Druckschrift 
Preclarissima opuscula diui Thome aquinatis sacri ordinis p[rae]dicator[um] in quibus o[mn]is phy[losophia]e [et] diuinar[um] scripturar[um] theoremata est co[m]plexus
Einzelbild herunterladen
 

De regimineprincipum

perſonarum ſtatum ⁊ qualitatem. Hic diſputat de cōitate bonoꝝ qͣꝫtum ad poſſeſſiones quam ꝗdam ph̓s noīe pheleas dicit debere adequari in omnibus: ⁊ ꝙ eſt falſuꝫ: quod ligurgus ph̓s ſenſit.CA. VI.C qꝛ opinione dictoꝝ ph̓oꝝ verſebat̉ circa cōitatem poſſeſſionū: cōgruū videt̉ dealijs dicere ꝗ circa ip̄as ſuam cōſtituerūtpolliciam. Duo enim fuerūt ph̓i ꝗ ꝯſiderātes litigia generari in ciuitatibꝰ ex eo ꝙ vnꝰ abūdat ⁊ alter caret voluerūt in ſua pollicia adequare ī ciuitatibus ſuis poſſeſſiones. Unus fuit phaleas calcedonius de quo ph̓s loquit̉ in ſcd̓o polliticoruꝫ.Alter fuit ligurgus ſpartanoꝝ regis filiꝰ: ꝗ lacēdemonijs iura ꝯſtituit vt tradit Iuſtinus vt equatapoſſeſſio neminē potētiorē altero redderet. Modus aūt quē teneri voluit pheleas in adequandonarrat̉ a ph̓o: vt fieret vꝫ in ip̄a ꝯſtitutiōe ciuitatis: habita ꝯſideratōe multitudinis ciuiū ⁊ campoꝝ alias difficile iudicabat. Et vt h̓ ꝑſeueraretordinabat mr̄imonia ꝯͣhi inter maiores ⁊ minores. Et ſic ꝑ hͦ tollebant̉ iurgia: mouebāt̉ iniurie:auferebant̉ arrogantie vel ſuꝑbiendi materia.Ad hoc ēt mouebat exemplum in alijs pollicijs.Quia vbi ē bonoꝝ tꝑalium inequalitas contingitſepius ꝑturbatio. Ibi enim ē īuidēdi occaſio. Inde cupiditas orit̉ que iuxta apl̓m radix omniummaloꝝ eſt. Ip̄e ēt ligurgus: ꝓpter hanc cām: in legibus quas lacedemonijs tradidit: ꝓ ip̄oꝝ cōſeruanda pollicia artificiales ſubtraxit diuitias ſiuenumiſmata in cōmutationibꝰ rerum venalium:in ſolis naͣlibus diuitijs tales ꝑmutationes relinquens. Sed hāc poſitionem ph̓s reprobat inſecūdo polliticoꝝ: oſtendēs hanc adequationemoīno impoſſibilē: ⁊ ꝑ ꝯn̄s ꝯͣ rōnem. Et pͥmo ex ꝑtehumane nature que nō ſemꝑ ī familijs multiplicatur equal̓r: qꝛ ꝯtingit vnum pr̄em familiaſ habere multos filios: alium aūt nulluꝫ. Ꝙ ergo iſtiduo haberent equales poſſeſſiones eſſet impoſſibile qꝛ vna familia deficeret in victualibꝰ: alterafuꝑabūdaret. Et hͦ eſſet ꝯͣ ꝓuiſionē nature. Quiaque familia plus multiplicat̉ in ꝓlem: ampliꝰ cedit ad firmamētū pollicie ꝓpter ipſiꝰ augumētū:qͣꝫ que in gnaͣtione ꝓlis deficit. Et quodā iure nature magis meret̉ a re pu. ſiue pollicia ꝓuideri. Ampliꝰ aūt natura nō deficit in neceſſarijs vtdcm̄ eſt ſupra. Ergo nec ars q̄ ciuilis eſt regiminis. Sꝫ hͦ ꝯtingit ſi in familijs adequant̉ poſſeſſiones qꝛ vꝫ ciues moriunt̉ penuria. vnde pollicia corrumpit̉. Nō tm̄ aūt ex parte nature humane ſequit̉ incōueniens adequare poſſeſſiones: ſꝫetiam ex gradu ꝑſone. Eſt eniꝫ dr̄ia int̓ ciues quēadmodum int̓ membra corporea: cui pollicia eſtſuꝑius comparata. In diuerſis aūt mēbris virtdiuerſificat̉ ⁊ oꝑatio. Conſtat enim ꝙ maioreſ ex

penſas cogit̉ ſacere nobilis qͣꝫ ignobilis. Unde ⁊virtus liberalitatꝭ in pͥncipe magnificentia vocatur: ꝓpter magnos ſumptoſ. Hoc aūt fieri nō poſſet vbi poſſeſſiones eſſent equales. Un̄ ⁊ ip̄a voxeuangelica teſtat̉ de illo pr̄e familias ſiue rege: qperegre ꝓfectus eſt: qual̓r ſeruis ſuis bona diſtribuit: ſed nō equal̓r. īmo vni dedit ꝗn̄qꝫ talenta: alteri duo: alij v̓o vnum: vnicuiqꝫ ẜm ꝓpriam virtutem. Ampliꝰ aūt nec ip̄e ordo nature hoc patitur: in quo diuina ꝓuidentia res creatas in quadam inequalitate ꝯſtituit: ſiue qͣꝫtum ad naͣm: ſiue qͣꝫtum ad meritū. Unde ponere equalitatemin bonis tꝑalibus: vt ſunt poſſeſſiones: ē ordineꝫin rebꝰ deſtruere quē Auguſtinus reſpectu īequalitatis diffinit de ci. dei. Eſt enī ordo pariū ⁊ diſparium rerū ſua cuiqꝫ tribuēs diſpoſitio. Et ex hͦOrigenes in ꝑiarchon rep̄hendit̉: qꝛ oīa dixit eolia ex ſui natura: ſed facta ſunt inequalia ꝓpter defectum ſui hoc ē ꝓpter peccatum. Nō ergo ex adequatione poſſeſſionum vitant̉ litigia ꝗn potiꝰ augmentant̉: dum in hoc deſtruit̉ ſiue tollit̉ ius nature: quādo ſubtrahit̉ indigēti ꝗ plus meret̉. Itemqꝛ ꝯͣ rōnem eſt: eē oīa equalia in pollicia cum oīadeus inſtituerit in numero pōdere ⁊ menſura vtin libro ſapientie dicitur. Que gradum inequalitatis ponunt in entibus: ⁊ per conſequens in ciuilibus ſiue pollicijs. Agit̉ rurſus de pollicia Platōnis ⁊ Socratiſqͣꝫtum ad genera hominum qui reꝗruntur in ea:que ſunt quinqꝫ. Ubi multum diſputatur de numero bellatorum.CA. X.Ed redeundū eſt ad polliciā Socratis etPlatōnis: qꝛ quedam alia ꝯſtituerunt inip̄a: p̄ter ea que dicta ſunt ſupra. Suamenim ciuilitatē diſtinxerunt ī ꝗnqꝫ genera hominum: vꝫ in pͥncipes: cōſiliarios: bellatores: artiſices ⁊ agricolas. Que ꝗdem diuiſio ſatis videturſufficienſ ad ꝑfectionem ciuitatꝭ: qꝛ oīa genera hominū comp̄hendit: que ad regimen polliticuꝫ ꝑtinent. Sed ariſtoteles in hoc p̄dicto ph̓os videtur rep̄hendere: tum qꝛ numerū ponebāt bellatorum excedētem ꝓportionē ciuitatꝭ. ponebant enīmille bellatores ad minꝰ: vl̓ ad plus ꝗnqꝫ milliaScd̓m qd̓ ph̓s rep̄hendit eſt qꝛ ſic diſtinguebantbellatores ab alijs ꝙ nullo modo ſe exponerēt bellicis rebꝰ alij ciues a bellatoribꝰ. Sꝫ qͣꝫtū ad primum nō videt̉ determinatꝰ numerus poſſe ponieo ꝙ oēs ciuitates nō ſunt equal̓ potentie ⁊ virtutis. Un̄ ꝯſideranda eſt multitudo ppl̓i in ciuitate⁊ ẜm numerū ꝯſtituere bellatores. Iteꝫ latitudoregionis: vt ſit ſufficientia paſcuoꝝ ⁊ victualiuꝫ.Unde ariſtoteles dicit in ſcd̓o polliticoꝝ: ꝙ ſi tanta debeat eē multitudo bellatoꝝ in ciuitate oportet ip̄am adequari ciuitati Babylonie q̄ vꝫ excedit in gentis multitudine: ⁊ in latitudine campo