Druckschrift 
Preclarissima opuscula diui Thome aquinatis sacri ordinis p[rae]dicator[um] in quibus o[mn]is phy[losophia]e [et] diuinar[um] scripturar[um] theoremata est co[m]plexus
Einzelbild herunterladen
 

Compendiumtheologie

gratia capitis: ẜm ꝙ ab ip̄o in alios gratia redūdat. Que tria in euangeliſta cōgruo ordine proſequunt̉. Nam qͣꝫtuꝫ ad gratiā vnionis dicit. Uerbum caro factū eſt: qͣꝫtum ad gr̄am ſingularē dicit. Uidimus eum quaſi vnigenitū a patre plenūgratie ⁊ veritatis: qͣꝫtum ad gratiā capitis ſubdit⁊ de plenitudine eius nos oēs accepimus.CA. XXXI. De infinitate gratie xp̄i.St aūt ꝓprium xp̄i: ꝙ eius gratia ſit infinita: qꝛ ẜm teſtimoniuꝫ Ioānis baptiſtenō ad mēſuram dat deus ſpiritū hominixp̄o: vt dicit̉. Io. 3. Alijs aūt datur ſpūs ad menſuram: ẜm illud ad Epheſios. 4. Unicuiqꝫ nr̄umdata eſt gratia ẜm menſuraꝫ donationis xp̄i. Etquidem ſi hoc referatur ad gr̄am vnionis nullaꝫdubitationē habet: quod dicit̉. Nam alijs quidēſanctis datum ē: deos aut filio dei eſſe ꝑ participationem ex influentia alicuius doni: quod quiacreatū eſt: neceſſe eſt ip̄um: ſicut ⁊ ceteras creaturas eē finitas. Sed xp̄o ẜm humanā naͣm datuꝫeſt: vt ſit dei filius: nō per participationē: ſed pernaͣm. Naturalis aūt diuinitaſ eſt infinita. Ex ip̄aigitur vnione: accepit donuꝫ infinitū. Unde gratia vnionis abſqꝫ om̄i dubitatōe eſt īfinita. Sedde gr̄a habituali dubiū eē pōt: an ſit infinta. Cuꝫenī hmōi gratia ſit etiā donum creatum: confiteri oportet ꝙ habeat eſſentiaꝫ finitam. Poteſt tn̄dici infinita triplici rōne. Primo quidē ex parterecipientis. Manifeſtū eſt .n. vniuſcuiuſqꝫ nature create capacitatē eē finitā: qꝛ ⁊ ſi infinitū bonūrecipere poſſit: cognoſcēdo: amando: ⁊ fruendo:nō tn̄ ip̄m recipit infinite. Eſt igit̉ cuiuſlibet creature ẜm ſuā ſpēm: ⁊ naͣm determinata capacitatꝭmēſura: que tn̄ diuine poteſtati nō preiudicat ꝗnpoſſit aliā creaturam maioris capacitatis facereSed iam nō eſſet eiuſdē nature ẜm ſpēm: ſicut ſiternario addatur vnitas iam erit aliā ſpēs nūeriQn̄ igitur alicui nō tantū dat̉ de bonitate diuinaquāta eſt capacitas naͣlis ſpeciei ſue: videt̉ ei ẜmaliquā mēſuram donatuꝫ. Cum vero tota naͣliscapacitas implet̉ nō videt̉ ei ẜm mēſuraꝫ donatum: qꝛ ⁊ ſi ſit menſura ex parte recipientis: nō tn̄eſt menſura ex parte datis: qui totū eſt paratꝰ dare: ſicut ſi aliquis vas ad fluuiuꝫ deferens abſqꝫmenſura inuenit aquā preparataꝫ: qͣꝫuis ip̄e cummenſura accipiat ꝓpter vaſis determinatā quātitat em̄. Sic igitur gratia xp̄i habitualis: finita ꝙdem eſt ẜm eēntiam: ſed infinite: ⁊ nō ẜm menſuram dari dicit̉: qꝛ tm̄ datur qͣꝫtum naͣ creata pōteſſe capax. Secūdo vero ex parte ip̄ius doni recepti. Conſiderādum .n. eſt ꝙ nihil ꝓhibet aliꝗdẜm eſſentiā finitum eſſe: quod tn̄: ẜm rōnem alicuius forme infinitum exiſtit. Infinitum .n. ẜmeſſent iā eſt quod habet totā eſſendi plenitudinequod quidē ſoli deo cōuenit: qui eſt ip̄m eſſe. Si

aūt ponat̉ eſſe aliqua forma ſpecialis nō in ſubiecto exiſtens: put a albedo vl̓ calor: nō quidem haberet eſſentiā infinitā: qꝛ eſſentia eius eſſet limitat a ad genus vl̓ ſpeciē: ſed tn̄ totam plenitudinem illius ſpeciei poſſideret. Unde ẜm ratōemſpeciei abſqꝫ termino: vel menſura eſſet: habēsquicquid ad illā ſpēm pertinere poteſt. Si auteꝫin aliquo ſubiecto recipiat̉ albedo: vel calor: nonhabet ſemꝑ totū quicquid pertinet ad ratiōeꝫ huius forme de neceſſitate ⁊ ſemꝑ: ſed ſolū quandoſic perfecte habet̉: ſicut ꝑfecte haberi poteſt: itaſcilicet ꝙ modus habendi adequet rei habite poteſtatem. Sic igit̉ gratia xp̄i habitualis finita ꝙdem fuit ẜm eſſentiā: ſed tn̄ dicitur abſqꝫ termino ⁊ menſura fuiſſe: qꝛ quicquid ad rōneꝫ gratiepoterat ꝑtinere: totum xp̄s accepit. Alij autē nōtotum accipiunt: ſed vnus ſic: alius aut ſic. Diuiſiones enī gr̄arum ſunt: vt dicit̉ pͥme ad Corintꝭ.12. Tertio aūt ex parte cauſe. In cauſa .n. quodammodo habet̉ effectus. Cuicunqꝫ ergo adeſt cauſainfinite virtutis ad influēdum: habet quod influitur abſqꝫ menſura: ⁊ quodāmodo infinite: puta ſiquis haberet fontē qui aquas in infinitū effluerepoſſet: aquam infinitaꝫ abſqꝫ menſura: ⁊ infinitequodāmodo diceret̉ habere. Sic igitur aīa xp̄i īfinitam: ⁊ abſqꝫ menſura gratiā habet: ex hoc ip̄oꝙ habet verbū ſibi vnituꝫ: quod eſt totius emanationis creaturarū indeficiens: ⁊ infinitū principium. Ex hoc autē ꝙ gratia ſingularis aīe xp̄i eſtmodus predictis infinita: euidenter colligitur ggratia ipſiius ẜm ꝙ eſt eccleſie caput: eſt etiaꝫ infinita. Ex hoc enī ꝙ habet effundit. Unde qꝛ abſqꝫ menſura ſpiritus dona accepit: habet virtutēabſqꝫ mēſura ip̄a effundēdi quod ad gratiaꝫ capitis pertinet: vt ſcilicet ſua gratia nō ſolum ſufficiatad ſalutem hoīum aliquorū: ſed etiaꝫ totiꝰ mūdi: ẜm illud pͥme Ioā. ij. Et ip̄e eſt ꝓpitiatio propeccatis noſtris: ⁊ nō ſolū ꝓ nr̄is ſed etiā ꝓ totiusmūdi. Addi āt ⁊ pōt plurium mundoꝝ ſi eſſentCA. XXXII De plenitudine ſapīe xp̄i.Portet autē cōſequenter dicere de pleni1otudine ſapientie chriſti. Ubi pͥmo cōſideranduꝫ occurrit ꝙ cum in xp̄o ſint due nature: diuina: ſcilicet ⁊ humana: quicquid ad vtrāqꝫ naͣm pertinet: nec eſſe eſt ꝙ geminetur in xp̄o:vt ſupra dictum eſt. Sapientia aūt: ⁊ diuine nature cōuenit ⁊ humane. Dicit̉ .n. de deo. Iob. 9.Sapiens corde eſt: ⁊ fortis robore. Sed etiā homines interduꝫ ſcriptura ſapientes appellat ſeuẜm ſapiētiam mundanā: ẜm illud. Iere. 9. Nonglorietur ſapiēs in ſapientia ſua: ſiue ẜm ſapiētiadiuinam: ẜm illud. Mathei. 23. Ecce ego mittoad vos ꝓphetas ⁊ ſapiētes ⁊ ſcribas. Ergo oportet confiteri duas eſſe in xp̄o ſapientiaſ: ẜm duasnaturas: ſapiētiam .ſ. increatā que ei cōpetit: ẜm