vigeſimū.Opuſculum
rum. Sed ſi attēdimꝰ ad ip̄m numerum bellatorum ꝗ eſt mille vt hiſtorie tradunt ẜm vnam expoſitionem pollicia Platōnis ⁊ Socratis cumciuilitate ꝯcordāt romuli: pͥmi ꝯſtructoris vrbis:a quo ⁊ iſtd̓ nomē miles originē hūit: vn̄ ⁊ milesdr̄ electꝰ ad bellādū ex nūero mille: qꝛ mille erāttūc expediti bellatores ab ip̄o electi ad pugnādūꝯtra aduerſarios vrbis: vt cōtra ſabinos primovlterius vero contra Sannites. Et ſic in hoc cōcordabat Romulus cum Socrate ⁊ Platōne: lꝫpͥmus conditor vrbis per longum tempus philoſophos anteceſſerit ſepe dictos. Alio modo dicitur miles quaſi vnus ex mille. Iuxta quod ſcriptura volens cōmendare ſanctum Dauid d̓ cōſtantia ⁊ fortitudine: dilectus inquit meus candidus ⁊ rubicundus: electus ex milibꝰ. Vt ſic īportet quādam excellentiam in pugnādo. Quos ſcriptura ſacra expeditos vernaculos appellat in geneſi. Sic enim ſcribitur de Abraā ꝙ contra quattuor reges proceſſit cum trecentis decem ⁊ octoexpeditis vernaculis qui quinqꝫ reges deuicerātcapto Loth nepote eiuſdem Abrae cum tota familia. Unde ſatis credibile videtur ꝙ maioremhabuit multitudinem ad pugnandum ſed iſti nominant̉ ꝓpter ip̄orum ꝓbitatem ad inuadendū.Sic ⁊ Gedeon trecentos elegit de populo iſraelitico ad pugnandum contra caſtra mādianitarūvt in libro iudicum traditur quos probauit diuinō mandato eſſe aptiores ad pugnam ex eo ꝙ trāſiens populus quaſdam aquas: omnibus ex populo bibentibus ex aquis predictis ⁊ genua flectentibus illi ſoli lambuerunt: vt canes non poplite flexo. Tales igitur ſic electos non videturpoſſibile mille in ciuitate reperiri: ⁊ multo minquinqꝫ millia. Et ſic vera eſt ſententia Ariſtotelis contra Socratem ⁊ Platōnem ſi ſic intēdāt.¶ Secundum v̓o ꝙ Ariſtoteles improbat eſt d̓diſtinctione bellatorum: quaſi alij ciues ſint immunes a bello: vt cōſiliarij ⁊ artifices. Quod nōeſt verum vbi ſit aggreſſus multitudinis hoſtiūcontra ciues. Quāuis autē bellatores ſint aptiores ad pugnam qꝛ experientiam habent ⁊ pugnādi artem: vt ait Uegetius nemo facere metuitquod ſe bene didiciſſe confidit: impetum tamenmultitudinis ſuſtinere non poſſent niſi cum multitudine. Sic enim Iudas machabeus defecit:qꝛ cum paucis pugnauit contra multitudinē bacchidis principis demetrij regis: recedente abipſo multitudine ſue gentis: ſicut patet in primolibro machabeorum. ¶ Hinc eſt etiam ꝙ qͣꝫuisSaul elegerit tria millia virorum ad defenſionem ſui regis. duo enim millia erant cum ipſo:vbi ip̄e curiaꝫ tenebat vt in magmas ⁊ ī bethel:mille vero cum Ionatha in domo propria vt ingabaa Beniamin: nihilominus contra multitu-
dinem hoſtium multitudine vſuſ eſt. Unde cumnaas ammonites rex eiuſdem regionis obſideret cum multitudine Iabes gala ad trecenta millia de filijs iſrael congregauit in caſtris ⁊ trigintamillia de tribu Iuda ad expugnandum ammonitas prefatos: vt ſcribitur in primo regum. Sꝫaduertendum ꝙ militaris diſciplina Uegetij intertio libro ẜm ſententiam lacedemoniorum ſiue athenienſium reſtringit numerum in exercituarmatorum: vꝫ ad decem millia peditum ⁊ duomillia equitum. vel ad plus viginti millia peditum: ⁊ quattuor millia equitum: oſtendens magnam multitudineꝫ eſſe dānoſam: tum quia difficilius regitur: tum quia laborioſius in victualibus prouidetur. Ibidem etiam in exercitu computat non ſolum tyrones: ſed etiam auxiliatoresquod ad alios ciues referimus qui non erant militie deputati. Et preterea idem Uegetius in pͥmo libro: vbi docet eligi tyronem: ad agricolas⁊ artifices magis remittit eo ꝙ aſſueti ſunt ad labores. Aſſumendi ſunt igitur ciues ad pugnam:non ſolum bellatores diſtincti in quocunqꝫ genere ſint: ſiue conſiliarij: ſiue artifices: ſiue agricultores: dummodo diſpoſitionem corporis habeant vnde non impediantur a pugna: vt ſunt homines corpulenti ⁊ ponderoſi ad ambulandum:ciues nimijs delitijs dediti: homines etiam prouecte etatis quos emeritos habebant antiqui romani: homines etiam quos diuina lex prohibetad pugnam. Hos excludere a pugna dignum videtur: vt patet in deuteronomīo. Quos lex predicta prohibet iuſtante exercitu ⁊ aclamante pretore. Ubi quattuor genera hominum ponuntur:qui a pugna excipiuntur ibidem videlꝫ qui edificaſſet nouam domum: ⁊ non ea fuiſſet vſus: velqui plantaſſet nouam vineā: qui in proximo vxorem duxiſſet. ¶ Que quidem tria intentionemdiſtrahūt a pugnante: ⁊ ex hoc efficitur minus audax. ¶ Quartum genus eſt nimis timentiummortem qui a ſacra ſcriptura formidoloſi vocantur. Uegetius etiam in principio primi libri inter artifices quinqꝫ genera hominum dicit excludenda a caſtris: videlicet piſcatores: aucupes:dulciarios ideſt qui delicijs intendunt lencioneſideſt qui moles ſunt ⁊ flexibiles. Item qui videntur intēdere ad geneſia: ideſt ad opera muliebriavt ſunt opera textrina ſiue venerea. Ceteruꝫ deordine caſtrorum ſiue exercitus ⁊ ipſius rectoribus ſeu motoribus nō eſt preſentis negocij: quianoſtrum non videtur congruum docere pugnare vel de eiuſdem pugne gymnaſijs agere: ſed ſolam veram tradere polliciam per quaꝫ ſi ad veram pertingamus diſponimur ad viuenduꝫ ẜmvirtutem ⁊ quaſi participamus celeſtem que eſtciuitas dei de qua glorioſa dicuntur.