Opuſculumdecimumquintum
p̄dictum ariſ. proceſſū ariſtotelis ad ſb̓as īmaͣlesponēdas incōueniētē eē: eo ꝙ ꝓcedit ex ſempit̓nitate motus: que fidei veritati repugnat. Sed ſiquis diligēter attendat rōnē eius ꝓceſſus nō tollitur etiā eternitate motus ſublata. Naꝫ ſicut exeternitate motꝰ ꝯcludit̉ motoris infinita potētiaita hoc idē concludi pōt ex motus vniformitate.Motor enī qui ſemꝑ mouer̄ nō pōt neceſſe eſt ꝙqn̄qꝫ citius qn̄qꝫ tardius moueat ẜm qd̓ paulatiꝫvirtus eius deficit in mouendo. In motibus aūtceleſtibus inuenit̉ oīmoda vniformitas. Undecōcludi pōt ꝙ motori primi motus inſit virtꝰ adſemꝑ mouendum ⁊ ſic idē ſequitur.¶ In quo cōueniat opinio platōnis ⁊ ariſtotelis.CA. III.Is igitur viſis de facili accipere poſſumꝰin quo ꝯueniāt ⁊ in quo differāt pōnes ariſtotelis ⁊ platōnis circa īmaͣles ſb̓as. Primo qͦuidē cōueniūt in mō exn̄di ipſaꝝ. Poſuit .n.plato inferiores oēs ſb̓as īmaͣles eē vnū ⁊ bonuꝫ:ꝑ participatiōes primi ꝙ eſt ẜm ſe vnū ⁊ bonumOmne aūt ꝑtīcipās aliꝗd: accipit id qd̓ ꝑticipatab eo a quo ꝑticipat. Et qͣꝫtū ad hoc id a quo ꝑticipat eſt cā ipſius: ſicut aer habet lumē ꝑticipatūa ſole qui eſt cā illuminatiōis ipſius. Sic igit̉ ẜmplatōnē ſūmus deus cā eſt oībus īmaͣlibꝰ ſubſtantijs ꝙ vnaq̄qꝫ earū ⁊ vnū ſit ⁊ bonū ſit. Et hͦ etiaariſtoteles poſuit: qꝛ vt dicit neceſſe eſt vt id qd̓ ēmaxime ens ⁊ maxime verū ſit cā eēndi ⁊ veritatis oībus alijs. ¶ Scd̓o aūt cōueniūt qͣꝫtū ad cōditionē nature ip̄arum: qꝛ vterqꝫ poſuit oēs huiuſmodi ſb̓as penitus eſſe a materia īmunes. nō tn̄eē eas īmunes a ꝯpoſitiōe potētie ⁊ actus. Nā oēꝑticipās ens oportet eē cōpoſitū ex potētia ⁊ actuId .n. qd̓ recipit̉ vt participatū oꝫ eſſe actū ipſiusſubſtātię ꝑticipātis. Et ſic cū oēs ſubſtātie p̄ter ſupremā que eſt per ſe vnū ⁊ per ſe bonū: ſint ꝑticiꝑantes ẜm platōnē neceſſe eſt ꝙ oēs ſint cōpoſiteex potētia ⁊ actu qd̓ etiam a neceſſe eſt dicere ẜmſnīam ariſt. Ponit enī ꝙ rō veri ⁊ boni attribuit̉actui. Unde illud qd̓ eſt primū verū ⁊ primū bonū: oꝫ eſſe actum purū. Quecūqꝫ vero ab hͦ deficiunt oportet aliquaꝫ ꝑmixtionē potentie hr̄e. Tertio vero cōueniūt in rōne ꝓuidētie. Poſuit enimplato ꝙ ſūmus deus qui hͦ qd̓ eſt ip̄ꝫ vnū eſt ⁊ ipbonum: exprimeua rōne bonitatis ꝓpriū hꝫⁿ vt īferioribus oībus ꝓuideat: ⁊ vnūqd̓qꝫ inferioruminqͣꝫtū ꝑticipat bonitatē primi boni etiaꝫ ꝓuidethis que poſt ſe ſūt nō ſolū eiuſdē ordinis: ſed etiaꝫdiuerſoꝝ. Et ẜm hͦ primus intellectus ſeꝑatus ꝓuidet toti ordini ſeꝑatoꝝ intellectuū: ⁊ quilibet ſuperior ſuo inferiori: totuſqꝫ ordo ſeꝑatoꝝ intellectuū ꝓuidet ordini aīaꝝ ⁊ inferioribus ordinibusRurſūqꝫ idem obſeruari putat in ipſis aīabꝰ: vtſupreme quidē celoꝝ aīe ꝓuideāt oībus inferiori
bus aīabus ⁊ tot i generat iōi inferioꝝ corporumItē ſuꝑiores aīe inferioribꝰ .ſ. aīe demonum aīabus hoīum. Ponebāt enī ꝑlatonici demones eēmediatores inter nos ⁊ ſuꝑiores ſb̓as. Ab hac ētꝓuidētie rōne ariſtot eles non diſcordat. Ponitenī vnū bonū ſeꝑatū oībus ꝓuidēt ē ſicut vnū īperatorē vel dn̄m ſub quo ſunt diuerſi rerū ordineſita .ſ. ꝙ ſuꝑiores ordines rerū ꝑfecte ꝓuidētie ordinē cōſequūtur. Un̄ nullꝰ defectus in eis inuenitur. Inferiores enī entiū qui minꝰ ꝑfecte ꝓuidētie ordinē recipere pn̄t multis defectibus ſubiacent. Sicut etiā in domo liberi qui ꝑfecte ꝑticipant regimē patris familias in paucis vel nullus deficiunt. Seruoꝝ aūt actiōes in pluribꝰ īueniūtur deficere. Un̄ in inferioribꝰ corꝑibꝰ defectꝰꝓueniūt naturalis ordinis qui in ſuꝑioribꝰ corꝑibus nūquā deficere inuenitur. ¶ Similiter etiāhūane aīe plerūqꝫ deficiūt ab intelligētia verit atis ⁊ a recto appetitu veri boni qd̓ in inferioribꝰaīabus vel intellectibꝰ nō inuenit̉. Propter qd̓etiā plato poſuit demonū eē quoſdā bonos quoſdā malos: ſicut ⁊ hoīes deos vero: ⁊ intellectus ⁊celoꝝ aīas: oīno abſqꝫ malicia eſſe. ¶ Scd̓m igitur hec tria circa ſb̓as ſeꝑataſ inuenit̉ opinio ari.cū platōnis oꝑinione cōcordare.¶ In quo differunt plato ⁊ ariſtot eles. CA. IIIIUnt aūt alia in quibus differunt. Primoquidē vt ſupra dictū eſt: plato ſupra celorū aīas duplicē ordinē īmaͣliū ſb̓arum poſuit ſcilicet ītellectꝰ ⁊ deos. Quos oēs dicebat eēſpēs intelligibiles ſeꝑatas quarū participat ioneintellectꝰ intelligunt. Ariſtot eles vero vniuerſalia ſeꝑata nō ponēs: vnū ſolū ordinē reruꝫ poſuitſupra celoꝝ aīas. In quoꝝ et iā ordine primū eſſepoſuit ſūmū deū: ſicut ⁊ plato ſūmū deū primū eēpoſuit in ordine ſpērum quaſi ſūmus deus ſit prima ydea vnius ⁊ boni. Hunc aūt ordinē Ariſtoteles poſuit vtrūqꝫ habere vt .ſ. eēt intelligens⁊ intellectū: ita .ſ. ꝙ ſūmus deus intelligeret̉ nonꝑticipatione alicuius ſuperioris quod eſſet eiusperfectio: ſed per eēntiam ſuā. Et idem eſtimauit eſſe dicēdū in ceteris bonis ſeꝑatis ſubſtātijsſub ſūmo deo ordinatis: niſi ꝙ īquātū a ſimplicitateprimi deficiūt ⁊ ſūma ꝑfectiōe ipſius eorumintelligere ꝑfici pōt per ſuꝑiorū ſb̓arū ꝑticipationē. Sic igit̉ ẜm ariſtotelē: huius ſubſtātie que ſūtfines celeſtiū motuū: ſunt ⁊ intellectꝰ intelligētes⁊ intelligibiles ſpēs. Nō aūt ita ꝙ ſint ſpēs vl̓ naͣture ſenſibiliū ſubſtātiaꝝ ſicut platonici poſuerūtſed oīno altiores. ¶ Scd̓o vero qꝛ plato nō coartauit numerū intellectū ſeꝑatoꝝ numero celeſtiūmotuū. Non enī ex hac cauſa mouebat̉ ad ponēdum intellectus ſeꝑatos: ſed ip̄am naturā rerumẜm ſe cōſiderās. Ariſtotel. vero a ſenſibilibꝰ recedere nolēs ex ſola cōſideratiōe motuū vt ſupra di