Druckschrift 
Preclarissima opuscula diui Thome aquinatis sacri ordinis p[rae]dicator[um] in quibus o[mn]is phy[losophia]e [et] diuinar[um] scripturar[um] theoremata est co[m]plexus
Einzelbild herunterladen
 

temporeD

⁊ paucum ſunt paſſiones numeri: ⁊ ideo tempusquia eſt numerus dicitur multum ⁊ paucum. Lōgum aūt ⁊ brene ſunt paſſiones cōtinui. Vnde linea dicit̉ longa vl̓ breuis: ⁊ qꝛ tempus eſt continuum: ideo dicit̉ lōgum vl̓ breue. Velox autemaut tardum nō dicit̉: qꝛ cum tempus ſit numermotus ſi diceret̉ velox aut tarduꝫ: aut hoc eēt ratione numeri: aut motus: nō rōne numeri: qꝛ numerus neqꝫ velox neqꝫ tardus dicitur. Neqꝫ ratione motus: qꝛ licet tempus ſit aliquid motus:nō tn̄ eſt verum dicere ꝙ tempus ſit motus. Etideo nō oportet paſſiones motus que ſunt velox⁊ tarduꝫ dici de tēpore: qꝛ velox ⁊ tardum determinant̉ tēpore: vt dcm̄ eſt: tēpus autē nō determinatur tēpore: ⁊ ideo tp̄s nō dicit̉ velox nec tardum. Continuitas autem intempore eſt ex continuitate motus non cuiuſcunqꝫ: ſed pͥmi. ⁊ ideoqꝛ motus pͥmus vnus eſt: tēpus eſt vnum mēſurans om̄es motus ſimul factos. Prius aūt ⁊ poſterius temporis altera ſunt ſicut prius ⁊ poſterius motus. Unde ſicut reiterat̉ eadem circulatioẜm ſpeciem ⁊ nō ẜm numerū: ita tempus reiteratur idem ẜm ſpeciem ⁊ nō ẜm numerum. Menſuramus aūt motum tēpore: ⁊ tēpus motus motu: inquātum determinamus quātitatem vniusper quantitatem alterius. Motum .n. menſuramus tēpore: qꝛ tempus ẜm id quod eſt: eſt numerus motus: tempus etiā menſuramus: inquātuꝫſcilicet per quātitatem motus nobis notam determinamus quatitatem temporis. Dicimꝰ .n.ꝙ tempus eſt multum: qꝛ motus qui factus eſt intempore eſt multus: ⁊ hoc rationabiliter accidit.Motus enim ſequit̉ magnitudinem qͣꝫtum adꝯtinuitatē: ⁊ pͥus ⁊ poſterius ⁊ tp̄s ſil̓r motū. Pemagnitudinē aūt mēſuramus motū ⁊ ecōuerſoDicimus .n. ꝙ motus eſt multꝰ qꝛ magnitudo ſupra quā eſt motus ē multa: ⁊ ſil̓r dicimus ꝙ magnitudo eſt multa: qꝛ motus ſupra magnitudinēfactus eſt multus. Quare ⁊ ſil̓r determinamꝰ qͣꝫtitatem tꝑis ꝑ motū: ⁊ qͣꝫtitatē motꝰ ꝑ tp̄s. Que ſunt illa que mēſurant̉ tp̄e ⁊ q̄ nō. C. II IEterminato de tꝑe ẜm ſe: ꝯſiderandū ē d̓dip̄o ẜm relationē ad ea que tꝑe mēſurant̉Eſt aūt ꝯſiderandū ꝙ aliter cōparat̉ tp̄usad motū ⁊ ad alias res. Cuꝫ .n. motus ſit ꝯtinuuſ⁊ ſucceſſiuus eſſential̓r: iō nō ſolum mēſurat̉ tempore qͣꝫtum ad ſuū eſſe ⁊ ſuā ſucceſſionē vl̓ durationem ſꝫ etiā qͣꝫtuꝫ ad id qd̓ eſt: qꝛ eius eēntia ī ſuoceſſione ꝯſiſtit. Mobilia v̓o qͣꝫtum ad id qd̓ ſuntſicut hō aūt lapis nō mēſurant̉ tꝑe: qꝛ eēntia eorūeſt in quolibet nūc tꝑis nec hꝫ pͥus nec poſterꝰ: ſiue ſucceſſionē: vn̄ his reſpōdet nūc tꝑis ⁊ nō tp̄s.Menſurāt̉ āt tꝑe qͣꝫtū ad ſuū eē ⁊ ſuā ſucceſſionēvl̓ durationē: qꝛ duratio eoꝝ nō eſt tota ſil̓: ſicut gͦmotū eē in tꝑe eſt ip̄m mēſurari tꝑe qͣꝫtū ad id qd̓

eſt ⁊ qͣꝫtū ad ſuā durationē: ita alias res eē in tꝑeeſt ip̄as menſurari tꝑe nō qͣꝫtum ad id quod ſuntſed qͣꝫtum ad ſuā durationē: ⁊ ꝙ hoc ſit veꝝ pꝫ: eēenī in tꝑe aūt eſt eē dum tp̄s eſt: aut eſt eē ſicut innumero: eē aūt in tꝑe nō eſt eſſe qn̄ tp̄ſ eſt ſicut neceſſe in loco eſt eē qn̄ locus eſt. Sic enī ſequeret̉ ꝙoīa eēnt in eodē loco cum oīa ſint qn̄ vnus locuseſt. ſicut etiā ſequeret̉ ꝙ celū eēt in grano milij: qꝛcelū eſt qn̄ granū milij eſt: ſꝫ eſſe in tꝑe ē menſurari ⁊ ꝯtineri a tꝑe ſicut eſſe in loco eſt mēſurari ⁊ cōtineri loco. Propter qd̓ ſequit̉ quod eē in tꝑe ē eēſicut in numero. In numero aūt aliquid ē dupl̓r:aut enī eſt aliꝗd ip̄ius numeri ſicut vnitaſ: par vl̓impar: aut qꝛ numerus ē eius ſicut rei numerateSic gͦ cum tp̄s ſit numerus aliqua dicunt̉ eſſe intꝑe: qꝛ ſunt aliquid ip̄ius tꝑis vt nūc pͥus ⁊ poſterius. Aliqua aūt ſunt in tꝑe nō qꝛ ſunt aliquid eiꝰ: ſqꝛ mēſurant̉ tꝑe ⁊ ꝯtinent̉ ſub tꝑe ſicut ea que ſūtin numero ꝯtinētur ſub numero: qꝛ gͦ eſſe in tēpore eſt ſicut eē in numero: oī aūt eo qd̓ eſt in numero eſt dare maiorē numeꝝ: inde eſt ꝙ eſt dare tp̄ſmaius oī eo quod eſt in tꝑe. Hec eſt gͦ pͥma ꝯditōoīum eorum que a tꝑe menſurātur. Scd̓a ꝯditioeorum eſt ꝙ quecunqꝫ ſunt in tꝑe patiunt̉ ſub tꝑeſicut ꝯſueuimus dicere ꝙ tp̄s tabefacit ⁊ corrumpit ea que ſunt in tꝑe: ⁊ ꝙ obliuio ſit ꝓpter tēpusHuius aūt cā eſt duplex. Prima eſt: qꝛ videmuraliqua corrumpi in tꝑe: dato ꝙ nō appareat nob̓aliquod exterius corrumpēs: ſicut eſt in corruption que ſit ex ſenio: quā maxime attribuimꝰ tꝑi.Nihil aūt ſit in tēpore niſi appareat aliquid exterius faciens: ꝓpter qd̓ nō dicimus ꝙ tp̄s ſit cauſa generationis ſicut corruptiōis: aut ꝙ tp̄s ſit cādiſcipline: ſicut eſt cauſa oblinionis: qꝛ ex hͦ ſoloꝙaliquis diu viuit nō efficitur ſciens. Scd̓a cāeſt ꝙ tempus eſt numerus motus: motus aūt facit diſtare mobile a diſpoſitione in qua pͥus erat:⁊ eſt magis cauſa corruptionis ⁊ generationis cuius ratio ſignatur triplex. Prima rō eſt qꝛ motus facit id quod mouet̉ diſtare a pͥma diſpoſitione ſua: vt dcm̄ eſt. Hec autē diſtantia attenditurreſpectu termini a quo qui corrumpitur in motu⁊ ideo motus ꝑ ſe eſt cauſa corruptionis. Ꝙ autēper motum generet̉ aliquis terminus ad quemhoc nō eſt de rōne motus abſolute: ſed conuenitei vt finitus eſt. Rationem auteꝫ finiti habet exdeterminata intētione mouentis cuiuſ eſt mouere ad aliquem determinatū terminuꝫ. Ande generatio termini ad quem magis eſt attribuendaforme ip̄ius mouētiſ rōne cuius mouens mouetqͣꝫ ip̄i motui. Secunda rō eſt quia illud quodmouetur dum mouetur neqꝫ eſt omnino in termino a quo neqꝫ in termino ad quem: ſꝫ deficitab vtroqꝫ: ⁊ ideo motus de ſe ē cā quare mobileſit ſub pͥuatōe termini a quo ⁊ t̓mini ad quē. Cuꝫ