Druckschrift 
Preclarissima opuscula diui Thome aquinatis sacri ordinis p[rae]dicator[um] in quibus o[mn]is phy[losophia]e [et] diuinar[um] scripturar[um] theoremata est co[m]plexus
Einzelbild herunterladen
 

Opuſculumvigeſimum

vtilitates iſtius virtutis eſt oſtendendam ipſiusneceſſitatē: ſemꝑ tn̄ reſpectu multitudinis. Primo qd̓ in fortunijs: qꝛ in talibus recurrit̉ ad amicos. Item in eufortunijs: qꝛ ꝑ amicos ꝯſeruant̉.Unde p̄cipue opus hn̄t amicis ꝗ diuitias poſſident ⁊ ſunt in pͥncipatibus: vt ph̓s ideꝫ ait. Amicis aūt indigent iuuenes vt religent̉ a ꝯcupiſcētijs ⁊ ad nō peccandū. Senes v̓o ad famulatum⁊ ſic de ſingulis generibus hoīum. Per que colligitur cōitatem multitudinis hoībus eſſe neceſſariam ẜm naͣm: ⁊ per ꝯn̄s ꝯſtructio ciuitatis ī quaſi amicitia vigeat ⁊ nutriat̉ ꝯcordia: ciuitas quādam cauſat armoniā ⁊ anime ſuauitatē: vt Aug.de ci. dei dicit li. 2. ex ſūmis vꝫ īfimis ⁊ medijsordinibus ꝗbus moderat̉. Propter qd̓ ꝓph̓a dicit. Ecce qͣꝫ bonum ⁊ qͣꝫ iocundū habitare fratreſin vnum. Idem etiā Aug. duas ꝯſtituit ciuitateſin dicto li. ẜm duos amores. Preter h̓ v̓o ē aliarō ad oſtēdendam cōitatem multitudinis hoīuꝫeſſe neceſſariā appetitus vꝫ humanus ad cōicandum opera ſua multitudini: vt moleſtū ſit eidealiquid virtutꝭ agere abſqꝫ hoīum ſocietate. Un̄Tullius dicit in li. de amicitia: ꝙ natura nihil ſolitarium amat. Nerum eſt .n. qd̓ ab archita tarētino: vt opinor dicere ſolitum eſſe a ſenibus noſtriſ audiui. Si quis in celum aſcendiſſet naͣmqꝫmundi ac ſydeꝝ aſpexiſſet pulchritudinē inſuauēilli ſine amico vl̓ ſocio admirationē fore. Ip̄e ētdiuitie niſi effuſe in multitudine nō clareſcūt: vtBoetius dicit. Patet igit̉ hoīem ſiue ex ꝑte corporis: ſiue partis ſenſitiue: ſiue ꝯſiderata ſua rōnali natura: neceſſe habere viuere in multitudine. Ex qua ꝑte neceſſaria eſt ẜm naͣm ꝯſtructio ciuitatis. Unde ph̓s dicit in. i. poll̓. ꝙ naͣ quidē oībus ineſt ad talem cōitateꝫ qualis ē ciuitatis cōitas. Et qͣꝫuis pͥmos īſtitutoreſ ciuitatū malos homines ſcriptura referat: vt Caym fr̄icidaꝫ. Nēbroth oppreſſorē hoīum: ꝗ edificauit babilonen.Aſſur qui edificauit Niniuē: vt in geneſi ſcribit̉a Nēbroth fugatus: moti tn̄ fuerunt ad ꝯſtruendum ciuitates ꝓpter hoīum cōmoditates iā dictas: retorquendo tn̄ in ſuum dn̄ium ꝓ quo ꝯſeruando neceſſaria erat in vnum multitudinis cōgregatio. De cōitate ciuitatis in quo ꝯſiſtat: vbi Ariſt.refert opinionem ſocratis ⁊ platōnis quā hic auctor declarat.CA. IIII.Abita igit̉ neceſſitate ꝯſtituende ciuitatꝓpter cōitatem hoīum: nūc querendū videtur in quo ſiſtat iſta cōitas. Circa qd̓ diuerſi ph̓i ⁊ ſapientes diuerſas ꝯſtituerunt pollicias reſpectu cōitatꝭ vt ph̓s refert in ſua pol̓. vbipͥmo narrat opinionē ſocratis ⁊ platōis in. 2. pol̓.ꝙ cōītatem ponerēt in ſua pollicia qͣꝫtum ad oīavt vꝫ oīa eēt cōia tā diuitie qͣꝫ vxores ⁊ filij mo

ti quidē ex bono vnionis in cōitate ꝑ quā res pu.cōmentat̉ ⁊ creſcit. Amplius aūt cum bonuꝫſit diffuſiuū ⁊ ſui cōicatiuum qͣꝫto res cōior eſt tāto plus de bonitate habere videt̉. gͦ oīa cōicareplus habet de rōne virtutis ⁊ bonitatis. Preterea amor eſt virtus vnitiua vt dyoniſius tradit. Ubi eſt ergo vnionis maior rō ibi plus vigebit virtus amoris qui ciuitatem ꝯſtituit ⁊ ꝯſeruat: vt Aug. dicit ⁊ dcm̄ eſt ſupra. Ergo oīa habere cōia tam diuitias qͣꝫ vxores ⁊ filios habet rōnem maioris bonitatis. Hec aūt rōnes ſunt ⁊multe alie quas ph̓s refert iuxta opi. ſocratis etplatōnis: lꝫ nō per eadem verba ſed a ſnīa nō diſcordat. Et ſi attendimus ad qualitatē dictoruꝫph̓orum: qꝛ fuerunt hoīes virtutibꝰ dediti ſuperoēs ph̓os: eo ꝙ ſolas virtutes bonum hoīs ponebant: nō videt̉ credibile talem cōitatem eos poſuiſſe: eo modo quo Ariſtoteles videt̉ eis imponere in p̄dicto li. qꝛ hoc videt̉ magis beſtiale qͣꝫhumanū: feminas .ſ. eē cōes qͣꝫtum ad mixtionēcarnis. Unde ⁊ ſacra ſcriptura matrē ſeꝑat a filijs ⁊ filiam a patre: ⁊ virum vxori ꝯiungit: ac ſolum cū ſola diſtinguit in cōiugio in pͥmo hoīs precepto. Propter qd̓ in geneſi dr̄. Quā ob reꝫ relinquet homo patreꝫ ⁊ matrem ⁊ adherebit vxoriſue: ⁊ erunt duo in carne vna. Non aūt dicit plures. Sed ⁊ de filijs eſt impoſſibile: qꝛ in actu generationis duo ſemina nō ꝯueniunt ſꝫ vnum ſolum ex ꝑte viri. Propter qd̓ ip̄a etiā aīalia ſuosnatos cognoſcunt qͣꝫto tēpore eſt neceſſarium adnutrimentū filioꝝ: vt in pullis auiuꝫ maxime cōtingit anteqͣꝫ aduolare poſſint. Ꝙ ergo dicamuſdictos ph̓os minus ꝯpoſitos aīalibus videt̉ abſurdum: ꝗ ad cōponendos mores corrigendoſqꝫtotam ſuā flexerunt ph̓iam: vt Aug. tradit de ſocrate .s. de ci. dei cuius doctrinam plato eius diſcipulus fertiliſſime ſortitus eſt: vt maximꝰ valerius ſcribit. Qui cum ſapiētibus oīum eſſet ſuitꝑis: ⁊ a iuuenibus ſtudioſis certatim quereret̉athenis in egyptum deſcēdens a ſacerdotibusillius gentis geometrie multipliceſ numeros celeſtium rōnum obſeruare ꝑcepit. Et in italiamꝑagrans ab Archita ⁊ arione pythagore p̄ceptisinſtructus eſt. Talibus ergo ⁊ tātis viris talē policiaꝫ attribucre vn̄ ordo deſtrueret̉ naͣe nō ē ſiue admiratione. Sed ⁊ ip̄i ꝯmentatores Ariſto.hͦ idem attribuunt: ꝙ nō plene retulerit aliorumopiniones ⁊ p̄cipue ſocratis ⁊ platōnis: ſicut Euſtrachius dicit ſuꝑ .i. ethi. circa ydeam bonitatis⁊ ſimpliciꝰ in fine pͥmi de celo de generatiōe mūdi. Augu. aūt in nono de ci. dei hͦ idem refert deopinione ſtoycoꝝ circa paſſiones animi: ꝙ aliꝗattribuebant ftoycis quoꝝ pͥnceps Socrates fuit qd̓ in ſapientē nō caderet: vt idē Ariſto. in. 2.ethi. p̄fato imponit ph̓o. Et tn̄ Aug. idē dicit eſſe

D 3