Druckschrift 
Preclarissima opuscula diui Thome aquinatis sacri ordinis p[rae]dicator[um] in quibus o[mn]is phy[losophia]e [et] diuinar[um] scripturar[um] theoremata est co[m]plexus
Einzelbild herunterladen
 

Compendiumtheologie

ſi vnꝰ tm̄. Itē duplex eſt modꝰ quo aliqua formapōt multiplicari. vnꝰ per dr̄ias ſicut forma generalis: vt color in diuerſas ſpēs coleris aliꝰ ꝑ ſubiectū ſicut albedo. Oīs ergo forma que nō pōt multiplicari per dr̄ias ſi nō ſit forma in ſubiecto exn̄sīpoſſibile eſt ꝙ multiplicet̉ ſicut albedo ſi ſubſiſteret ſine ſubiecto nō eſſet niſi vna tm̄. Eſſentia aūtdiuina eſt ip̄m eſſe cuius nō eſt accipere dr̄ias vton̄ſum eſt. Cum igit̉ ip̄m eſſe diuinū ſit quaſi forma per ſe ſubſiſtens eo ꝙ deus eſt ſuū eſſe impoſſibile eſt ꝙ eēntia diuina ſit niſi vna tm̄. Impoſſibile eſt igitur eſſe plures deos. Ꝙ īpoſſibile eſt deum eſſe corpꝰ. CA. XVIꝑ Veſſe corpꝰ. naꝫ in omni corꝑe cōpoſitio aliAtet aūt vlteriꝰ ꝙ impoſſibile eſt ip̄ꝫ deūqua inuenitur. Oē enī corpꝰ eſt ꝑtes hn̄s.Id igitur qd̓ eſt oīno ſimplex: corpꝰ eſſe nō poteſt Iteꝫ nullū corpꝰ inuenit̉ mouere niſi ꝑ hoc qd̓ip̄m mouet̉ vt ꝑ oīa īducēti apparet. Si gͦ pͥmuꝫmouēs eſt oīno īmobile īpoſſibile ē ip̄ꝫ eē corpus Ꝙ impoſſibile eſt eſſe formā corꝑis aūt virtutem in corpore.CA. AVII.NEqꝫ etiā eſt poſſibile ip̄m eſſe formā corporis aūt aliquā virtutē in corꝑe. Cū enīoē corpuſ mobile inueniat̉: oportet corꝑemoto ea que ſūt in corꝑe moueri ſaltē per accn̄s.Primū aūt mouēs nō pōt nec per ſe: nec ꝑ accn̄smoueri: cū oporteat ip̄m oīno eſſe īmobile vt on̄ſum eſt. Impoſſibile eſt igit̉ ꝙ ſit forma vel v̓tusin corꝑe. Item oꝫ oē mouēs ad hoc ꝙ moueatdn̄ium ſuꝑ rem que mouet̉ habet̉e Uidemꝰ eniꝫꝙ quāto magis virtus mouēs excedit virtutemmobilis tāto velotior eſt motuſ. Illud igitur qd̓ ēoīum mouētiū primū oꝫ maxime dn̄ari ſuper resmotas. Hoc aūt eſſe nō poſſet ſi eſſet mobili aliquo modo alligatū qd̓ eſſe oporteret ſi eēt formaeius vel virtus. Oportet igit̉ pͥmuꝫ mouēs neqcorpuſ eſſe: neqꝫ virtutē in corꝑe: neqꝫ formā ī corpore. Hinc eſt ꝙ anaxagro. poſuit intellectumin mixtum ad hoc ꝙ imperet ⁊ oīa moueat. Ꝙ deus eſt infinitus ẜm eēntiā. CA. XVIIIInc etiam cōſiderari pōt ip̄m eſſe infinitu non priuatiue quidem ſecundum quodinfinitum eſt paſſio qͣꝫtitatis prout .ſ. infinituꝫ dicit̉ qd̓ eſt naū habere finē rōe ſui generisſed nō habet: ſed negatiue ꝓut infinitum dicit̉ qd̓nullo modo finitur. Nullus enī actus inuenit̉ finiri per potētiā que eſt eius receptiua. Inuenimusenī formas limitari ẜm potētiā materie. Si igit̉pͥmū mouens eſt actus abſqꝫ potētie ꝑmixtione:qꝛ non eſt forma alicuiꝰ corꝑis nec virtus in corpore neceſſariū eſt ip̄m infinitū eſſe. Hoc etiaꝫipſe ordo qui in rebus inuenitur demōſtrat. namquāto aliqua ī entibꝰ ſunt ſublimiora: tāto ſuo mōmaiora inueniūtur. Inter elemēta enī que ſūt ſu-

periora: maiora qͣꝫtitatiue inueniūtur: ſicut etiaꝫin ſimplicitate. Qd̓ eoꝝ generatio demōſtrat: cūmultiplicata ꝓportione ignis ex aere generetur:aer ex aqua. aqua aūt ex terra. Corpuſ aūt celeſtemanifeſte apparet totā qͣꝫtitatē elemētoꝝ excede̓Oportet igit̉ id qd̓ inter oīa entia primū eſt. ⁊ eonon pōt eſſe aliud prius infinite quātitatis ſb̓ mōexiſtere. Nec mirū ſi id quod eſt ſimplex ⁊ corporea qͣꝫtitate caret. infinitum ponat̉ ⁊ ſua īmēſitate oēm corꝑis quātitate excedere cum intellectꝰnoſter qui eſt incorporeꝰ ⁊ ſimplex oīum corporūqͣꝫtitatē vi ſue cognitiōis excedat: ⁊ oīa circūplectatur. Multo igit̉ magis id qd̓ eſt oīum pͥmūſua īmēſitate vniuerſa excedit oīa cōplectēsLA. XIX. Ꝙ deus eſt infinite virtutis.Inc etiam apparet deum infinite virtutꝭeſſe. Uirtus enī cōſequit̉ eēntiam rei.Nā vnūqd̓qꝫ ẜm modū quo eſt agere pōtSi igitur deus ẜm eēntiā infinitꝰ eſt: oꝫ ꝙ eiꝰ virtus ſit infinita. Hoc etiā apparet ſi quis reruꝫordinē diligēter inſpiciat. Nā vnūqd̓qꝫ ꝙ in potētia ẜm hoc habet virtutē receptiuā ⁊ paſſiuā. ẜmvero ꝙ actu eſt habet virtutē actiuā. Qd̓ igit̉ eſt īpotētia tm̄ .ſ. materia prima habet virtutē infinitam ad recipiēdū nihil de virtute actiua ꝑticipāſEt ſupra ipſam quāto aliꝗd formalius eſt: tāto idabundat in virtute agendi. Propter qd̓ ignis inter oīa elemēta eſt maxime actiuus. Deꝰ igit̉ quieſt actus purus nihil potētialitatiſ ꝑmixtū habēsin infinitū abundat in virtute actiua ſuꝑ alia. Ꝙ infinitū in deo non imetat imperfectionem.LX.Uamuis aūt infinitū qd̓ in qͣꝫtitatibꝰ inueq nitur imꝑfectū ſit: tn̄ ꝙ deus infinitꝰ dicitur ſūmā ꝑfectionē ī ip̄o demōſtrat. Infinitū enī qd̓ eſt in qͣꝫtitatibꝰ ad maͣm ꝑtinet ꝓut fine pͥuatur. Imꝑfectio aūt accidit rei ſcd̓m ꝙ materia ſub priuatiōe inuenit̉. ꝑfectio aūt oīs ex forma eſt. Cum igitur deus ex hoc infinitus ſit ꝙ tātum forma vel actus eſt nulla materie vel potentialitatis ꝑmixtionē habēs: ſua infinitas ad ſūmāꝑfectionē ipſius ꝑtinet. Hoc etiaꝫ ex rebꝰ alijsꝯſiderari pōt. nā licet in vno ⁊ eodē qd̓ de īꝑfectoad ꝑfectū ꝑducitur prius ſit aliꝗd imperfectuꝫ qͣꝫꝑfectū: ſicut prius eſt puer qͣꝫ vir: tn̄ oportet ꝙ oēimꝑfectū a perfecto trahat originē. Non enī orit̉puer niſi ex viro: nec ſemē niſi ex aīali vel planta Illud igitur qd̓ eſt naͣliter oībus prius oīa mouens oportet oībus ꝑfectius eſſe. Ꝙ in deo eſt oīmoda ꝑfectio que eſt in rebus⁊ eminentius.A. XXI.Nde etiam apparet ꝙ oēs ꝑfectiōes in ꝗvbuſcūqꝫ rebus inuētas neceſſe eſt originaiter ⁊ ſuꝑabūdanter in deo eſſe. Nam oēqd̓ mouet aliquid ad ꝑfectionē prius habet in ſe