Opuſculumvigeſimum primū.

tradunt̉ in ſcd̓o libro ⁊ ab Iſidoro libro. 9. vt manipulus ꝗ ē numerus ducētoꝝ militū: ſic dictꝰ ꝙmane hoſtes īpeteret: ſiue ꝙ ꝓ ſigno manipulosſtipule ſiue alicuius herbe ferret ſecū. De ꝗbꝰ lucanus. Cōuocat armatos ex tēplo ad ſigna maniplos. Alij vocant̉ velites. a volitādo dicti ꝓpterſuā agilitatē. Romana enī res pu. quoſdam iuuenes agiles habebat ī militia legionū: ꝗ cum inuaderēt hoſtes ꝯſedebant poſt eꝗtum terga: tunc ſubito deſiliētes de eꝗs turbabāt hoſtes. Tales autē milites Hanibali vt ſcribit Iſidorus multumfuerūt infeſti: ꝑ quos elephanti eiꝰ in maiori parte ſunt interempti. Qualis fuit ille ellezarus dequo tradit̉ in pͥmo machabeoꝝ ꝙ exiliens in medium legionis contra caſtra regis anthiochi beſtiā inuaſit elephātinam loricatam loricis regis:ip̄amqꝫ beſtiā occidit. Eſt ⁊ aliud genus armatorum qd̓ acies nūcupat̉ ab acuitate dicta vt Iſidorijs dic̄ quod audaciā īportat in aggrediendo hoſtes: de qua ſcriptura ſacra ſepius mentionem facit. Unde ⁊ de vna tribu iſraelitici populi ſcribit̉in paralypomenon ꝙ aggrediabant̉ ad pugnamin acie ꝓuocantes ꝯͣ hoſtes. Aliud etiam nomeneſt quod Cuneus appellat̉ quaſi coiteus: quod ē īvnum collecta multitudo ad pugnādum ⁊ maxime neceſſarius in bellādo. De quo in deuteronomio dicit̉ ꝙ vnuſquiſqꝫ ſuos cuneos proparabitad bellum. A quo forte Conoſtabulus vocabulūtrahit apud modernos vſitatum: quaſi caput cunei ſtabilis hoc eſt conſtātis ⁊ fortis. Eſt ⁊ aliudnomen nouū apud tuſchos de pͥma cohorte ⁊ qͣſieiuſdē romane cohortis ſimilitudinem gerens:qua cenſu: genere: lr̄is: forma: virtute pollentesmilites initebant̉: vt dic̄ vegetius: cui tribunuspreerat armoꝝ ſcīa: virtute corporis: ac morumhoneſtate precipuus: quam Trapellum dicuntad perforandum acies hoſtium appellata. Hocenim verbum trapellationis importat. Sꝫ ⁊ deofficialibus caſtroꝝ multa tradit vegetius in ſecūdo libro. Sed hec que dicta ſunt ſub compendio ad pn̄s ſufficiant qͣꝫtum ꝑtinet ad pollicie tractatum in hoc quarto libro. ¶ Reſtat vlteriꝰ depͥncipatū Iconomo: hoc eſt de regimine domusqd̓ ē pr̄is familias. Qui ꝗdē maͣm hꝫ oīno diſtinctā ab alijs pͥncipatibꝰ. Et iō ꝯgruū vr̄ hͦ ꝑ ſe opcōponere: diſtinguēdo ꝑ libros ſiue tractatꝰ ⁊ ſuacapl̓a: ꝓut naͣ facti reꝗrit. Qua ī re ph̓s eūdē modū tꝫ. Et vltimū de v̓tutibꝰ q̄ reꝗͥrunt̉ ad ꝑtes regiminis ī quocūqꝫ genere: ſiue ſint ſb̓diti: ſiue rectoreſ: ſiue pͥncipeſ: ſiue ſb̓iecti fideles. Quia ſic reꝗ̄rit ordo doctrine ī arte viuēdi: ⁊ nō ſimul ac mixtim tractare de ipſis vt ꝗdā fecerūt: qꝛ hͦ ē īpedire ītellectū diſcētis: ⁊ ē ꝯͣ normā dicentis.¶ Explicit vigeſimū opuſculū vꝫ d̓ regīe pͥncipūbti Thome aquatꝭ ordīs p̄dicatoꝝ ad regꝭ cypri.

¶ Incipit opuſculū vigeſimū pͥmū eiuſdē de regimine iudeoꝝ ad duciſſam brabantie.Xcellentie veſtre.recepi lr̄as: ex ꝗbus ⁊ piā ſollicitudinē circa regimen ſubditoꝝ veſtroꝝ: ⁊ deuotam dilectionē quaꝫhabetis ad frēs noſtri ordinis plenarie intellexi: dēo gr̄as agens ꝗ veſtro cordi tantarum virtutum ſemina īſpirauit. ¶ Quod tn̄ ineiſdē a me reꝗrebatis lr̄is: vt vobis ſuꝑ ꝗbuſdaꝫarticulis rn̄derem: vtiqꝫ mihi difficile fuit: rumꝓpter occupationes meas quas reꝗrit oꝑatio lectionis: tum qꝛ mihi placeret vt ſuꝑ his reꝗreretis alioꝝ ꝯſilium magis in talibꝰ ꝑitoꝝ. Uerū qꝛindecēs reputaui vt veſtre ſollicitudini negligēſcoadiutor inueniar. aut dilectioni ingratus exiſtāſuꝑ ꝓpoſitis articulis vobis ad pn̄s rn̄dere curaui: abſqꝫ p̄iudicio ſnīe melioris. ¶ Primo ergoveſtra reꝗͥrebat excellētia: ſi liceat vobis aliquotꝑe ⁊ quo: exactionē facere in iudeos. Ad quā qōnem ſic abſolute ꝓpoſitam reſponderi pōt: ꝙ licꝫvt iura dicūt iudei merito culpe ſue ſint vel eētꝑpetue ſeruituti addicti: ⁊ ſic eoꝝ res terrarū dn̄ipoſſint acciꝑe tanqͣꝫ ſuas: hoc tamen ſeruato moderamine: vt neceſſaria vite ſubſidia eis nullatenus ſubtrahant̉. Quia tamen oꝫ nos honeſte ambulare ēt ad eos ꝗ foris ſunt: ne nomē dn̄i blaſfemet̉: vt apl̓s fideles admonet ſuo exēplo: vt ſineoffenſione ſimus iudeis ac gentibꝰ ⁊ eccl̓ie dei: hͦſeruādum videt̉ vt ſicut iura determināt: ab eiscoacta ſeruitia nō exigant̉: q̄ ipſi p̄terito tꝑe facere non ꝯſueuerunt: qꝛ ea que ſunt īſolita magis ſolent aīos hoīum perturbare. Secūdum igit̉ huius moderationis ſnīam: poteſtis ẜm ꝯſuetudinēp̄deceſſoꝝ veſtroꝝ exactionem in iudeos facere:ſi tn̄ aliud non obſiſtat. ¶ Uidet̉ aūt qͣꝫtuꝫ conicere potui circa hoc dubitationem veſtrā augeri exhis que ꝯn̄ter inꝗritis: ꝙ iudei terre veſtre nihilvident̉ habere niſi qd̓ acꝗſierunt ꝑ vſurariā prauitatē. Unde ꝯn̄ter queritis ſi liceat aliꝗd ab eisexigere: cum reſtituenda ſint ſic extorta. ¶ Suꝑhoc ergo ſic rn̄denduꝫ videt̉: ꝙ cum ea que iudeiꝑ vſuras ab alijs extorſerunt nō poſſint licite retinere: ꝯn̄s ē vt ſi ēt vos hec acciperitis ab eis nōpoſſetis licite retinere: niſi forſan eſſent talia quea vobis vel anteceſſoribꝰ veſtris hactenꝰ extorſiſſent. Si qua v̓o habent que extorſerūt ab alijshec ab eis exacta illis debetis reſtituere: quibꝰ iudei reſtituere tenebant̉. Unde ſi inueniunt̉ certeꝑſone a quibꝰ extorſerunt vſuras: debet eis reſtitui: alioꝗn dꝫ in pios vſus ẜm conſilium dyoceſani ep̄i ⁊ alioꝝ ꝓboꝝ: vel ēt in cōem vtilitateꝫ terre ſi neceſſitas īmineat: vel expoſcat cōis vtilitas erogari. Nec eēt illicitū ſi a iudeis exigeretis