Opuſculumtrigeſimum ſeptimū.
denotat̉ aliquod eſſe ſeꝗ eſſentiā: qꝛ in oī re creata differt eſſe ab ip̄a re. Nec oꝑꝫ ꝙ quādocunqꝫ īꝓpoſitione aliqua ponit̉ eſt aliquod eſſe etiaꝫ reſpondere in re vt dictum eſt.¶ Quomodo ex ꝯͣrio ſit ꝯͣrium.CA. V.Unc reſtat on̄dere quo ex ꝯͣrio ſit ꝯrium.Cū .n. ꝑ naturā non poſſit fieri tranſmutantio inter extrema ꝯͣdictionis nec a pͥuatione ad habitū vt dcm̄ eſt huiuſmodi nāqꝫ motꝰ nōſunt: relinꝗt̉ ꝑ naturā ſolum trāſmutationē eſſe inter ꝯͣria int̓ q̄ attendit̉ motꝰ ẜm ph̓m. ¶ Sciēdūeſt ergo ꝙ ꝯͣrietas ꝓprie reꝑit̉ in qͣlitatibꝰ actiuis:⁊ paſſiuis q̄ ſt ꝓprie paſſiones corpoꝝ naturaliū.Nūſſpoliari nō pōt corpꝰ ab hijs qͣlitatibꝰ niſi ip̄ꝫcorrupat̉: ſic̄ calor non pōt auferri ab igne niſi corrūpat̉ ignis. Calor .n. ignis ſeꝗt̉ forma ſb̓aleꝫ ip̄iignis īſeꝑabiliter. Et iō corruꝑto calore neceſſe ēignem corrūpi. Scd̓m has aūt qͣlitates attendit̉alteratio q̄ ꝯſiſtit in actione ⁊ paſſione. Paſſiōesvo pprie dicunt̉ ꝑ quas ſemꝑ abijcit̉ aliꝗd a reEt iō cū alteratio fuerit ꝑfecta ⁊ ī termino ſui: neceſſario abijciet̉ ꝯͣria qͣlitas: ⁊ corrūpet̉ ſuū ſubiectū qd̓ eſt ens actu: ⁊ nihil relinquet̉ niſi materiapͥma tm̄ ſub forma nouiter inducta: cū corruptiovnius ſit generatio alteriꝰ ẜm ph̓m ī libro de generatione ⁊ corruptione. Un̄ īpoſſibile eſt generationē fieri ſine alteratione p̄cedente: ⁊ hͦ eſt manifeſtū cū ex vno elemento fit aliud q̄ ſibi ꝯͣriant̉ ī qͣlitatibꝰ vt eſt ignis ⁊ aqua. Sꝫ in his q̄ in qͣlitatibus ꝯueniunt ſic̄ in hn̄tibꝰ ſimboluꝫ vt eſt ignis etaer: non videt̉ alteratio ita manifeſta. Sꝫ qꝛ impoſſibile eſt eādē qͣlitatem ī diuerſis corꝑibꝰ manere cū accn̄s non migret de ſubiecto in ſubiectūneceſſe erit alterationē ponere in generatōe igniſex aere. Ideo aduertendū ē ꝙ diuerſimode ſit alteratio. Quelibet .n. qͣlitas corpoꝝ naturaliū duos terminos hꝫ. Un̄ vltra illos non inuenit̉ illa qͣlitas: nec citra. Scd̓m hͦ ergo hꝫ ꝯſiderari naͣ alterationis. Nā aliter ſe hꝫ in his q̄ generant̉ ꝑ intēſionē: ⁊ al̓r in illis q̄ generant̉ ꝑ remiſſionē. Cumn. ex aere generat̉ ignis: generatio ſit ꝑ intēſioneꝫcaloris aeris: ⁊ iō in tota alteratione nihil caloriaufert̉ ſꝫ ſemꝑ ītēdit̉. Et qꝛ terminū hꝫ vltra quēintēdi nō pōt: iō cū calor ignis vltra ītendit̉ ſimultotꝰ calor aeris aufert̉ ⁊ nō pars poſt partē auferēdo. Un̄ pͥuatio facta ī aere magis ⁊ magis aliꝗdabicit: nō partē aut partē auferēdo: vt in alijs: ſqꝛ magis ⁊ magis facta plus ⁊ plus ꝓmouet adtotū ſimul auferēdū. Sꝫ cū ex igne fit aer: minuit̉paulatim calor ignis. Hoc .n. ſit ꝑ remiſſionem.Sicut .n. videmꝰ ꝙ ignis in maͣ aliena vt ī lignominꝰ caloris hꝫ qͣꝫ in ꝓpria: ita cū maͣ ſua diſponitur ad aliā formā tāto plus remittit̉ eiꝰ calor. Etqͣꝫto plus diſponit̉: tāto calor eiꝰ minuit̉. Et ſimiliter cū elemēta nō hn̄tia ſimbolū ex ſe generant̉.
alteratio ſemꝑ ſit ꝑ remiſſionē. Qn̄ gͦ dicit ph̓s ꝙin hn̄tibꝰ ſimbolū facilior eſt trāſmutatio: nō ideodcm̄ ē: ꝙ eadē qͣlitas maneat ī vtroqꝫ: ſꝫ qꝛ mīorreſiſtentia ⁊ minor elōgatio potētie ab actu eſt inelementis ꝯuenientibꝰ in ſimbolo qͣꝫ in alijs. Qd̓pꝫ ex eo ꝙ tota ſimul caliditas aeris manet cumcalore igniſ vſqꝫ ad eiꝰ corruptionē. ¶ Sꝫ adhucnotandū eſt ꝙ in elemētis hntibꝰ ſimbolū vt ſuntigniſ ⁊ aer faciliꝰ ex vno eoꝝ ſit alteꝝ qͣꝫ ecōtrariofacilius .n. ex aere fit ignis qͣꝫ econtrario ex igneaer: qꝛ qͣlitas ignis īter oēs qͣlitates elemētares ēmaxime actiua. Et iō non de facili patit̉. In corporibꝰ aūt diuerſimode accipiunt̉ termini infraquos naͣ rei ſaluat̉. Uno mō a parte ipſiꝰ mixtionis: alio v̓o modo a parte diuerſarū ſpēꝝ ad quaſreꝗrunt̉ diuerſe ꝓportiones miſcibiliū. A partenāqꝫ ipſiꝰ mixtionis ſunt termini ꝗbus trāſitiſ fitꝯtinuo elementū ſimplex cuiꝰ virtꝰ dn̄abat̉ ī mixto ſuꝑ alia elemēta. A parte v̓o ꝓportiōis miſcibiliū q̄ reꝗͥrit̉ ad diuerſas formas: ⁊ ad diuerſa eēſunt termini ſil̓r. Et ideo cū vna ꝓportio deficit:ſuccedit forma dās nouū eē. ¶ Cōſiderandum ētn̄ ꝙ vna forma mixti vt puta aīa humana nō ſaluatur ī aliquo īdiuiſibili ipſiꝰ ꝓportionis ſꝫ in quadā latitudine infra termīos tn̄ nature certos: necea remota: neceſſe ē ſtatim formā ſimplicis elemēti ſiduci ſed aliud mixtū pōt ſeꝗ. Un̄ magis diſtant a ſe termini mixtionis ſimpl̓r in ꝗbus ſaluari pōt naͣ mixti: qͣꝫ termini īfra quos ſaluat̉ hō vl̓quodcūqꝫ aīatum. Cū aūt termini ipſiꝰ mixtiōisſimpl̓r trāſiti ſint: non ſit niſi ſimplex. Un̄ cū ſimplex elemētū ſit vltimū in qd̓ reſoluit̉ mixtuꝫ: neceſſario ſimplex elemētū fuit pͥmū in eiꝰ ꝯſtitutione: nō tanqͣꝫ potētia tm̄ ſed ſicut illud cuius virtꝰ īip̄o manet ẜm ph̓m. Et hec virtus mutat̉ a ꝓportione vna in aliā: generādo ⁊ corrūpendo ſpēs mixtoꝝ donec ad naͣm ꝓpriā redeat̉. Un̄ cū vnū mixtum ſit ex alio nō ē neceſſe elemēta ex nouo ꝯuenire: īmo virtutes elementoꝝ cauſando diuerſaſꝓportiōes mixtionis cauſant diuerſa mixta. Un̄cū ex viuo ſit mortuū vtrūqꝫ infra terminos mixtionis ſaluat̉: ſed nō īfra terminos ꝓportiōis neceſſarios ad ſpēm determinatā. Cū v̓o ex mixtoſit ſimplex elemētū tranſit̉ nō ſolū terminꝰ ꝓportionis miſcibiliū: ſed ēt terminꝰ mixtionis: vtrūqꝫ tn̄ ſit ꝑ virtutē formarū elementoꝝ q̄ manēt inmixto ẜm ph̓ꝫ. ¶ Ex quo pꝫ ꝙ virtꝰ forme elemētaris dn̄antis in mixto hꝫ non ſolū ſoluere mixtū⁊ inducere ꝓpriā formā talis elemēti: ſed trāſmutare mixtu de vna ꝓportione miſcibiliū in aliamquouſqꝫ in ip̄am formaꝫ ꝓpriā deueniat̉. Et iō lꝫforma corporis mortui nō fuerit virtute ī viuo qꝛcorpus mortuū nō venit ī cōſtitutiōe corꝑis viui:qd̓ tn̄ facit ꝗcꝗd virtute ꝯtinet̉ ī alio: ſicut pꝫ ī elemētis q̄ ꝯſtituūt mixtū: eſt tn̄ in viuo virtꝰ elemē