De vnicateintellectus

ma mouente perficienteqꝫ: neceſſe inquit eſt eaſdem differētias in aīa reperiri: ⁊ talem aliquū intellectum adeſſe: qui pars aīe rationalis preſtantiſſima ſit. Et poſt pauca etiam ſubdit. Ex eiſdeꝫverbis illud ſubinde colligi confirmariqꝫ cupioAriſtotelē opinatum fuiſſe intellectū agēteꝫ: autaliquid noſtri eſſe: aut plane ipſos. ¶ Patet igit̉ex premiſſis verbis themiſtij: ꝙ nō ſolum intellectum poſſibilē: ſed etiā agētem partem aīe humane eſſe dicit: ⁊ Ariſtotelē hic ſenſiſſe. Et iterūꝙ homo eſt id quod ē nō ex aīa ſenſitiua: vt quidēmentiūtur: ſꝫ ex parte intellectiua ⁊ pͥncipaliori.Et Theophraſti quidem libros nō vidi: ſed eiusverba introducit themeſtius in comēto de aīa q̄ſunt talia ſic dicens. Plane facturū hoc loco meopere p̄cium arbitror ſi verba theophraſti de intellectu poteſtatis: ⁊ agente p̄texuero. De intellectu itaqꝫ ptātis hec dicit. Quom intellectꝰ inquithomini extrinſecus accedat. ¶ Quomqꝫ tāqͣꝫ aꝑpoſitus inuectuſqꝫ ſit: querit̉ quēadmodū cōgenitus nobis dicat̉: demū quenam ꝯfirmatio naturaue eius ſit. Certe id quod dicit̉ nihil actu eſſe ītellectum: ſed ptāte oīa: recte hactenus dicit̉: quatenus ⁊ in ſenſu: nō tn̄ vſqꝫ eo ad vnuꝫ reſecandares eſt: neqꝫ tam nihil actu ꝓbandus: vt neqꝫ ip̄emet ſit: calūnia hec eſſet ⁊ oratio cōtentioni cauiſloqꝫ ꝓxima: ſed ita intelligēdum: vt in aīo talis q̄dam ſui generis potētia ſit ꝓ ſubiecto formaruꝫ:ac gremio: qualis in rebus maͣlibus facultas illaeſt que conſtitutioni earum ⁊ concretioni ſubſternitur. Porro quod dicit̉ mētem extrinſecus accedere: nō ita ſtatuēdum eſt: vt qui vere appoſitus inuectuſqꝫ habeat̉: ſed vt qui ſtatim ab ortu:quaſi comprehendere nos: complectiqꝫ ſoleat.¶ Sic igitur theophraſtus cum queſiſſet duo.Primo quidē qūo intellectus poſſibilis ſit ab extrinſeco: ⁊ tn̄ nobis cōnaturalis ⁊ ſecundo que ſitnatura intellectus poſſibilis. Reſpondit primoad ſcd̓m ꝙ eſt in potentia om̄ia nō quidē: ſicut nihil exiſtens: ſed ſicut ſenſus ad ſenſibilia. Et ex hͦcōcludit reſponſionem pͥme queſtionis: ꝙ nō ītelligitur ſic eſſe ab extrinſeco: quaſi aliquid adiectūaccidētaliter: vl̓ tēpore ꝓcedēte: ſꝫ a pͥma generatione: ſicut cōtinēs. cōprehēdens naͣm humanaꝫꝘ aūt Alexander intellectū poſſibilem poſueriteē formam corporis: ⁊ etiā ip̄e aueroys confitet̉qͣꝫuis vt arbitror ꝑuerſe verba Alexandri acceperit: ſicut ⁊ verba a themiſtij p̄ter eius ītellectūaſſumit. Nam ꝙ dicit Alexandrū dixiſſe intellectum poſſibile nō eſſe aliud qͣꝫ preꝑationem queeſt in naͣ humana ad intellectū agētem: ⁊ ad intelligibilia: hanc preꝑationem nihil aliud intellexitqͣꝫ potētiam intellectiuā que eſt in aīa intelligibilia. Et iō dixit eam nō eſſe virtutem in corpore:qꝛ talis potentia nō habet corporale organum: ⁊

nō ex ea rōne: vt aueroys impugnat ẜm ꝙ nullap̄paratio eſt virtus in corpore: ⁊ vt a grecis ad arabes tranſeamus. Primo nīanifeſtū eſt ꝙ auicēna poſuit intellectu virtutem aīe que eſt formacorporis. Dicit .n. ſic in ſuo libro de aīa. Intellectus actiuus .i. praticus eget corpore: ⁊ virtutibꝰcorporalibus ad om̄es actiōes ſuas. Contēplatiuus aūt intellectus eget corpore: ⁊ virtutibus eiꝰſed nec ſemꝑ nec oīno. Sufficit .n. ip̄e ſibi ꝑ ſeip̄Nihil aūt horum ē ala humana: ſed aīa eſt id qd̓habet has virtutes. Et ſicut poſtea declarabimus eſt ſubſtātia ſolitaria ꝑ ſe que habꝫ aptitudinem ad actiones quarū quedam ſunt que nō ꝑficiunt̉: niſi ꝑ inſtrumēta: ⁊ ꝑ vſum eorū vllo modoquedā v̓o ſunt quibus nō ſunt neceſſariū inſtrum̄ta aliquo modo. Item in pͥma parte dicit ꝙ anīahumana eſt perfectio pͥma corporis naͣlis inſtrumentalis: ẜm quod attribuit̉ eī agere actiōis electiue deliberatiōis ⁊ aduenire meditando: ⁊ ẜmhoc ꝙ apprehēdit vniuerſalia. Sed verum ē qd̓poſtea edicit ⁊ ꝓbat: ⁊ aīa humana ẜm id quod ēſibi ꝓprium .ſ. ẜm vim intellectiuā: nō ſic ſe habad corpus: vt forma: nec eget vt ſibi p̄pararet̉ organum. ¶ Deinde ſubiungēda ſunt verba algazelis ſic dicētis. Cum cōmixtio elemētorum fuerit pulchrioris: ⁊ ꝑfectioris equalitatis qua nihilpoſſit inueniri ſubtilius ⁊ pulchrius: tunc fiet apta ad recipenduꝫ a datore formarū formam pulchriorem alijs formis: que eſt aīa hominis. Huius vero aīe humāe due ſunt virtutes. Una operans ⁊ altera ſciens quam vocat intellectuꝫ: vtex ꝯſequētibus patet. Et poſtea multis argumentis ꝓbat ꝙ operatio intellectus nō ſit ꝑ organumcorꝑale: hoc aūt premiſimuſ: nō quaſi volētes exph̓orum auctoritatibus reprobare ſupra poſituꝫerrorē: ſꝫ vt oſtēdamus: ꝙ nō ſolū latini quorumverba quibuſdā nō ſapiunt: ſed ⁊ greci ⁊ arabes:hoc ſenſerunt: ꝙ intellectus ſit pars vl̓ potentia:ſiue virtus aīe que eſt corporis forma. Ande miror ex quibus perypatheticis hūc errorē ſe aſſuꝑſiſſe gl̓ant̉: niſi qꝛ minꝰ volūt cū cēt̓is ꝑipatheticiſrecte ſapere qͣꝫ cū aueroy aberrare: ꝗ nō tā fuit ꝑypatheticꝰ qͣꝫ pypathetice ph̓ie deprauato:rStenſo igit̉ ex verbis Ari. ⁊ alioruꝫ ſeqn̄otium ip̄m ꝙ intellectus ē potentia aīe q̄ ēcorꝑis forma lꝫ ip̄a potētia q̄ eſt ītellectꝰ nō ſit alicuiꝰ organi actꝰ: qꝛ nihil ip̄ius oꝑatōi cōicat corꝑalis operatio vt Ariſtoteles dicit. Inquirendū ē ꝑrōnes quid circa hoc ſentire ſit neceſſe: ⁊ quia ẜmdoctrinam ariſtotelis oportet ex actibus principia actuum cōſiderare: ex ip̄o actu quidem ꝓpriointellectus qui eſt intelligere pͥmo hoc cōſideradum videt̉. In quo nullaꝫ firmiorē rōnem habere poſſumus ea quā Ariſtoteles ponit: ⁊ ſic argumentatur. Anima ē pͥncipium quo viuimus ⁊ in