Druckschrift 
Preclarissima opuscula diui Thome aquinatis sacri ordinis p[rae]dicator[um] in quibus o[mn]is phy[losophia]e [et] diuinar[um] scripturar[um] theoremata est co[m]plexus
Einzelbild herunterladen
 

Opuſculumtrigeſimū nonum

⁊ addiſcentem. Dyaletica vero diſputatio etiaꝫeſt ex ꝓbabilibus ꝓcedens ⁊ ad opinionem vl̓ ꝓpoſitum tendēs. Probabilia aūt dicunt̉ que videntur oībus vl̓ pluribus vl̓ ſapiētibꝰ aut oībusvl̓ p̄cipuis ⁊ maxime notis. Temptatiua aūt diſpūtatio eſt q̄ ordinat̉ ad experimetum ſumēdūde aliquo ꝑ ea que vident̉ reſpondēti. Sophiſtica aūt eſt tendēs ad gloriā vt ſapiens eſſe videt̉:vn̄ dicit̉ ſophiſtica quaſi apparens ſapīa: ꝓceditexhis que vident̉ eſſe vera ſiue ꝓbabilia ⁊ nonſunt vl̓ ſimpl̓r falſas ꝓpoſitiones aſſumēdo quevident̉ eſſe vere vl̓ in v̓tute falſaꝝ ꝓpoſitionuꝫargumētando. Locales .n. argumētationes ſt̓ inv̓tute veraꝝ ꝓpoſitionū ex ꝗbus tota v̓tus argumentationis pēdet. ſicut iſta argumēuatio ſorteſeſt homo gͦ ſortes eſt aīal ꝓcedit in virtute huiuſꝓpoſitionis de quoeūqꝫ predicat̉ ſpēs ⁊ genꝰ queeſt ſimpliciter vera: ſophyſtice ſic argumentat̉for. eſt aīal: gͦ eſt homo que in virtute huiꝰ ꝓpoſitionis falſe ꝓcedit de quocunqꝫ p̄dicat̉ genus: ⁊ſpēs. Relictis alijs diſputatōibus ad preſens dehis que ad ſophiſticaꝫ ꝑtinent intēdamus. Quiav̓o ſophiſtica vt dcm̄ eſt ad gloriā tendit volensſapiens videri. hoc aūt aſſequi ſtudet ꝑ hͦ ꝙ d̓ aduerſario cum quo diſputat victoriam hēat apparentem quod quidē ſit cum ip̄m ad aliquod incōueniens ducat. iō terminus diſputationis ſophiſtice eſt aliquod incōueniēs ad quod ſophiſta ducere nitit̉ reſpondēteꝫ. Et hͦ dr̄ metha id eſt finisvl̓ terminus: vn̄ de duobus oꝫ tractare pͥmo dehmōi methiſ. 2. de modis argumētandi ꝗbus ſophiſtice nitunt̉ ad methas ducere reſpondētemSunt aūt methe quinqꝫ .ſ. redargutio falſum inopinabile: ſoleociſmus ⁊ nugatio. redargutio eſtp̄negati ꝯceſſio vl̓ p̄cōceſſi negatio in eadē diſputatione vi argumētationis facte vt ſi reſpondēsnegauerit ſe carnes crudas cōmediſſe ſophiſticeꝯͣ arguat ſic: Quicquid emiſti cōmediſtis carnescrudas emiſti: gͦ carneſ crudas ꝯmediſti. ſi vi huiuſmodi argumentatiōis reſpondēs ꝯcedat qd̓ pͥus negauerit eſt redargutus. ⁊ talis modus argumentādi dicit̉ elencuſ: ſi bonus ſit ſylogiſmus vl̓dicit̉ apparens elencus ſi videat̉ ⁊ nō ſit aut ſilogiſmus aut ꝯdictio. Eſt .n. elēcus ſilogiſmus ꝯͣdictionis. Si aūt nō in eadem diſputatōe vl̓ vi argumenti ſed ꝓpria voluntate aliquis negat ꝯceſſum vl̓ ꝯcedat negatū nō eſt redargutio. Ialſuꝫ ātẜm ꝙ hic ſumit̉ eſt aliqd̓ manifeſtū falſum vl̓ cōceſſio alicuius mauifeſte falſi qd̓ reſpōdēs cōcedere cogit̉ vi ſophiſtice argumētationis ſicut h̓.Omnis canis eſt latrabilis celeſte ſydus ē canisgͦ celeſte ſiduſ eſt latrabile. Inopinabile eſt qd̓ eſtꝯcōem opi. oīum vl̓ plurium qd̓ tn̄ nō eſt falſumDiffert aūt a falſo qꝛ omne falſum eſt inopinabile ſꝫ nō ꝯuertitur qꝛ aliquid eſt ꝯͣ oꝑi. cōem quod

tn̄ nō eſt falſum: erit tn̄ inopinabile ſicut ſtellameē maiorē terra. ⁊ aliquē regem diuiteꝫ: ⁊ feliceꝫeſſe miſerum ⁊ infelicē ⁊ infortunatū ſi ip̄e ſit peccator. Ad quod pōt ſophiſtice ſic aliꝗs duci. quecunqꝫ ꝯtingit ab aliquo vinci eſt infelix: qꝛ ille ꝙvincit̉ eſt infelix ſed regem ꝯtingit ab hoſte vinci gͦ eſt infelix. Soleociſmꝰ eſt vicium in ꝯtextipartiū or̄onis ꝯͣ regulas artis grāmatice ſcm̄: vtvir alba ⁊ hoīes currit: ⁊ ad hͦ p̄t aliquis ſic ſophiſtice ducis: tu ſcis hͦ. Hoc aūt eſt lapiſ ergo tu ſcislapis qd̓ grāmatice nō dicit̉. Nugatio autem eſteiuſdē rei ex eadeꝫ parte inutilis repetitio: vt hōhomo currit. dico aūt ex eadē parte qꝛ ſi ponaturidem in ſb̓o ⁊ in p̄dicato nō erit nugatio vt hic hōeſt homo. Inutilis aūt repetitio dicit̉ qꝛ ſi ideꝫ repetatur ad maiorem exp̄ſſionem nō erit nugatiovt cum dr̄ Deus deus meus reſpice in me. Adhͦ pōt aliꝗs ſic duci ſophiſtice. Iſte naſus ē ſimusſed ſimus idē eſt qd̓ naͣſus ſimus: igit̉ iſte naſus ēnaſus naſus ſimus. Et ē ſciēduꝫ ꝙ iſta incōueniētia reſpiciunt diuerſas ſcīas. Naꝫ redargutio eſtꝯtra methaphiſicam ad quā ꝑtinet ꝯſideratio hpͥmi pͥncipij: ꝯͣdictoria nōſunt ſimul vera. falſuꝫvero eſt ꝯͣſcīam naturalem que ꝯſiderat res ſenſibiles in quibus veritas ⁊ falſitas eſt manifeſta⁊ ſimiliter ꝯtra mathematicaꝫ in qua ē maximacertitudo. Inopinabile v̓o eſt ꝯtra dyaleticā queꝓcedit ex ꝓbabilibus que ſunt ẜm opinionē omnium vl̓ plurium ſapiētum. Soleciſmus eſt contra grāmaticam Nugatio eſt ꝯtra rethoricam cuius eſt ornate loqui. Et ſic dum in ſciētijs ſingulis ad incōueniens ſophiſta ducit reſpondentem apparet circa oīa ſcīens eſſe. Nunc reſtat videre de modis argumētationum ꝗbus ad p̄dcāinconuenientia ſophiſta nitit̉ ducere reſpondentem. Eſt aūt ſciēdum ꝙ ſicut argumētatio dyaletica firmitatē hꝫ: ex loco v̓o ita argumentatio ſophiſtica apparentē firmitatem hꝫ ex loco apparēti. Locus aut verus firmitatem dyaletice argumentationi preſtās eſt habitudo inferētis ad illatam que dicit̉ maxima vl̓ dr̄ie maxime: vt genꝰſpēs totum ⁊ pars ex quorum habitudine vitasmaxime ꝓportionis orit̉ ſuꝑ quā fundat̉ veritasdyaletici argumēti: ſicut ex habitudīe ſpeciei adgenꝰ ſumit̉ hec maxima: de quocunqꝫ p̄dicat̉ ſpecies ⁊ genus ex qua hͦ argumētum format̉: ſorteseſt hō: igit̉ ſor. eſt aīal: ⁊ ſil̓r locus ſophiſticus ꝯſiſtit in habitudine inferētis ad illatū exqua ſumit̉aliqua falſa ꝓpoſitio ſed apparens vera ẜm quaꝫꝓcedit ſophiſticū argumentū ſicut cum dr̄ cognoſco venientē coriſcus: eſt veniens gͦ cognoſco coriſcum. Hic eniꝫ ꝓcedit̉ ab accidente ad ſb̓m .ſ.a veniente ad coriſcum ẜm virtutē huius maxime: quicquid eſt veꝝ de accidente ⁊ de ſubiectoQue quidē maxima falſa ē ꝑꝑ diuerſitatē accide̓

K