eiꝰ.Nec pōt dici ꝙ diſpoſitio ſuſceptiui per quaꝫ appropriat̉ potētia actui det ipſi ſuſceptiuo rōnempotentie: ita .ſ. ꝙ illa diſpoſitione deſtructa nō ſitampliꝰ potētia reſpectu talis forme: ſicut ſi diceretur ꝙ ꝓpria armonia facit ꝙ corpus eſt potētiareſpeetū anime: ⁊ ideo ip̄a armonia deſtructa vl̓ſoluta iam non eſt potentia .ſ. ſuſceptiua reſpectuipſius. Si .n. hoc eſſet verum tot eſſent potentiequot actus: ⁊ non reſpōderet vna potentia diuerſis actibus eiuſdem generis: qꝛ diuerſi actus requirūt diuerſas diſpoſitiones in potētia ſuſceptiua. Uidemus .n. actus actiuoꝝ eſſe in patiēte: etdiſpoſito vt dr̄ ſecūdo de aīa. Vnde ēt forme elementoꝝ de ꝗbus manifeſtū eſt ꝙ habēt idem ſuſceptiuū ꝓximum reꝗrunt in ſuo ſuſceptiuo diſpoſitiones ꝯͣrias: puta forma ignis calorem: formaaque frigiditatem. Nec valet ſi dicat̉ ꝙ hoc fit ꝓpter defectū agentis naturalis: qꝛ illa potētia paſſiua que ē corpus mortuū nō poteſt duci ad actūvite: qꝛ cuilibet potētie paſſiue reſpondet aliquapotētia actiua que poſſit ip̄am ducere ad actum.Alioquin illa potentia paſſiua eſſet ocioſa. Undeex hoc ꝙ non eſt aliqua potētia naturalis q̄ poſſitdiſponere corpus mortuū ad actuꝫ vite ſequitur:ꝙ ip̄m non ē potentia reſpectu talis actus ⁊ ꝑ ꝯn̄sēt nō eſt idem corpus ẜm formam ꝙ fuit viuum.